Chăm sóc SKSS vị thành niên tại Nghệ An: Tháo gỡ rào cản

Những câu hỏi hóc búa này đã được giải đáp phần nào khi Nghệ An quyết liệt triển khai một số dự án liên quan đến chăm sóc SKSS vị thành niên.

Thực trạng đau lòng

Nhiều năm làm bác sỹ tại Trung tâm chăm sóc SKSS tỉnh, hơn 2 năm làm Trưởng khoa chăm sóc SKSS vị thành niên, BSCK1 Hoàng Thị Thu đã hàng trăm lần hỏi chuyện, tư vấn cho những bà mẹ mang thai dưới 20 tuổi.

Các tài liệu truyền thông chăm sóc SKSS đã góp phần nâng cao nhận thức, kỹ năng sống cho giới trẻ. Ảnh: Dương Ngọc

Một em gái khác, vốn là học sinh khá giỏi của Trường H.T.K (TP Vinh) được mẹ dẫn đến Trung tâm siêu âm khi thấy bụng ngày một to. Sau khi được biết con gái đang mang thai tới tuần thứ 25, các bác sỹ khuyên không thể phá bỏ mà nên để em sinh con, người mẹ bị sốc, ngất ngay tại phòng khám. Sau này, em gái phải xin tạm nghỉ học để... làm mẹ một thời gian.

Một học sinh khác đang học lớp 9 ở huyện Kỳ Sơn, được bà ngoại đưa xuống Trung tâm khi đã mang thai tới tuần thứ 29. Em gái này yêu một cậu bạn cùng trường. Khi thấy bụng to, em đã dùng khăn nịt chặt bụng nên không bị ai phát hiện ra. Trường hợp này, các bác sỹ cũng phải tư vấn để em sinh con vì tuổi thai đã quá lớn.

Theo bác sỹ Hoàng Thị Thu, hàng ngày các y bác sỹ tại Trung tâm luôn phải đối mặt với những trường hợp đau lòng như thế. Có nhiều em đến đây xin được "giải quyết" đến lần thứ 2, thứ 3. Nhiều em vẫn mặc đồng phục của trường, vẫn hồn nhiên vừa nhai kẹo cao su vừa trả lời các câu hỏi của bác sỹ về chuyện em học ở đâu, bao nhiêu tuổi, "quan hệ" với ai...

Thạc sỹ, bác sỹ Phạm Vĩnh Hùng, Phó trưởng Khoa Thăm dò chức năng (Bệnh viện Hữu nghị đa khoa tỉnh) cho biết: Hàng ngày, Khoa tiếp nhận để siêu âm nhiều trường hợp sản phụ ở tuổi "ăn chưa lo, no chưa tới". BS. Hùng cũng cho biết thêm, thông thường, các trường hợp nạo phá thai trên địa bàn này sẽ tìm đến địa bàn khác để giải quyết cho "kín đáo" nên việc nắm chính xác con số trẻ vị thành niên đến nạo phá thai là rất khó.

Những rào cản

Mang thai, nạo phá thai không an toàn khi còn đang ở lứa tuổi vị thành niên sẽ dẫn đến rất nhiều tai biến như băng huyết, viêm nhiễm mạn tính ở tử cung, buồng trứng, ống dẫn trứng, thậm chí gây tắc ống dẫn trứng, dính tử cung khiến nhiều em vĩnh viễn mất thiên chức làm mẹ. Hoặc nếu sinh con có thể gặp tai biến như: Đẻ non, chết mẹ, chết con hoặc những đứa trẻ chào đời có thể bị dị tật bẩm sinh, suy dinh dưỡng, chậm phát triển trí não. Ngoài ra, việc trẻ vị thành niên sinh con ngoài ý muốn hoặc nạo hút cũng gây tổn thương lớn đến tinh thần, nhiều em mắc bệnh trầm cảm.

Việc các em tự ý mua thuốc phá thai cũng như  rỉ tai nhau về "kinh nghiệm" tránh thai và phá thai như: Xát chanh vào chỗ kín trước khi quan hệ, chạy nhảy thật mạnh cho thai ra... đều dẫn tới những hậu quả khôn lường. Theo bác sỹ Phạm Vĩnh Hùng, điều nguy hại nhất là những biến chứng sau khi các em tự ý mua thuốc phá thai. Nhiều em đến bệnh viện khi thai sảy dở dang, băng huyết.

Bác sỹ Nguyễn Bá Tân, Giám đốc Trung tâm chăm sóc SKSS tỉnh Nghệ An cho biết: Khi triển khai nhiều dự án liên quan đến SKSS VTN, rào cản lớn nhất đó là thái độ không hợp tác của các bậc phụ huynh nói riêng và người lớn nói chung. Không ít bậc phụ huynh không đồng ý cho con em mình tiếp xúc với những kiến thức về SKSS, cho rằng như thế là quá sớm, "ép con lớn trước tuổi"...

Thời gian trước đây, việc thành lập các Câu lạc bộ VTN tại các trường học, hoặc xin một vài tiết học trong tháng để tuyên truyền về giới tính và sức khỏe ban đầu cũng chưa được sự đồng thuận của các thầy cô giáo quản lí. Bác sỹ Tân cho biết, có cô giáo còn thẳng thắn nói: Việc học các môn học ở trường đã quá sức với các em rồi, không thể sắp xếp thời  gian cho những việc khác nữa.

Bác sỹ Hoàng Thị Thu chia sẻ: Hai năm qua, Dự án đã thực hiện đào tạo giảng viên tuyến tỉnh cho các bác sỹ; duy trì 4 Câu lạc bộ VTN tại Trung tâm chăm sóc SKSS tỉnh, Trường THCS Lê Mao, Trạm Y tế phường Hà Huy Tập, Trạm Y tế phường Bến Thủy (TP Vinh). Dự án cũng đã  duy trì 2 điểm cung cấp dịch vụ chăm sóc SKSS/KHHGĐ cho lứa tuổi VTN, TN; tổ chức 32 lớp (năm 2009), 58 lớp (năm 2010) tư vấn trực tiếp về SKSS thu hút hơn 3.000 học sinh, sinh viên tham gia.

Từ các hoạt động này, nhận thức về  chăm sóc SKSS của các em đã được nâng cao rất nhiều. Nhiều trường học đầu tiên còn rất khó khăn trong tiếp nhận vấn đề đã dần có những thay đổi. Có những trường như Trường THCS Lê Mao (TP Vinh), Trường THCS Hưng Thịnh (huyện Hưng Nguyên)... đã chủ động mời cán bộ, nhân viên tư vấn đến nói chuyện ngoài giờ với các em học sinh về vấn đề giới tính, SKSS.