Câu rùa... hồ Hoàn Kiếm

Một hành động vô ý thức

Trong vai những người cần mua rùa, chúng tôi lang thang một vòng quanh khu vực hồ Hoàn Kiếm, nhưng tuyệt nhiên không thấy dáng một tay câu rùa. Hỏi thăm một chị bán nước sát hồ mới  biết, đây chưa phải là thời điểm dân câu rùa ra “tập kết” vì tránh đội an ninh trật tự đi tuần. Phải đến khoảng giữa trưa, khi đó dân câu rùa mới xuất hiện. “Khi đó các anh tha hồ lựa chọn mua, loại rùa gì mà chẳng có” - chị bán nước khẳng định.

Theo chỉ dẫn của người bán hàng nước, chúng tôi kiên nhẫn chờ đợi. Khoảng 10 giờ, lác đác có vài người ra hồ ngồi câu. Ngay phía bờ đối diện Bưu điện Thành phố Hà nội, một người đàn ông trung niên, mái tóc đã hoa tiêu giả bộ du khách ngồi hóng mát lén lút ném đoạn dây cước gắn lưỡi câu xuống nước. Mắt liếc ngang, liếc dọc đầy vẻ cảnh giác, rồi từ từ quấn dây cước quanh một đoạn nhựa nhỏ để lọt thỏm trong lòng bàn tay.

Nhưng khi lần thả cước thứ hai, bất ngờ 3 cán bộ của Đội ANTT thuộc BQL khu vực hồ Hoàn Kiếm xuất hiện. Thoáng chút bối rối, gã “đạo chích” vội ném ngay “đồ nghề” đang cầm trên tay xuống hồ nhằm phi tang rồi liếng thoắng chối tội. Không còn chứng cứ, 3 cán bộ của Đội ANTT đành phải để người đàn ông này ra đi. Khi chúng tôi vừa cầm máy ảnh lên định chụp, người đàn ông này hùng hổ giơ nắm đấm dứ dứ đầy vẻ hăm doạ.

Trò chuyện với chúng tôi, ông Phạm Mai Linh - 1 trong 3 cán bộ của Đội ANTT thuộc BQL khu vực hồ Hoàn Kiếm vừa bắt hụt hành vi câu trộm rùa của người đàn ông lạ mặt cho biết: “Tình trạng câu trộm rùa mới chỉ xuất hiện khoảng hơn một năm trở lại đây và ngày càng được nguỵ trang tinh vi hơn.

Trước tình hình nay, BQL khu vực hồ Hoàn Kiếm đã có nhiều biện pháp ngăn chặn như tăng cường tuần tra quanh hồ không theo một giờ giấc, quy luật. Trước đây, dân câu rùa có thể dùng cần câu ngồi công khai, thì bây giờ họ tự chế tạo một đoạn nhựa nhỏ lấy dây cước quấn lại làm cần câu. Họ hoà cùng du khách ngồi hóng mát ven hồ rồi lén lút thả câu, nếu nhìn từ xa rất khó phát hiện. Khi chúng tôi lại gần thì họ ném đồ nghề xuống nước rồi chối tội. Không còn bằng chứng nên nhiều khi chúng tôi rất khó bắt giữ và xử lý hành vi câu trộm rùa của những đạo chích này”.

Kỹ nghệ... câu rùa

Chúng tôi tiếp tục dạo bước đến khu vực đền Ngọc Sơn, ngay dưới chân cầu Thê Húc có 2 cậu bé cởi trần, mặc quần đùi đang cầm cành cây đập ầm ầm xuống mặt nước. Trên cầu, 4 cậu choai choai đang ra sức tung từng chùm lưỡi câu xuống hồ để giật những chú rùa bé bỏng tội nghiệp mà lũ trẻ đứng phía dưới đang lùa lại khu vực chân cầu. Chỉ trong ít phút, cậu nhóc đứng phía trên cầu đã câu được một chú rùa bé xíu, loại tai đỏ, mai vằn lên những đường vân xanh vẫn thường được nuôi làm cảnh. Cậu nhóc gỡ một ngạnh lưỡi câu đang móc vào góc mai phía dưới bụng rồi ném tọt chú rùa tội nghiệp đang rỉ máu vào chiếc túi nilông gần đấy.

Qua trò chuyện với những cậu nhóc này chúng tôi được biết về các thủ thuật câu rùa. Theo đó, mỗi chú rùa con câu được tùy theo trọng lượng mà chúng được bán cho người mua để nuôi thả chơi. Loại rùa quá khổ, chúng đem bán cho những “tiểu thương” ngồi bán nước ngay tại bờ hồ Hoàn Kiếm hoặc xa hơn chúng đem bán tại chợ Đồng Xuân. Một con rùa nhỏ khoảng 200g, lũ nhóc cho biết thường bán được khoảng 50.000 đồng cho các cửa hàng bán rùa cảnh trên phố Hàng Bông. Còn các con to hơn chúng bán được khoảng 70 - 80.000 đồng cho các cửa hàng làm thịt. Theo các cậu nhóc này, chúng cũng có thể bán ngay tại khu vực hồ cho các quán bán nước chè, tất nhiên giá cả sẽ rẻ hơn nhiều so với các địa điểm mà chúng phải cất công mang đi. Lũ nhóc còn tiết lộ, mỗi ngày chúng câu được trung bình khoảng 2-3 con rùa. Với những ngày nắng nóng, số lượng được nhiều hơn.

Khi tôi đặt ý định “thử” được buông câu, Long - một nhóc trong nhóm ngồi câu trên cầu Thê Húc nhiệt tình tư vấn. Long cho biết: “Khác với câu cá, câu rùa không cần mồi nhưng đòi hỏi người câu phải tinh mắt và nhanh nhẹn để tung lưỡi câu chính xác. Phương tiện là những lưỡi câu chùm 6 ngạnh, xoắn với nhau thành một vòng tròn được nối với một đoạn cước gắn khúc nhựa nhỏ lọt thỏm trong lòng bàn tay. Lựa khi chú rùa nổi lên mặt nước để thở, thì tung lưỡi bám vào xung quanh phần mềm phía dưới mai rùa rồi từ từ kéo lên một cách nhẹ nhàng. Câu rùa cũng đòi hỏi sự khéo léo, có óc quan sát, sự kiên nhẫn và kinh nghiệm. Những ngày nắng nóng, rùa thường nổi nhiều lên mặt nước để thở nên càng nắng thì người đi câu rùa càng nhiều”.          

Khi tôi ngỏ ý muốn mua 3 con về nuôi làm cảnh, Long liến thoắng “chỉ chờ khoảng vài chục phút cả nhóm câu xong là sẽ có đủ số lượng”. Tuy nhiên, Long cũng bật mí, nếu muốn có ngay thì chịu bỏ thêm khoảng 30.000 đồng cho 3 con. Tôi đồng ý, Long vội cuộn lại đoạn cước đang thả dưới nước đưa cho một nhóc bên cạnh cầm rồi chạy hộc tốc về phía phố Lò Sũ. Ít phút sau, Long xách một chiếc túi nilông màu đen bên trong đựng 2 chú rùa con mai màu sẫm. Con vật thò chân, nhoai cổ ra giãy giụa. Phía dưới chân của 2 con vật đáng thương có những vết thương nhỏ đã thành sẹo. Long đòi tôi 180.000 đồng cho 3 chú rùa, tôi lấy cớ chê rùa xấu, đã bị thương định tỏ ý không mua. Long liền gọi một thanh niên cởi trần tên Hải, trên người toàn những hình xăm gần đấy đến thì thầm. Thấy tình hình có vẻ không ổn, tôi đành mặc cả 100.000 đồng 3 con nhưng không được Hải và lũ nhóc đồng ý. Sau hơn 10 phút cò kè, cuối cùng tôi đành phải bỏ ra 140.000 đồng mua 3 chú rùa để tránh cuộc xô xát có thể xảy ra.       

Chưa có chế tài xử lý mang tính răn đe

Không chỉ riêng khu vực cầu Thê Húc, hiện quanh hồ Hoàn Kiếm nơi nào cũng có dân câu trộm rùa tập kết. Họ thường ngồi xen kẽ với du khách rồi thản nhiên ném những lưỡi câu xuống hồ nhằm tránh sự phát hiện của lực lượng bảo vệ. Hiện tình trạng câu trộm rùa tại đây khá phổ biến, tuy nhiên những biện pháp để ngăn chặn tình trạng này hầu như không đạt được hiệu quả tốt nhất.

Lý giải về vấn đề này, ông Nguyễn Minh Tuấn - Trưởng BQL khu vực hồ Hoàn Kiếm cho biết: “Hiện tượng một số người lén lút câu trộm rùa tại khu vực hồ Hoàn Kiếm là có thật. Nhưng cũng phải nhìn nhận một cách công tâm chứ không phải cứ rùa bị câu trộm tại hồ lại là trách nhiệm của chúng tôi. Cần phải phân định rõ ràng, khu vực đền Ngọc Sơn (từ cổng bán vé đến hết chùa Tháp Bút) là trách nhiệm của Tổ bảo vệ của đền, hoặc khu vực nhà hàng Thuỷ Tạ... Đội ANTT khu vực hồ Hoàn Kiếm không thể vào bắt hoặc ngăn cấm được mà là trách nhiệm của các cơ quan khác. Hiện BQL mới ký văn bản phối hợp với các bên liên quan nhằm ngăn chặn tình trạng câu trộm rùa đang có chiều hướng gia tăng tại khu vực hồ Hoàn Kiếm. Đối với Tổ bảo vệ đền Ngọc Sơn chịu trách nhiệm trong khu vực đã được phân định, phải giữ gìn ANTT, kịp thời phát hiện và bắt giữ đối tượng câu trộm bàn giao cho lực lượng cảnh sát trật tự hoặc Đội ANTT khu vực hồ Hoàn Kiếm”.

Cũng theo ông Tuấn, dân câu trộm rùa chủ yếu là thiếu niên, tuy nhiên cũng có một vài người trong độ tuổi trung niên tham gia. “Khi bị phát hiện, các đối tượng câu trộm rùa thường đối phó bằng cách ném đoạn cần câu xuống nước nhằm phi tang rồi chối tội. Chính vì vậy, để có bằng chứng sát thực, chúng tôi thường chụp ảnh trước, sau đó mới ra bắt giữ. Có như vậy, các đối tượng câu trộm mới hết đường chối tội. Trong quá trình bắt giữ những đối tượng này, nếu có địa chỉ cụ thể chúng tôi sẽ gửi về địa phương để giáo dục cũng như thông báo đến nhà trường để có biện pháp tuyên truyền, răn đe. Còn với những trường hợp trẻ lang thang, không có địa chỉ thì chúng tôi chuyển vào trung tâm xã hội 1 để giáo dục. Hiện chưa có một chế tài nào xử lý vấn đề này, nên thẩm quyền của BQL khu vực hồ chỉ có thể như thế”- ông Tuấn cho biết.

Ai cũng biết rằng, hồ Hoàn Kiếm là danh thắng lịch sử cấp quốc gia, nơi gắn liền với truyền thuyết trả Gươm của vua Lê, hiện là nơi sinh sống của loài rùa quý, nhưng tình trạng câu trộm rùa vẫn diễn như một sự thách thức, không có thuốc đặc trị. Bao giờ nạn câu trộm rùa ở hồ Hoàn Kiếm chấm dứt? Đó không còn là câu hỏi của riêng người dân thủ đô mà còn là câu hỏi của hàng vạn du khách thập phương mỗi khi ghé thăm khu vực hồ Hoàn Kiếm khi bất chợt phải chứng kiến cảnh những chú rùa bị những chiếc móc câu treo lủng lẳng, rơm rớm máu.

Quốc Tuấn - Thu Trang