Cần tăng cường dịch vụ y tế và xã hội cho người cao tuổi

Dịch vụ y tế và xã hội cho người già còn hạn chế

Hội nghị Quốc tế Lão khoa lần thứ 2 diễn ra ngày 14/11 tại Hà Nội đã lắng nghe nhiều báo cáo về mô hình chăm sóc người già tại các nước phát triển. Cũng giống như ở nhiều nước đang phát triển khác, hệ thống bệnh viện ở Việt Nam về cơ bản là để đáp ứng các trường hợp bị bệnh cấp, bệnh nặng, sau đợt cấp thì cho về nhà. Với những nhóm tuổi trẻ thì không có vấn đề gì lớn, tuy nhiên với người già thì như vậy chưa đủ, dự trữ sức khoẻ của người già rất kém, sau giai đoạn cấp cần có giai đoạn điều trị nâng cao sức khoẻ, phục hồi chức năng để người già có thể tái hoà nhập cộng đồng.

PGS. TS Lương Ngọc Khuê - Cục trưởng Cục Khám chữa bệnh Bộ Y tế, cho biết, vấn đề chăm sóc giảm nhẹ trước khi mất cũng rất cần đối với người già. Nhiều bệnh viện tại các thành phố lớn hiện nay đang trong tình trạng quá tải. Các dịch vụ y tế và xã hội cho người già tại cộng đồng nói chung còn hạn chế. Ngân sách y tế có hạn, trong khi chi phí chăm sóc y tế cho người già rất tốn kém.

PGS.TS Lương Ngọc Khuê đã đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe người cao tuổi. Giải pháp thứ nhất là tăng cường sức khỏe và phòng bệnh cho NCT. Đây là cách tốt nhất để có tuổi già khoẻ mạnh là nâng cao sức khoẻ và dự phòng bệnh tật. Phòng bệnh bao giờ cũng hiệu quả hơn là chữa bệnh.

Ở Việt Nam, chúng ta đã  làm khá tốt khi gần như bất cứ lúc nào bật TV lên cũng có kênh này hay kênh khác đang nói về sức khoẻ. Có một chương trình riêng trên O2TV tên là “Tuổi vàng”, mỗi tuần nói về một chủ đề mới, chủ yếu liên quan đến chăm sóc sức khoẻ cho người cao tuổi.

Thứ hai là xây dựng và tổ chức thực hiện các chương trình phòng bệnh, khám bệnh, chữa bệnh tim mạch, tiểu đường, bệnh Alzheimer và các bệnh mạn tính khác; Lập hồ sơ theo dõi, quản lý sức khoẻ cho NCT;  Tổ chức khám sức khoẻ định kỳ cho NCT.

Theo PGS. TS Lương Ngọc Khuê, cần tăng cường năng lực quốc gia về CSSK cho NCT. Đó là hệ thống bệnh viện. Cần thiết phải thành lập các bệnh viện chuyên khoa lão. Theo quy hoạch phát triển của BV Lão khoa TƯ đã được BYT phê duyệt thì đến năm 2015 sẽ xây dựng BVLKTƯ cơ sở 2 với quy mô 500 giường bệnh.

Tiếp đến sẽ thành lập BV Lão khoa tại thành phố HCM và Đà Nẵng. Cần thiết thành lập khoa Lão khoa tại các bệnh viện (trừ BV nhi), điều này đã được ghi trong Luật NCT. Thông thường, ở các nước, một BV đa khoa khoảng 2000 giường, thì Lão khoa chiếm khoảng 500, bao gồm: Khoa điều trị bệnh cấp (ngắn hạn); Khoa điều trị trung hạn (chăm sóc sau giai đoạn cấp, PHCN); Khoa điều trị dài hạn (chăm sóc giảm nhẹ); Đội lão khoa di động.

Một mô hình nữa rất hiệu quả là bệnh viện ban ngày (không có giường nội trú, BN đến trong ngày, buổi tối về nhà): Đánh giá lão khoa toàn diện, Lên kế hoạch chăm sóc, PHCN, tư vấn sức khoẻ…

“Thật ngạc nhiên vì ít nhà đầu tư nghĩ đến xây nhà dưỡng lão”

Theo PGS.TS Lương Ngọc Khuê, việc thành lập hệ thống nhà dưỡng lão là rất cần thiết, dù lý tưởng nhất là người già được con cháu chăm sóc tại nhà. Tuy nhiên không phải gia đình nào cũng có điều kiện để CS các cụ tại nhà, (con cái công tác xa, điều kiện nhà ở không cho phép…), mặt khác mốt số người già muốn được ở trong các nhà dưỡng lão, nơi các cụ có thể được giao luu với mọi người, được sông tương đối độc lập, không phụ thuộc con cháu.

 “Phải nói nhu cầu trong xã hội về lĩnh vực này là rất lớn. Thật ngạc nhiên là hiện nay rất nhiều nhà đầu tư bất động sản đang ôm nhau chờ chết nhưng không ai chịu bỏ ra vài hecta làm nhà dưỡng lão. Tôi nghĩ đây là lĩnh vực mới, rất “hot” trong tương lai.” – PGS. TS Khuê cho biết.

Theo PGS.TS Lương Ngọc Khuê, có ba loại nhà dưỡng lão chính là:  nhà dưỡng lão có chăm sóc y tế (24/24), nhà dưỡng lão cho đối tượng đặc biệt (VD bệnh nhân Alzheimer), nhà dưỡng lão cho NCT tương đối khoẻ mạnh. Loại thứ ba thường kèm theo trung tâm ban ngày (các dịch vụ xã hội), do bảo hiểm y tế,  bảo hiểm xã hội, tự chi trả, cùng chi trả.

“Một xu hướng mới hiện nay là giữ người già tại cộng đồng càng lâu càng tốt nhằm giảm áp lức đối với hệ thống y tế. Tuy nhiên để làm được việc này, cần phát triển các dịch vụ hỗ trợ NCT sống tại nhà. Như dọn nhà, giặt giũ, đi chợ, cung cấp bữa ăn…điều dưỡng đến nhà chăm sóc, PHCN, lao động trị liệu, dịch vụ trông người già theo giờ, tư vấn sức khoẻ, cung cấp dụng cụ trợ giúp, vận chuyển, các CLB vui chơi, giải trí…” - PGS.TS Lương Ngọc Khuê nói. 

Trong báo cáo của mình, PGS.TS Lương Ngọc Khuê cũng cho rằng, ngoài nững giải pháp trên thì “giải pháp không kém phần quan trọng nữa là đào tạo nguồn nhân lực: thầy thuốc, nhân viên y tế chuyên ngành lão khoa cũng như đảm bảo an sinh xã hội cho NCT như bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội…”

Hoài Nam