Chăm sóc sức khỏe tâm thần như thế nào?

Có thể định nghĩa như sau: "Sức khỏe tâm thần là khả năng của bộ máy tâm lý hoạt động một cách hoàn toàn hợp lý, có hiệu quả và đương đầu một cách mềm dẻo trước những tình huống khó khăn mà vẫn có thể tìm lại được sự cân bằng cho mình". Như vậy, muốn có sức khỏe tâm thần, chúng ta cần phải:

- Tạo được sự thích nghi với môi trường sống, sự sảng khoái về tinh thần, có mối quan hệ tốt đẹp với người khác, nghĩa là với những người thân trong gia đình, với bạn bè, với những người cùng học, cùng làm.

- Làm chủ stress, stress là nỗ lực của cơ thể để thích nghi với những đổi thay.

Vậy cần giữ được cân bằng tâm lý sao cho có thể đương đầu và giải quyết một cách có hiệu quả những xung đột tâm lý với bản thân và với những người khác. Nói chung, thư giãn hay căng thẳng, tập trung tư tưởng vào một sự kiện này hay chuyển sang một sự kiện khác là khả năng tự nhiên ở mỗi người. Tuy nhiên, khi bộ máy tâm lý bị quá tải, vượt quá giới hạn để tự hồi phục, tự điều chỉnh thì người bệnh cần một quá trình luyện tập hoặc điều trị.

Nhiều nghiên cứu đã cho thấy những người có sức khỏe tâm thần kém tăng nguy cơ tử vong do bệnh tim và đột quỵ. Ảnh minh họa

Dưới đây là một số cách để bạn có thể cải thiện sức khỏe tâm thần và thể chất, sẵn sàng đón nhận bất cứ điều gì trong cuộc sống:

1. Chế độ ăn lành mạnh

Một trong những chế độ ăn được xem là lành mạnh nhất là chế độ ăn kiểu Địa Trung Hải, kết hợp việc ăn nhiều các loại đậu, hạt có vỏ cứng, ngũ cốc, các loại hạt, thực phẩm có nguồn gốc thực vật và trái cây. Chế độ ăn này cũng ít chất béo no, bao gồm ăn vừa phải cá, gia cầm, sữa, và ăn ít thịt cũng như thực phẩm có đường.

Có một số loại thực phẩm và đồ uống liên quan đến sức khỏe tâm thần kém. Đó là những thứ thực phẩm và đồ uống có chứa đường, chất phụ gia nhân tạo (số E) và cafein, vì việc ăn/uống nhiều những thứ này có thể gây hại cho sức khỏe tâm thần.

Uống nhiều rượu cũng liên quan đến tăng nguy cơ lo âu và trầm cảm, do đó các chuyên gia khuyên nên hạn chế uống rượu để có sức khỏe tâm thần tốt.

2. Tập luyện thường xuyên

Hoạt động thể chất rất quan trọng đối với mọi khía cạnh của sức khỏe, bao gồm cả sức khỏe tâm thần. Bộ Y tế Mỹ khuyên người lớn nên tập thể dục cường độ vừa phải ít nhất 150 phút mỗi tuần hoặc tập cường độ mạnh 75 phút mỗi tuần.

Nhưng bạn không nhất thiết phải thực hiện những buổi tập dài buồn tẻ trên máy chạy bộ để đạt được những lợi ích đối với sức khỏe tâm thần. Nghiên cứu đã cho thấy việc đi bộ tự nhiên theo nhóm có thể thúc đẩy sức khỏe tâm thần tốt.

Các nghiên cứu khác cũng cho thấy tập thể dục ngoài trời có thể hiệu quả ngang với thuốc chống trầm cảm trong điều trị trầm cảm và lo âu mức độ nhẹ và vừa.

3. Ngủ tốt hơn

Những nghi thức trước khi đi ngủ - chẳng hạn như tắm nước ấm hoặc đọc sách - cũng khuyến khích giấc ngủ tốt hơn, vì nó báo cho cơ thể biết đã đến lúc nghỉ ngơi. Màn hình điện tử, TV, máy tính và điện thoại sẽ kích thích não bộ, khiến nó khó thư giãn, vì vậy tốt nhất là tắt hết chúng khi đi ngủ.

Môi trường cũng rất quan trọng cho một đêm ngon giấc, và hầu hết mọi người sẽ ngủ ngon hơn trong một căn phòng mát mẻ, tối và yên tĩnh.

Một lượng lớn rượu, cà phê và các thực phẩm có đường vào buổi tối có thể gây rối loạn giấc ngủ, vì vậy các chuyên gia khuyên nên hạn chế sử dụng để có giấc ngủ ngon.

4. Xử lý stress

Nghiên cứu của ĐH California – Berkeley tháng 2/2014 cho thấy căng thẳng có thể gây ra các bệnh lý tinh thần. Tuy nhiên, có nhiều cách để chúng ta có thể giảm hoặc xử lý stress.

Nghiên cứu đã báo cáo về lợi ích giảm stress của yoga và thiền chánh niệm. Một nghiên cứu năm 2008 thấy rằng các hoạt động đặt cơ thể vào trạng thái nghỉ ngơi bằng cách thay đổi phản ứng gen của cơ thể với stress. Một nghiên cứu gần đây cho thấy yoga có thể làm giảm nguy cơ lo âu và trầm cảm ở phụ nữ có thai.

Giữ lạc quan trong thời điểm khó khăn cũng làm giảm stress. Một nghiên cứu năm 2012 đăng trên Psychological Science cho thấy mỉm cười trong thời điểm căng thẳng có thể làm giảm phản ứng stress của cơ thể, cho dù người đó đang cảm thấy vui hay buồn.

5. Tìm việc làm có thu nhập, tham gia hoạt động tình nguyện, hoặc thỏa mãn sở thích

Thất nghiệp có ảnh hưởng xấu đến sức khỏe tâm thần. Nhưng tham gia hoạt động tình nguyện hoặc thỏa mãn sở thích cũng có hiệu quả thúc đẩy sức khỏe tâm thần tốt.

Chăm sóc cho người khác thường là một phần quan trọng trong việc gìn giữ mối quan hệ với những người thân.

Tập trung vào một sở thích, như làm vườn hoặc giải ô chữ, có thể giúp quên đi lo lắng và thay đổi tâm trạng. Sẽ rất tốt nếu bạn tìm được một sở thích mà ở đó bạn không bị coi là cha hay mẹ, là đối tác hoặc nhân viên của ai đó. Một nơi mà bạn chỉ là bạn mà thôi.

Lily (th)