Chết vì hen chỉ sau ung thư

Việc chữa khỏi hoàn toàn gần như là không tưởng nhưng có thể điều trị dự phòng, giảm thiểu nguy cơ tử vong.

Người dân thiếu hiểu biết về bệnh hen

Kể từ năm 1961 đến nay, tỷ lệ mắc hen ở Việt Nam đã tăng gấp 3 lần (từ 2% lên 5%). Với tốc độ phát triển đô thị và ô nhiễm môi trường như hiện nay, bệnh hen đang tiếp tục gia tăng. Trong khi đó, chi phí điều trị cho một bệnh nhân hen trong năm rất tốn kém - 301USD/năm. Tại Việt Nam, theo Bộ Y tế, ước tính có khoảng 4 triệu người mắc bệnh hen, chiếm 5% dân số, trong đó trẻ em dưới 15 tuổi chiếm 11%.

Ngày 6/5, nhân Ngày Hen toàn cầu 2010, Cục Quản lý khám chữa bệnh - Bộ Y tế phối hợp với BV Bạch Mai và Hội Hen - Dị ứng và miễn dịch lâm sàng Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học hưởng ứng Ngày Hen toàn cầu với chủ đề "Bạn có thể kiểm soát hen của bạn". 

Phát biểu khai mạc, TS. Nguyễn Thị Xuyên, Thứ trưởng Bộ Y tế nêu rõ: Hen phế quản là bệnh mãn tính đường hô hấp thường gặp nhất ở mọi lứa tuổi, nhất là trẻ em và đang có xu hướng gia tăng trong những năm qua. Để tăng cường hơn nữa các hoạt động phòng chống hen phế quản, Bệnh viện Bạch Mai là đầu mối phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng Đề cương, đề tài điều tra dịch tễ học hen phế quản ở Việt Nam để có số liệu chính thức về dịch tễ học của bệnh này, làm căn cứ đề xuất các giải pháp can thiệp tại cộng đồng. Bên cạnh đó, truyền thông giáo dục sức khỏe để nâng cao nhận thức của người dân về bệnh hen.

GS.TSKH Nguyễn Năng An, Chủ tịch Hội Hen - Dị ứng miễn dịch lâm sàng Việt Nam đưa ra một loạt các dẫn chứng cho thấy hen không thể chữa khỏi dứt điểm nhưng hoàn toàn có thể điều trị, kiểm soát tốt. Khi kiểm soát tốt được căn bệnh này, người bệnh sẽ không có nguy cơ tử vong vì những đợt lên cơn hen cấp tính.

Theo GS An, hen có thể kiểm soát vì đây là bệnh viêm mạn tính đường thở, nên có thuốc dự phòng hiệu quả, chủ yếu sử dụng corticoid khí dung. Khi có cơn hen, sử dụng thuốc cắt cơn sẽ cắt ngay được cơn hen. Tuy nhiên, có một thực tế đáng buồn là ở nước ta, hiện chỉ có 5% số bệnh nhân hen được kiểm soát. Nguyên nhân là do việc áp dụng liệu pháp kiểm soát hen còn thấp, chưa tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn về quản lý hen, mặt khác chúng ta cũng chưa đánh giá đúng mức độ nặng nhẹ và tình trạng kiểm soát của bệnh.

"Ngay cả về phía thầy thuốc, nhiều người vẫn còn bỏ sót chẩn đoán hen, không đánh giá đúng mức độ nặng nhẹ của bệnh. Hơn nữa, còn có tâm lý xem nhẹ điều trị dự phòng, nặng về cắt cơn, lạm dụng kháng sinh. Còn người bệnh thì cũng chưa coi trọng điều trị dự phòng, chỉ khi nào lên cơn hen mới vội vàng dùng thuốc cắt cơn. Người bệnh không dùng thuốc xịt, chỉ quen dùng thuốc uống, thuốc tiêm, lạm dụng kháng sinh, thậm chí tự mình điều trị mà không theo phác đồ chính. Đây chính là nguyên nhân khiến việc kiểm soát hen triệt để ở nước ta còn rất hạn chế, dẫn đến mỗi năm vẫn có tới 3.000 người bị tử vong vì hen", GS An cho biết.

Dùng thuốc tùy tiện dễ tử vong

Theo kết quả khảo sát về tình hình kiểm soát bệnh hen trên địa bàn Hà Nội năm 2008 của GS.TSKH Nguyễn Năng An và TS Nguyễn Việt Nhung cho thấy: 77,95% người dân không biết bệnh hen có thể kiểm soát được; 55,49% người dân không biết các biện pháp phòng ngừa cơn hen; gần 75% người dân không biết về các thuốc điều trị bệnh hen...

GS An khẳng định, hen là bệnh nguy hiểm tuy nhiên có thể kiểm soát hen triệt để với phương pháp chính sử dụng thuốc dự phòng. Người bệnh cần ghi nhớ không được tùy tiện chữa trị dù bằng thuốc tây y hay các phương pháp dân gian không chính thống. Khi biết bị hen, người bệnh nên đến bệnh viện để được bác sĩ kê thuốc và dùng thuốc đúng chỉ định.

Điều trị hen, ngoài việc cắt cơn, khi lên những cơn cấp tính việc quan trọng nhất là dùng thuốc xịt corticoid khí dung để điều trị dự phòng, không cho cơn hen tái phát. "Khi dùng thuốc điều trị dự phòng, cơn hen sẽ không có cơ hội tái phát, như vậy, người bệnh sẽ không bị xuất hiện những cơn co thắt làm nhịp thở tăng lên, khó thở, thiếu ôxy dẫn đến rối loạn ý thức, hôn mê, suy hô hấp và có thể bị tử vong. Tuy nhiên, việc dùng thuốc ra sao cần có sự hướng dẫn cụ thể của thầy thuốc, không nên tùy tiện dùng", GS An cảnh báo.

Để kiểm soát tốt bệnh hen, ngoài việc chính là dùng thuốc dự phòng, người bệnh cũng nên tránh tiếp xúc với dị nguyên vì cơ bản, hen là một bệnh dị ứng, người bệnh dễ lên cơn hen cấp khi gặp dị nguyên. Do vậy, hãy tự phòng bị cho mình, hạn chế tối đa cơ thể phải phản ứng bất ngờ với sự thay đổi thời tiết, tránh xa bụi nhà, phấn hoa, lông thú vật, vi khuẩn, virus, thực phẩm, nấm mốc, côn trùng; khói xe, khói thuốc lá, mùi than tổ ong, mùi vị thức ăn đặc biệt; thực phẩm lạ...

Ngoài ra, người bệnh cũng có thể kết hợp chế độ luyện tập nhịp thở bằng cách tham gia lớp khí công, tập thở... để biết cách thở. Không nên hoạt động quá sức, cần biết chế ngự cảm xúc, không nên quá lo lắng, buồn đau, stress... Vì những thay đổi, ức chế về cảm xúc đều có thể là những nguyên nhân gây hen. "Nếu dùng thuốc theo đúng chỉ định, tránh xa được những dị nguyên gây bệnh, thực hiện theo đúng những hướng dẫn của thầy thuốc, người bệnh hoàn toàn kiểm soát tốt bệnh hen, không bị tái phát những cơn hen cấp tính để phải nhập viện", GS An khẳng định.