Buôn Phi Mur (xã Quảng Khê, Đắk Glong, Đắk Nông) hiện có 303 hộ với 1.300 khẩu, trong đó chủ yếu là đồng bào dân tộc Mạ. Mặc dù được công nhận là buôn văn hóa, thế nhưng, trong những năm gần đây, nhiều hộ dân trong buôn đang có chiều hướng sinh nhiều con, gây ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng cuộc sống.
Nói về chuyện sinh nhiều con ở trong buôn, ông K’Tông - Trưởng buôn Phi Mur - liệt kê một danh sách lên đến hàng chục hộ, kèm theo đó là những số phận, hoàn cảnh riêng của mỗi hộ chỉ vì không chịu thực hiện kế hoạch hóa gia đình.
Chị H’Woan năm nay chỉ mới 30 tuổi, nhưng từ khi lập gia đình, với “tốc độ” sinh năm một, nên hiện đã có đến 6 đứa con, đứa nhỏ nhất cũng chỉ vừa tròn 1 tuổi. Đông con, làm ăn khó khăn nên nương rẫy của gia đình chị cũng dần dần bán hết để lo cho cuộc sống hàng ngày, vốn dĩ thường xuyên thiếu trước hụt sau.
Điều đáng buồn hơn là cả 6 đứa con của chị đều không được đi học. Những đứa nhỏ lúc nào trông cũng ốm yếu, lấm lem vì không được chăm sóc đầy đủ; những đứa lớn thì ngày ngày phải theo mẹ lên nương rẫy hoặc đi làm thuê kiếm thêm thu nhập.
Tương tự, gia đình chị H’Lột cũng có đến 8 đứa con, đứa nhỏ nhất năm nay vừa đủ tuổi đi mẫu giáo. Đông con, chồng lại vừa mất do tai nạn nên mọi gánh nặng gia đình đang đè lên đôi vai gầy gò, ốm yếu của chị. Nương rẫy ít, cuộc sống phải dựa vào những ngày đi làm thuê, cuốc mướn, nên gia đình chị luôn ở trong tình trạng “ăn bữa trưa lo bữa tối”.
Còn gia đình anh K’Kế và chị H’Doi thì mặc dù đã có 4 con gái, nhưng do muốn kiếm bằng được đứa con trai, nên đứa con thứ 5 vừa sinh lại vẫn là gái. Vậy là cuộc sống gia đình ngày càng lâm vào cảnh khó khăn là điều không thể tránh khỏi, khi chị H’Doi luôn “bận bịu” với việc sinh đẻ, còn thu nhập hàng ngày của anh K’Kế cũng không được bao nhiêu.
Còn K’Kệ, mang tiếng là cán bộ chuyên trách công tác dân số của buôn, nhưng cũng đã “kịp” sinh đến 6 người con. Hỏi chuyện dân số của buôn, K’Kệ cho biết: “Trước đây, do không hiểu được việc sinh nhiều con sẽ ảnh hưởng đến đời sống kinh tế cũng như sức khỏe của vợ nên tôi muốn có đông con để gia đình, anh em đông vui.
Từ khi hiểu ra, vợ chồng tôi đã quyết định thực hiện kế hoạch hóa gia đình, nhưng thực sự thì “lỡ” đông con rồi, nên cũng áy náy lắm. Sở dĩ nhiều hộ gia đình sinh đông con một phần là do ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước như con cái đi học không mất học phí, lại được cấp phát sách vở…".
Bên cạnh đó, mặc dù đồng bào theo chế độ mẫu hệ, nhưng hiện tại nhiều người vẫn có quan niệm phải sinh cho được con trai để “có nếp, có tẻ”. Mặt khác, không ít cặp vợ chồng thường hay “quên” sử dụng các biện pháp tránh thai hiện đại, nên “vỡ kế hoạch” liên tục”.
Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến việc các hộ dân ở buôn Phi Mur sinh nhiều con. Nhưng một điều có thể thấy rõ là việc sinh đẻ nhiều đã làm cho cuộc sống của các gia đình này ngày càng khó khăn hơn. Trong khi thực tế cho thấy việc mỗi gia đình chỉ sinh từ 1 - 2 con sẽ đảm bảo một cuộc sống ấm no, hạnh phúc hơn.
Để xứng đáng với danh hiệu là buôn văn hóa, thiết nghĩ, chính quyền địa phương cần đẩy mạnh hơn nữa công tác tuyên truyền chính sách về DS-KHHGĐ để người dân thật sự hiểu và nhận thức được những hệ lụy, những hậu quả đáng buồn khi sinh nhiều con.
Bên cạnh đó, cùng với việc cung cấp kịp thời những thông tin, dụng cụ tránh thai hiện đại cho người dân thì những người có trách nhiệm cũng cần gương mẫu đi đầu, nêu gương cho cộng đồng trong việc thực hiện kế hoạch hóa gia đình.
Bài, ảnh: Nguyễn Hiền
Báo Đăk Nông
