Can thiệp giảm tác hại dự phòng lây nhiễm H: Tìm lại đường về

Chị Nguyễn Thị Trà Mi chuẩn bị đi làm. Ảnh: H.L.

Duyên tình cờ

Chị đến với công việc tuyên truyền viên phòng chống H. rất tình cờ. Trước đó, chị làm công tác Đoàn của khối Xuân Bắc, phường Hưng Dũng, TP Vinh. Một lần, chị Trưởng trạm y tế hỏi chị có muốn làm việc với Life Gap không? Lúc đó, chị chưa hình dung được công việc mình phải làm là như thế nào nhưng cứ "thử" xem sao. Chị được đi học 10 ngày, sau đó thi xét tuyển. Trong số 65 người thi, chỉ 10 người được lấy và thật không ngờ chị lại trúng, không những thế còn đạt điểm cao thứ 2.

"Nhiệm vụ của chúng tôi là can thiệp giảm tác hại dự phòng lây nhiễm HIV tại cộng đồng. Đối tượng là người mua dâm, bán dâm, người nghiện ma túy, nhiễm HIV, có quan hệ tình dục đồng giới, thuộc nhóm đối tượng di biến động và người có quan hệ tình dục với tất cả những đối tượng trên", chị Nguyễn Thị Trà Mi nói. Nhóm gồm 24 người, chia làm 6 tổ, mỗi tổ lại chia làm 2 cặp, mỗi cặp 2 người đi làm việc, hỗ trợ cùng nhau. Vì là nữ, nên đối tượng tiếp cận chủ yếu của chị là gái mại dâm và phụ nữ có H.

Bắt tay vào, chị mới hiểu thấu: Công việc không đơn giản chút nào! Nếu muốn tiếp cận với khách hàng của mình, chị phải đến tận nơi họ làm việc- Đó là các quán cà phê trá hình, quán gội đầu, mát xa, quán karaoke, nhà nghỉ... Thế là các chị cũng đi uống cà phê, đi cắt tóc, gội đầu như bao khách hàng bình thường khác. Khi đã trở thành thân quen, chị mới lân la hỏi chuyện, giới thiệu bản thân, để tài liệu tuyên truyền lại. Chị kể: "Khi biết chúng tôi là ai, họ không chịu tiếp xúc nữa, họ giấu giếm, chối bay chối biến. Đối với họ, chúng tôi chỉ là những người "cản đường làm ăn", ảnh hưởng đến việc kiếm cơm của họ mà thôi".      

Các chị mang theo tài liệu truyền thông về H., đưa bao cao su,  hướng dẫn cho họ sử dụng  đúng cách. Nói với họ những điều rất thật: Nếu quan hệ tình dục mà không sử dụng bao cao su, họ có thể bị bệnh, không làm việc được, hoặc lỡ có thai, sẽ bị bà chủ đuổi... Thời gian làm quen bao giờ cũng phải mất hàng tháng trời. Nhiều khi, vừa mới kịp quen, họ bị Công an truy quét, chạy toán loạn, các chị lại phải đi tìm lại từ đầu. Cho đến khi những cô gái bắt đầu quen với sự hiện diện của chị, lời nói của chị, nhận ra những cái đúng, điều cần thiết cho sức khỏe của mình, họ bắt đầu chia sẻ, từng chút, từng chút một. Họ nói với chị về một ngày phải tiếp bao nhiêu khách, có khách không bao giờ chịu sử dụng bao cao su. Sau mỗi ngày như thế họ cảm thấy gì, lo sợ điều gì?... Lúc này, chị phải vận dụng cả tình cảm và kiến thức để chỉ bảo điều cần thiết cho những cô gái tưởng chừng đã quá từng trải trong cuộc sống. Nhiều khách hàng của chị có trình độ hiểu biết thấp, thậm chí có người không biết chữ. Hôm nay nói, ngày mai quay lại hỏi- Họ lại quên! Chị lại kiên nhẫn nói lại từ đầu, liên tục, từ ngày này qua ngày khác, cho đến khi đối tượng hiểu thì thôi. "Nói chuyện với họ, mình phải sử dụng cả tiếng lóng, tiếng "trong nghề" để họ thoải mái, thân mật, chứ nói chuyện lịch sự, "tử tế" quá có khi lại hỏng việc. Mình phải như họ, giống họ, bằng với họ, chỉ cần tỏ một chút thái độ lên lớp thì tuyệt đối sau này không bao giờ có thể trò chuyện lại được", chị Trà Mi nói.

Bị bắt về đồn cùng gái mại dâm

Không ít lần chị gặp những chuyện cười ra nước mắt. Có lần chị với người trong tổ đến đoạn "Tam giác quỷ" của thành phố để tuyên truyền. Vừa đến đứng cùng cô gái nọ bên đường thì khách tới. Ông ta nhìn một lượt rồi hất hàm hỏi chị: "200 đi không em? Anh mở hàng cho...". Những đợt Công an truy quét gái mại dâm, các chị cũng bị "lùa" hết về đồn. Về tới trụ sở rồi, giải thích, đưa thẻ ra lại được  cho về.       

Chị kể: Nhiều lúc nghĩ thấy mệt mỏi vô cùng! Cái giờ người ta trở về sum vầy với gia đình, để nhắc nhở con cái học bài, thì chị và các đồng nghiệp lại rong ruổi trên các con đường tối tăm, nhập nhoạng. Thế mà chị vẫn không sao từ bỏ được. Chị nghĩ đến những con người không được ai quan tâm, chia sẻ. Họ cần biết bao sự giúp đỡ của cộng đồng. Nếu không có ai chủ động đưa tay ra nắm lấy bàn tay họ, họ rất dễ tuyệt vọng, buông xuôi... Thế là chị lại đi.

Mỗi tuần, chị và một đồng nghiệp  tiếp cận được ít nhất 12 khách hàng, mỗi tháng đưa được 7 khách hàng đi khám thành công. Chị gắn bó với công việc này đến giờ đã 5 năm, không nhớ nổi đã có bao nhiêu khách hàng mình đã từng tiếp cận. Nhiều cô gái đã coi chị như người thân, họ còn giới thiệu cả "khách" của mình đến để chị tư vấn- Đó là điều mà không phải ai cũng làm được. Thành công lớn nhất của chị là giúp những cô gái ấy thay đổi thái độ, hành vi, từ bỏ con đường mại dâm, quay về với cuộc sống lương thiện, là những người phụ nữ số phận không may có H, biết vững tin, tìm lại được động lực để tiếp tục cuộc đời có ích.

Chị kể trường hợp một cô gái quê Thanh Hóa:  "Cô còn trẻ lắm, lúc mới đầu nhất quyết không gặp tôi. Sau 2 tuần liên tục đến gặp, nói chuyện thì cô gái mới chịu chia sẻ: Trước khi vào đây đã có chồng, có con, nhưng chồng nghiện ma túy rồi chết, cô đành để con cho bà ngoại rồi vào đây... "Em giờ bèo dạt mây trôi, nước nổi bèo nổi, mặc kệ đến đâu thì đến". Chị đã kiên trì gặp, thuyết phục. Hai chị em liên lạc với nhau suốt hơn 1 năm trời, năm ngoái nó đến gặp tôi nói: "Em thương các chị lắm, em thấy những lời các chị nói đúng quá. Giờ em có ít vốn rồi, em phải hoàn lương thôi, các chị đưa em đi khám được không"? Chúng tôi đưa em đi khám, thật may là cô ấy vẫn chưa nhiễm H.".

Về quê, cô gái vẫn giữ liên lạc thường xuyên với chị Trà Mi. Cô thông báo tin mừng đã tìm được một người chồng thật sự thương yêu, thông cảm cho mình. Hai người đã mở một quán ăn sáng để mưu sinh. Trước khi cưới cô vào tận Vinh mời chị Mi.