Cho phép nộp phạt để giữ công trình sai phạm: Vẽ đường cho thảm họa kiến trúc?

Thật khó biết giá trị tăng thêm mà chủ đầu tư công trình ở 55 Bà Triệu (Hà Nội) có được với 3 tầng xây vượt phép nếu không bị cưỡng chế phá dỡ. Ảnh: Việt Nguyễn

Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông tư 02/2014 có hiệu lực từ ngày 2/4 tới nhằm quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định 121/2013 của Chính phủ về quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động xây dựng; kinh doanh bất động sản; khai thác, sản xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng; quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật; quản lý phát triển nhà và công sở. Nghị định 121 ban hành và có hiệu lực từ 10/10 năm ngoái nhưng đến nay bộ này ra thông tư hướng dẫn.

Đáng lưu ý ở thông tư này là điểm 3 Điều 11: “Hành vi xây dựng sai phép, không phép, sai thiết kế được duyệt, sai quy hoạch xây dựng hoặc thiết kế đô thị được duyệt mà đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính, quyết định cưỡng chế phá dỡ theo quy định tại Nghị định 23/2009 nhưng chưa thực hiện, nếu xét thấy việc xây dựng không vi phạm chỉ giới xây dựng, không ảnh hưởng công trình lân cận, không có tranh chấp, xây dựng trên đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp và trong quy hoạch đất này được phép xây dựng thì người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính xem xét quyết định hủy quyết định cưỡng chế phá dỡ và ban hành biện pháp khắc phục hậu quả.

Cụ thể, cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực này sẽ thu hồi số lợi bất hợp pháp có được bằng 40% giá trị phần xây dựng sai phép, không phép đối với công trình là nhà ở riêng lẻ; hoặc 50% giá trị phần xây dựng sai phép, không phép, sai thiết kế được phê duyệt, sai quy hoạch xây dựng hoặc thiết kế đô thị được duyệt đối với công trình thuộc dự án đầu tư xây dựng công trình hoặc công trình chỉ yêu cầu lập báo cáo kinh tế - kỹ thuật xây dựng công trình.

Hiểu một cách đơn giản, một công trình được duyệt cao 10 tầng nhưng tự ý xây lên 13 tầng thì thay vì cưỡng chế phá bỏ 3 tầng sai phạm, sẽ tiến hành thu hồi 50% giá trị của 3 tầng mà chủ đầu tư đã xây. Tuy nhiên, văn bản của Bộ Xây dựng không đưa ra các nguyên tắc để định lượng giá trị đó.

Tiền lệ xấu

Trả lời báo chí, lãnh đạo Bộ Xây dựng cho rằng, mức thu 40% đến 50% là rất lớn so với giá trị mà các cá nhân, tổ chức hưởng lợi từ phần xây dựng sai phép, không phép, sai thiết kế… Tuy nhiên, giới chuyên môn lại lo ngại chuyện nộp tiền phạt để không bị phá dỡ phần xây dựng sai phạm sẽ tạo tiền lệ xấu cho các công trình trong nội đô.