Chuyện tình nổi tiếng của công chúa Ngọc Hoa và thương nhân Nhật Bản thế kỷ 17 lên sân khấu opera

 Vở opera Công nữ Anio là sự tái hiện mối tình nổi tiếng của công chúa nhà Nguyễn Ngọc Hoa với thương nhân Nhật Bản hồi thế kỷ 17. Đây cũng là biểu trưng cho mối quan hệ mật thiết của quan hệ Việt Nam – Nhật Bản trong quá khứ và hiện tại, được chọn là một trong những hoạt động ý nghĩa hướng tới kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Nhật Bản.

Dự án opera này được khởi xướng bởi những người Nhật Bản sinh sống tại Việt Nam và nhận được sự hợp tác tích cực cho sự phát triển của mối quan hệ Nhật Bản – Việt Nam, trong đó có Giám đốc âm nhạc kiêm Chỉ huy chính Dàn nhạc Giao hưởng Quốc gia Việt Nam HONNA Tetsuji, nhà soạn nhạc Trần Mạnh Hùng, nhạc sĩ sáng tác lời gồm ông OYAMA Daisuke và ông Hà Quang Minh, các nhà nghiên cứu lịch sử.

Opera Công nữ Anio là câu chuyện lịch sử có thật vô cùng cảm động diễn ra cách đây 350 năm ở Việt Nam. Araki Sotaro khi đó là một thương nhân Châu Ấn thuyền (là loại thuyền thương mại của Nhật Bản được các chính khách đương thời cấp giấy phép thông hành cho phép tàu thuyền ra ngoại quốc vào khoảng cuối thế kỷ 16 đến đầu thế kỷ 17) từ thời đại Azuchi Momoyama đến thời Edo. Anh đã đi từ Nagasaki đến Đàng Trong (nay là miền Trung Việt Nam).

Chúa Nguyễn dù ra sức phản đối việc phải gả con gái Ngọc Hoa đến một đất nước xa lạ, nhưng trước quyết ý một lòng không thay đổi và tình yêu sâu đậm của cả hai đã khiến chúa lay động. Cuối cùng, chúa cũng đã ban hôn cho hai người và tiễn họ đến Nagasaki, Nhật Bản. Công nữ được người dân tại Nagasaki yêu mến gọi với cái tên "Anio san". Họ sinh được một cô con gái và sinh sống suốt quãng đời còn lại tại Nagasaki. Ngày nay, lễ rước kiệu đón công nữ Anio vẫn tiếp tục được tái hiện trong phân cảnh "Châu Ấn thuyền" 7 năm một lần, tại lễ hội "Nagasaki Kunchi" ở Nagasaki (diễn ra vào ngày 7,8,9 tháng 10 hằng năm). Tại Hội An, hoạt động này cũng được tổ chức gần đây. 

Thế nhưng, "cơn sóng của thời đại" bất ngờ ập đến khiến cả hai không thể nào kháng cự lại được. Họ đã nhận được lệnh thông báo bế quan tỏa cảng từ viên quan bugyo của Nagasaki. Và rồi vận mệnh của hai người sẽ ra sao? Câu chuyện sẽ được chuyển tải sinh động dưới sự hợp tác của ê kíp và các nghệ sĩ hàng đầu hai nước.

Đây được coi là dấu ấn đặt nền móng cho tình giao lưu hữu nghị giữa Việt Nam – Nhật Bản có từ thời đại này. Và dịp kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – Nhật Bản, vở opera Công nữ Anio sẽ giúp người dân hai nước hồi tưởng về quá khứ, qua đó thấy được "mối lương duyên" sâu nặng của hai nước vẫn còn được tiếp diễn ở hiện tại và trong tương lai.

Với ý nghĩa ấy, vở opera không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật đơn thuần mà được sản xuất trên tinh thần "trở thành biểu tượng thúc đẩy tình hữu nghị Việt - Nhật". Nó sẽ được truyền bá ra thế giới với mục đích lưu truyền câu chuyện đến thế hệ mai sau như một minh chứng cho mối quan hệ ngoại giao tốt đẹp giữa hai quốc gia.

Vì biểu diễn tại Việt Nam với nhân vật, bối cảnh diễn ra ở cả hai nước nên các nghệ sĩ được tuyển chọn sẽ gồm cả Việt Nam và Nhật Bản.

Hai giọng soprano xuất sắc của Việt Nam hiện nay là Đào Tố Loan và Bùi Thị Trang (Trang Bùi) đã được chọn vào vai công nữ Anio (công chúa Ngọc Hoa). Phía Nhật Bản là hai giọng tenor hàng đầu – ca sĩ Kobori Yusuke và Yamamoto Kohei vào vai thương nhân Araki Sotaro. Thông tin được công bố trong buổi họp báo ngày 3/6 tại Hà Nội.

Đạo diễn Oyama Daisuke cho biết, nghệ sĩ hai nước sẽ hát bằng tiếng Nhật và tiếng Việt. Những đoạn hát tiếng Nhật sẽ có phụ đề để công chúng theo dõi. Ban tổ chức cũng đang nghiên cứu để có thể có thêm phụ đề tiếng Anh. 

Nhạc sĩ Trần Mạnh Hùng - tác giả âm nhạc của vở opera nói rằng cái khó là kịch bản hoàn toàn bằng tiếng Nhật. Dù được chuyển thể nhưng nhiều cảnh phải viết nhạc bằng tiếng Nhật, lời thoại và lời ca cũng bằng tiếng Nhật. Nghệ sĩ hai nước sẽ phải học ngôn ngữ của nước bạn để thể hiện là thách thức không nhỏ cho ê kíp.

Công nữ Anio sẽ có buổi công diễn chính thức vào tháng 9/2023 tại Nhà hát Lớn Hà Nội. BTC cũng tính đến việc tổ chức ở Hội An hoặc Nhật Bản, nếu điều kiện cho phép.