Chiến lược phòng lây nhiễm chéo sởi tại Bệnh viện Nhi Trung ương

Kiểm soát chặt nhiễm khuẩn trong bệnh viện

Năm 2024, Bệnh viện Nhi Trung ương tiếp nhận khoảng 800 ca mắc sởi. Nhưng chỉ trong 3 tháng đầu năm 2025, bệnh viện tiếp nhận tới 1.500 trường hợp mắc sởi, gần gấp đôi so với năm 2024. 50% ca nhiễm sởi phải nhập viện điều trị với nhiều biến chứng nặng, trong đó mới nhất ghi nhận một ca tử vong là bệnh nhi 44 tháng tuổi, chưa được tiêm vaccine sởi.

Nhờ công tác kiểm soát nhiễm khuẩn tốt, tỷ lệ lây nhiễm tại bệnh viện năm 2023 khoảng 0,33% và năm 2024 là 0,27%. Nhờ đó, các trường hợp mắc sởi, nghi mắc sởi đến viện được phân luồng, sàng lọc đúng quy chuẩn; tuân thủ tốt việc kiểm soát nhiễm khuẩn nên tỷ lệ lây nhiễm chéo trong bệnh viện rất thấp. Tỷ lệ tử vong do sởi tại bệnh viện ở mức dưới 1%.

Những con số này cho thấy, Bệnh viện Nhi Trung ương đã làm rất tốt công tác phân luồng, kiểm soát nhiễm khuẩn, chống lây nhiễm chéo trong bệnh viện.

Tiến sĩ, bác sĩ Cao Việt Tùng, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết, cùng với việc Thành phố Hồ Chí Minh bùng phát dịch sởi và xuất hiện nhiều ca mắc ở miền bắc, tháng 6/2024, Bệnh viện Nhi Trung ương đã đưa ra quy định sàng lọc sởi, phân luồng và có kế hoạch điều trị cho bệnh nhân sởi.

Sàng lọc cho bệnh nhân sởi rất quan trọng vì phải xác định đối tượng cần sàng lọc và xác định phương pháp sàng lọc. Những trường hợp bệnh nhi đến sớm, khởi phát trong 2-4 ngày với biểu hiện sốt, ho, chưa có phát ban, bệnh viện cho làm xét nghiệm sởi.

Trường hợp bệnh nhân đã có phát ban, xét nghiệm Elisa sởi được chỉ định để chẩn đoán xác định sởi. Xét nghiệm PCR sởi có thể được chỉ định trong các trường hợp nghi ngờ sởi nhưng có xét nghiệm Elisa sởi âm tính.

Các cháu có triệu chứng khác nhau sẽ được phân luồng để làm xét nghiệm. Trường hợp dương tính sẽ chuyển sang Trung tâm Bệnh Nhiệt đới tư vấn chuyên sâu xem trường hợp nào cần nằm viện, trường hợp nào không.

Các trường hợp mắc sởi trong bệnh viện phải được cập nhật lên hệ thống; các đối tượng phơi nhiễm cũng được quản lý để đề phòng chuyển từ phơi nhiễm thành sởi.

Với nhóm phơi nhiễm, các nhân viên y tế tư vấn tiêm vaccine sớm theo khuyến cáo của Bộ Y tế. Ngoài ra, bác sĩ có thể chỉ định điều trị bằng các loại thuốc tăng cường hỗ trợ miễn dịch, để giảm nguy cơ mắc sởi. Những bệnh nhi có bệnh nền cần phải được điều trị dứt điểm càng sớm, càng tốt.

Đối với nhóm dương tính với virus sởi, đơn vị thu dung bệnh nhân phải tuân thủ nguyên tắc phòng ngừa chuẩn của Bộ Y tế. Theo đó, từng đối tượng nhân viên y tế phải đeo khẩu trang, sát khuẩn tay, sát khuẩn bề mặt trong bệnh phòng.

Chiến lược chuyển đổi mô hình trong phòng, chống sởi

Tháng 10/2024, trước diễn biến phức tạp của bệnh sởi, Bệnh viện Nhi Trung ương đã cập nhật lại phác đồ điều trị, không để thiếu thuốc cho bệnh nhân. Từ đó, dựa trên tình hình thực tế, bệnh viện đã điều chỉnh phân luồng, sàng lọc và cập nhật liên tục về tình trạng ca mắc mới.

Theo đó, bệnh viện nhanh chóng đưa ra chiến lược chuyển đổi mô hình điều trị, đưa Trung tâm Bệnh Nhiệt đới thành nơi thu dung bệnh nhân sởi, còn bệnh nhân ở trung tâm phân luồng sang khoa, phòng khác.

Theo Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, bệnh sởi hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.

Bệnh nhân sởi cần được phát hiện sớm các biến chứng nặng về hô hấp, thần kinh, tiêu hóa, mắt… Thời gian qua, bệnh viện đã dự trù nguồn cung ứng vitamin A liều cao để sẵn sàng cho tình huống gia tăng ca mắc sởi cả nội và ngoại trú, giúp phòng ngừa các biến chứng viêm loét giác mạc.

Về công tác quản lý ca bệnh, ngoài giao ban hàng ngày, vào chiều thứ 6 hàng tuần, bệnh viện sẽ tổng kết về công tác kiểm soát nhiễm khuẩn như thông báo ca nhiễm sởi, tình hình mắc, việc tuân thủ phòng chống nhiễm khuẩn. Những việc này cũng được giám sát thường xuyên hàng ngày để từ đó có những chấn chỉnh, rút kinh nghiệm.

“Với kinh nghiệm thu được qua dịch SARS, phải thông khí phòng bệnh nhân mắc sởi là một quy định bắt buộc của bệnh viện. Các phòng bệnh đặt ra quy định có thể mở cửa sổ hoặc mở cửa theo giờ để thông khí”, Tiến sĩ Cao Việt Tùng nói.

Theo Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, hiện công tác khám sàng lọc, điều trị trong bệnh viện làm tương đối tốt nhưng hiện số mắc vẫn gia tăng chủ yếu liên quan đến ý thức, hiểu biết của cộng đồng trong chủ động phòng bệnh.

“Một trong những nguyên nhân khiến ca mắc sởi gia tăng thời gian qua là chúng ta có khoảng trống miễn dịch. Trước kia, nhóm bệnh sởi ghi nhận ở độ tuổi lớn hơn khoảng 5-10 tuổi, nhưng số liệu hiện nay cho thấy, 19% ca mắc sởi từ 6 đến 9 tháng tuổi và 14% ca mắc sởi dưới 6 tháng, trong khi đó theo lịch tiêm chủng trước đây, trẻ trên 9 tháng tuổi mới tiêm phòng sởi”, ông Tùng cho hay.

Trước kia, nhóm bệnh sởi ghi nhận ở độ tuổi lớn hơn khoảng 5-10 tuổi, nhưng số liệu hiện nay cho thấy, 19% ca mắc sởi từ 6 đến 9 tháng tuổi và 14% ca mắc sởi dưới 6 tháng.

Tiến sĩ, bác sĩ Cao Việt Tùng

Vì thế, từ cuối 2024, Bộ Y tế đã mở rộng đối tượng tiêm vaccine sởi từ khi 6 tháng tuổi và sau đó tiêm 2 mũi sau như khuyến cáo cho các trẻ trong vùng dịch.

Bác sĩ Tùng khuyến cáo, với trường hợp mắc sởi nhẹ, có thể chăm sóc tại nhà, gia đình cần được bác sĩ tư vấn kỹ cách chăm sóc về hạ sốt, chăm sóc mắt-mũi-miệng, dinh dưỡng… Bệnh nhân mắc sởi cần phải vệ sinh cá nhân bằng tắm hàng ngày với nước ấm, tránh gió lùa để chống nhiễm khuẩn.

Trường hợp trẻ có dấu hiệu nặng lên như sốt cao liên tục; khó thở; biểu hiện thần kinh: li bì, co giật; giác mạc viêm loét nặng thì cần phải đến cơ sở y tế. Ngoài biến chứng về mắt, viêm phổi, trẻ mắc sởi có thể gặp những biến chứng khác như viêm não, viêm tim, tiêu chảy.

Mặc dù thời tiết đã nóng hơn và không còn lạnh, ẩm, nhưng Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương khuyến cáo các gia đình không được chủ quan. Nếu con đã được 6 tháng tuổi, cần cho tiêm phòng sớm để có miễn dịch chủ động. Trong thời tiết nóng này, trẻ em cũng cần lưu ý trước nhiều bệnh truyền nhiễm khác như cúm, virus hợp bào hô hấp, sốt xuất huyết.