Chăm sóc sức khỏe chủ động ngay từ bữa ăn: Lá chắn tự nhiên phòng bệnh

Nhằm giải quyết bài toán này, ngày 25/09/2026 tại Hà Nội, Hiệp hội Tư vấn Nâng cao Sức khỏe Việt Nam (VAHCP) phối hợp cùng Trung tâm Truyền thông Giáo dục sức khỏe Trung ương và Trung tâm Nội dung số và Truyền thông TTXVN đã tổ chức tọa đàm khoa học với chủ đề: "Chăm sóc sức khỏe chủ động, ngay từ bữa ăn". Sự kiện thu hút sự tham gia của đông đảo các chuyên gia hàng đầu về dinh dưỡng, y tế và công nghệ thực phẩm trong và ngoài nước.

Dịch chuyển tư duy: Từ "ăn theo thói quen" sang "ăn có hiểu biết"

Phát biểu khai mạc tọa đàm, PGS.TS Phạm Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn Nâng cao Sức khỏe Việt Nam nhấn mạnh rằng sức khỏe của mỗi người không chỉ được quyết định ở bệnh viện hay qua thuốc men, mà được hình thành từ chính những lựa chọn dinh dưỡng mỗi ngày. Một bữa ăn không đơn thuần cung cấp năng lượng trước mắt mà còn tác động lâu dài đến thể chất, sức đề kháng, quá trình lão hóa và nguy cơ mắc bệnh tật.

Theo các chuyên gia tại hội thảo, để tạo ra sự thay đổi thực chất trong việc phòng bệnh chủ động, cộng đồng cần thực hiện 3 sự chuyển đổi quan trọng:

Chuyển từ "ăn theo thói quen" sang "ăn có hiểu biết": Từ bỏ tâm lý "ăn ngon, ăn đắt tiền là tốt" để trang bị kiến thức lựa chọn thực phẩm an toàn, cân đối khẩu phần ăn hợp lý.

Chuyển từ "kiểm soát chất lượng hình thức" sang "kiểm soát chất lượng thực chất": Đánh giá an toàn thực phẩm dựa trên tiêu chuẩn khoa học, truy xuất nguồn gốc và mức độ an toàn trong suốt quá trình từ sản xuất, chế biến đến tiêu dùng.

Chuyển từ "trách nhiệm của một ngành" sang "trách nhiệm của toàn xã hội": Sức khỏe cộng đồng cần sự chung tay giữa cơ quan quản lý (xây dựng chính sách giám sát), doanh nghiệp (đề cao trách nhiệm sản phẩm), nhà khoa học (cung cấp giải pháp), truyền thông (lan tỏa kiến thức) và chính người dân.

Cảnh báo độc tố nguy hiểm từ thói quen ăn uống và dầu mỡ biến chất

Tại tọa đàm, GS.TS.BS Nguyễn Trọng Hưng (Viện Dinh dưỡng Quốc gia) và PGS.TS Trịnh Bảo Ngọc (Viện Nghiên cứu và Phát triển Dinh dưỡng) đã chỉ ra những thói quen ăn uống sai lầm đang âm thầm phá hủy sức khỏe của người Việt. Trong đó, việc lạm dụng đồ chiên rán và tái sử dụng dầu ăn nhiều lần là một trong những "điểm đen" nguy hại nhất.

Khi dầu ăn bị chiên đi chiên lại ở nhiệt độ cao, cấu trúc chất béo bị bẻ gãy, sinh ra hàng loạt hợp chất độc hại như:

Acid béo tự do (FFA) và Tổng hợp chất phân cực (TPM): Làm suy giảm chất lượng dầu, gây rối loạn chuyển hóa.

Chất béo chuyển hóa (Trans Fat): Tác nhân hàng đầu tàn phá hệ tim mạch, gia tăng xơ vữa động mạch và đẩy nhanh quá trình lão hóa cơ thể.

Acrylamide, PAHs và các chất độc sinh ra từ nhiệt độ: Tích tụ lâu ngày trong cơ thể sẽ làm tổn thương tế bào và kích hoạt các nguy cơ gây ung thư.

Thực tế hiện nay, nhiều người nội trợ và các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống vẫn chỉ nhận biết độ hỏng của dầu ăn bằng mắt thường (khi dầu chuyển màu đen hoặc bốc khói), trong khi các độc tố hóa học biến chất đã xuất hiện từ rất lâu trước đó.

Thông qua tọa đàm khoa học "Chăm sóc sức khỏe chủ động, ngay từ bữa ăn", các nhà khoa học và chuyên gia đã gửi đi thông điệp mạnh mẽ: Sức khỏe bền vững phải được xây dựng từ sự hiểu biết và những hành động nhỏ nhất ngay tại căn bếp gia đình. Việc chủ động lựa chọn thực phẩm an toàn, từ bỏ thói quen chế biến có hại và áp dụng các tiến bộ khoa học công cụ kiểm soát thực chất sẽ biến mỗi bữa ăn hàng ngày thành một "lá chắn" vững chắc, bảo vệ bản thân, gia đình và toàn xã hội trước nguy cơ bệnh tật.