Viêm phổi giao mùa tăng mạnh do thói quen tự ý dùng thuốc giảm ho, kháng sinh tại nhà

Khi thời tiết chuyển mùa, sự lên xuống thất thường của nhiệt độ và độ ẩm tạo điều kiện thuận lợi cho các loại virus, vi khuẩn tấn công hệ hô hấp. Đáng lo ngại là trước những cơn ho, cảm cúm chớm nở, nhiều người vẫn giữ thói quen ra hiệu thuốc tự mua kháng sinh hoặc thuốc cắt cơn ho để tự điều trị. Theo các chuyên gia y tế, thói quen tưởng chừng như để nhanh khỏi bệnh này lại chính là nguyên nhân khiến tình trạng viêm phổi biến chuyển nặng một cách âm thầm.

Ghi nhận thực tế tại các bệnh viện như Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Nhi Trung ương, Bệnh viện Xanh Pôn, Bệnh viện E... thời gian qua cho thấy, số ca nhập viện vì bệnh lý đường hô hấp luôn có xu hướng gia tăng đột biến mỗi khi thời tiết thay đổi. Đáng chú ý, không ít trường hợp khi vào viện đã rơi vào tình trạng tổn thương phổi nghiêm trọng, suy hô hấp nặng chỉ vì những sai lầm trong việc tự làm "bác sĩ" tại nhà.

Để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình, người dân cần nhận diện rõ những sai lầm phổ biến dưới đây theo các khuyến cáo y khoa chính thống.

Nguy cơ tiềm ẩn từ việc lạm dụng thuốc giảm ho, cắt cơn ho tốc hành

Khi bị ho rát cổ họng, tâm lý chung của người bệnh là muốn tìm mọi cách để cắt cơn ho càng nhanh càng tốt. Tuy nhiên, theo ThS.BS Trương Thành Tâm, Khoa Nhi - Sơ sinh, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Đà Nẵng: Ho là biểu hiện bình thường, một phản xạ sinh lý giúp bảo vệ cơ thể, làm sạch đường thở, tống xuất đờm, dịch tiết hoặc các vật lạ để nhung mao hô hấp hoạt động tốt. Trong nhiều trường hợp, ho cũng là biểu hiện của bệnh viêm mũi họng, viêm thanh quản, viêm tiểu phế quản, viêm phế quản, viêm phổi,... 

Tình trạng ho kéo dài ở trẻ khiến trẻ mệt mỏi, mất ngủ, biếng ăn, suy sụp tinh thần,... Trẻ bị sụt cân, hạn chế tăng trưởng chiều cao và chậm phát triển. Ho lâu ngày có thể khiến trẻ bị nôn trớ, kéo dài dẫn tới mất nước, rối loạn điện giải và suy nhược cơ thể.

Với trẻ lớn hơn, khi trẻ bị ho, phụ huynh không nên tự ý mua thuốc cho trẻ uống vì có thể khiến tình trạng bệnh nặng thêm hoặc gây ra những phản ứng khác như tiêu chảy, kháng thuốc,... Với trường hợp trẻ ho kèm các dấu hiệu bất thường, cha mẹ nên đưa trẻ tới gặp bác sĩ để xác định tình trạng bệnh và có phương án can thiệp điều trị kịp thời.

Các bác sĩ của BV Vimec cũng khuyến cáo: Việc người bệnh tự ý uống các loại thuốc kháng histamin hoặc thuốc ức chế trung tâm ho khi chưa có chỉ định của bác sĩ sẽ làm mất đi phản xạ tự nhiên này. Lúc này, đờm nhầy không thể thoát ra ngoài mà bị ứ đọng lại sâu trong phế quản, biến thành "ổ chứa" cho vi khuẩn phát triển mạnh mẽ hơn. Hậu quả là nhiễm trùng lan rộng xuống đường hô hấp dưới, dẫn đến tình trạng viêm phổi, xẹp phổi mà người bệnh không hề hay biết vì cơn ho đã bị thuốc dập tắt tạm thời.

Tự ý dùng thuốc kháng sinh – Sai lầm nhân đôi gánh nặng cho phổi

Một thói quen kinh niên của nhiều gia đình là cứ hễ ho, hắt hơi, sổ mũi là tự ra hiệu thuốc mua vài liều kháng sinh về uống. Đây là một sai lầm nghiêm trọng trong việc điều trị bệnh lý giao mùa.

Theo Thầy thuốc ưu tú, PGS.TS.BS Chu Thị Hạnh, Trưởng khoa Hô hấp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, khoảng 80-90% các trường hợp viêm đường hô hấp cấp tính ban đầu là do virus gây ra. Trong khi đó, thuốc kháng sinh chỉ có tác dụng với vi khuẩn, hoàn toàn vô hại đối với virus. Việc lạm dụng kháng sinh bừa bãi không những không giúp giảm triệu chứng cảm cúm mà còn làm suy giảm hệ vi sinh đường ruột, khiến hệ miễn dịch của cơ thể yếu đi.

Nghiêm trọng hơn, PGS.TS.BS Chu Thị Hạnh cảnh báo thói quen này làm tăng nguy cơ kháng thuốc (lờn thuốc). Đến khi người bệnh thực sự bị bội nhiễm vi khuẩn dẫn đến viêm phổi giao mùa, việc điều trị bằng kháng sinh sẽ trở nên vô cùng khó khăn, tốn kém và mất đi thời gian vàng để cứu chữa.

Viêm phổi giao mùa: Nhóm đối tượng nguy cơ cao cần được bảo vệ đặc biệt

Thời tiết giao mùa không loại trừ một ai, nhưng có những nhóm đối tượng có hàng rào bảo vệ cơ thể rất mong manh. Thông tin cập nhật về mô hình bệnh tật nhi khoa từ Cổng thông tin điện tử Bệnh viện Bạch Mai cho thấy, nhóm bệnh lý hô hấp bao gồm viêm phổi, viêm tiểu phế quản liên tục chiếm tỷ lệ rất cao, từ 40% - 50% tổng số bệnh nhi nhập viện và thường có xu hướng áp đảo vào thời điểm chuyển mùa. 

Bên cạnh trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền mạn tính (như hen phế quản, suy tim, tiểu đường) cũng là những đối tượng dễ bị tổn thương phế quản nhất. Ở người lớn tuổi, các triệu chứng viêm phổi giao mùa đôi khi diễn ra rất âm thầm, không sốt cao rầm rộ mà chỉ biểu hiện bằng sự mệt mỏi, chán ăn hoặc lờ đờ. Nếu người thân chủ quan, tự mua thuốc bao cấp tại nhà, bệnh có thể chuyển sang suy hô hấp cấp tính chỉ sau vài ngày, đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Ở người lớn tuổi, các triệu chứng tổn thương phổi thường diễn ra rất âm thầm, đòi hỏi sự theo dõi sát sao từ người thân hằng ngày.

Khuyến nghị chủ động phòng bệnh từ chuyên gia

Để chủ động xây dựng tấm lá chắn vững chắc cho hệ hô hấp trước khi bão bệnh ập đến, các chuyên gia từ Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC và các bác sĩ chuyên khoa khuyến cáo:

Chủ động tiêm phòng sớm: Việc tiêm vắc xin cúm mùa hằng năm và vắc xin phế cầu (đối với người già, trẻ nhỏ) là biện pháp hiệu quả nhất giúp tăng cường hệ miễn dịch, giảm tới 80% nguy cơ biến chứng viêm phổi nặng và nhập viện.

Giữ ấm và vệ sinh đúng cách: Giữ ấm vùng cổ, ngực, lòng bàn chân khi nhiệt độ xuống thấp; thường xuyên súc họng bằng nước muối sinh lý để sát khuẩn.

Khám bệnh kịp thời: Chia sẻ trên chuyên mục Y học thường thức của Bệnh viện Bạch Mai, TS.BS Nguyễn Thành Nam - Giám đốc Trung tâm Nhi khoa nhấn mạnh rằng nhịp thở chính là chỉ số nhạy nhất phản ánh tình trạng tổn thương, tắc nghẽn đường hô hấp dưới. Người nhà cần duy trì thói quen quan sát lồng ngực khi người bệnh nằm yên. 

Khi phát hiện các dấu hiệu thở nhanh gắng sức, xuất hiện phản ứng co kéo rút lõm lồng ngực, sốt cao không hạ hoặc đờm biến đổi sắc màu, cần đưa bệnh nhân đến ngay các cơ sở y tế để được thăm khám trực tiếp. 

"Tuyệt đối không tự mua kháng sinh, thuốc giảm ho, thuốc giãn phế quản hoặc thuốc chống viêm khi chưa có chỉ định. Việc tự ý sử dụng thuốc giảm ho có thể làm ứ đọng đờm nhầy, khiến vi khuẩn phát triển mạnh hơn và che lấp các dấu hiệu chuyển nặng" - TS.BS Nguyễn Thành Nam khuyến cáo.

Thời tiết thay đổi, nhiều người mắc viêm phổi nặng phải thở máy, chuyên gia cảnh báo cách phòng ngừa

GĐXH – Theo các bác sĩ, viêm phổi không chỉ là bệnh phổ biến mà còn đặc biệt nguy hiểm ở những người mắc bệnh nền hoặc suy giảm miễn dịch. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm.