Cản trở, hành hung nhà báo, xử theo luật nào?

Nhà báo Nguyễn Anh Đức, Phó Tổng biên tập Báo Kinh tế & Đô thị (người đứng) đề xuất cần có danh hiệu để vinh danh các nhà báo. Ảnh: T.G

Cản trở bằng cách “làm khó”

Bên cạnh việc đánh giá những ưu điểm của dự thảo Luật lần này, các đại biểu đã thẳng thắn chỉ ra nhiều điều còn bất cập. Một trong những nội dung thu hút được đông đảo sự quan tâm, thảo luận của các đại biểu chính là quy định: “Cấm đe doạ, uy hiếp tính mạng, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của nhà báo, phá hủy, thu giữ phương tiện, tài liệu, cản trở nhà báo, phóng viên hoạt động nghề nghiệp đúng pháp luật”. Câu hỏi được các đại biểu tham gia đặt ra nhiều nhất là: “Như thế nào là cản trở? Cản trở thì bị xử lý ra sao?”.

Ông Nguyễn Minh Khánh, Phó Giám đốc Sở Thông tin - Truyền thông Hà Nội cho rằng, dự thảo Luật chưa đưa ra được các chế tài đối với hành vi cản trở, hành hung nhà báo tác nghiệp đúng luật. “Việc cản trở, hành hung nhà báo chưa được quy định là xử lý theo luật nào và cần được quy định cụ thể hơn”, ông Khánh nói.

Cũng về vấn đề này, bà Nguyễn Thị Trường Giang, Học viện Báo chí và Tuyên truyền cho rằng, trên thực tế tác nghiệp của nhà báo, phóng viên, việc bị cản trở là rất phổ biến. Dù đã có quy định Người phát ngôn nhưng vẫn có tình trạng Người phát ngôn né tránh hoặc người được ủy quyền phát ngôn né tránh báo chí. Dự thảo Luật lần này chưa đề cập đến việc xử lý hành vi cản trở nhà báo tác nghiệp. Theo bà Giang, cần quy định rõ là việc cản trở nhà báo tác nghiệp tùy vào mức độ thì sẽ bị xử phạt hành chính hoặc xử lý hình sự.

Đồng quan điểm trên, Luật sư Lê Đăng Tùng, Trưởng văn phòng Luật sư Trường Giang (Đoàn Luật sư Hà Nội) cho rằng nếu không quy định rõ việc xử lý cản trở nhà báo tác nghiệp thì câu chuyện này sẽ vẫn tiếp diễn. Ông Tùng đặt vấn đề: “Dự thảo Luật quy định nhà báo được hoạt động nghiệp vụ báo chí tại các phiên tòa xét xử công khai, được bố trí khu vực riêng để tác nghiệp, được liên lạc trực tiếp với các thẩm phán, luật sư để lấy tin, phỏng vấn theo quy định của pháp luật. Vậy nhà báo liệu có được gặp kiểm sát viên, các nhân chứng, được chụp ảnh trong tòa?”.

Ông Tùng viện dẫn rất nhiều phiên tòa mà các luật sư cùng báo chí làm việc, phần lớn số phiên tòa này nhà báo đều bị “làm khó”. Ông Tùng đưa ra ví dụ: “Có trường hợp Chủ tọa phiên tòa yêu cầu phóng viên về lấy giấy giới thiệu, giấy giới thiệu ghi nội dung là “dự tòa trong phiên xét xử…”. Vậy là thẩm phán yêu cầu phóng viên ngồi im, chỉ dự như bao người khác mà không được lấy tin, tác nghiệp”.

Nên cộng dồn năm công tác để cấp thẻ

Tham dự hội nghị, đại diện Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên và Nhi đồng của Quốc hội cho biết, Bộ Chính trị đã nhất trí đưa mạng xã hội và quy định các chức danh Tổng Giám đốc, Giám đốc cơ quan báo chí ra khỏi dự thảo Luật Báo chí sửa đổi. Ông Nguyễn Minh Khánh bày tỏ quan điểm đồng tình và cho rằng, trong bối cảnh phải tinh giản biên chế thì việc có thêm các chức danh sẽ đi ngược với chủ trương này. Cùng đó, cũng trong hội nghị này có ý kiến cho rằng, các chức danh Tổng Biên tập, Phó Tổng biên tập là đặc thù rất riêng của báo chí. Khi nhắc đến các cụm từ này thì ai cũng hiểu đây là các chức danh lãnh đạo trong cơ quan báo chí. Còn cụm từ Tổng Giám đốc, Giám đốc thì nghe dễ gây nhầm lẫn với lãnh đạo các doanh nghiệp.

Về quy định thời gian để một phóng viên có đủ điều kiện được cấp thẻ nhà báo là phải công tác liên tục 3 năm liền tại một cơ quan báo chí. Nhiều ý kiến cho rằng đây là quy định chưa phù hợp. Bà Mai Thị Kim Thoa, Phó tổng Biên tập Báo Hà Nội Mới cho rằng, quy định thời gian cấp thẻ nhà báo là chưa đầy đủ. Theo đó, hiện nay, việc phóng viên đổi cơ quan công tác xảy ra rất phổ biến. Việc quy định phóng viên có 3 năm liên tục công tác tại một cơ quan báo chí mới được cấp thẻ khiến cho rất nhiều người dù công tác gần 3 năm ở cơ quan báo chí này, khi chuyển sang cơ quan báo chí khác lại phải chờ thêm 3 năm nữa. Bà Thoa góp ý nên cộng dồn các năm công tác của phóng viên được các tòa soạn ký hợp đồng dài hạn để giảm thời gian phải chờ đợi cấp thẻ.

Cũng vấn đề này, bà Nguyễn Thị Trường Giang đưa ra kiến nghị với nội dung nên chăng cần có các trường hợp đặc cách được cấp thẻ nhà báo. Bà Giang đưa ra thực tế là có rất nhiều phóng viên trẻ dù mới vào nghề nhưng đã có số lượng tác phẩm báo chí được đăng tải khá lớn. Thậm chí nhiều phóng viên còn được các giải báo chí tầm Quốc gia. Vì vậy, với những trường hợp phóng viên đạt giải báo chí Quốc gia thì cần có cơ chế đặc cách để cấp thẻ thay vì quy định như trong dự thảo và Luật Báo chí hiện hành.

Minh Anh/Báo Gia đình & Xã hội