Có nên tạm giam những người nói lời đe dọa giết vợ?

GS.TS Lê Thị Quý, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Giới & Phát triển. Ảnh: T.L

Chồng nổi máu côn đồ khi vợ muốn ly hôn, vì sao?

Trong khoảng 10 năm trở lại đây liên tiếp xảy ra các vụ án mạng chồng hành hung, sát hại vợ khi vợ chủ động ly hôn. Theo bà những vụ án đó biểu hiện điều gì?

- Đó là thể hiện sự thiếu hiểu biết về pháp luật hiện nay của những ông chồng. Thông thường vợ chồng đến với nhau bằng tình yêu, khi tình yêu không còn thì sẽ phải nghĩ đến việc ly hôn. Vợ chồng dù không sống cùng nhau, mệnh ai nấy đi thì vẫn còn lại những đứa con để thương yêu, bảo vệ. Một người có hiểu biết họ sẽ nhận thấy rằng, không nên níu kéo khi người khác không còn muốn chung sống cùng mình. Cũng từ hiểu biết, họ sẽ đi đến giải pháp ly hôn một cách có văn hóa để không làm tổn thương đến con cái.

Thế nhưng, lối ứng xử côn đồ của các ông chồng khi vợ chủ động ly hôn cho thấy sự mù văn hóa một cách trầm trọng. Như vụ án chồng cắt gân chân, gân tay vợ ở Bắc Giang vừa qua là thể hiện tất cả sự dã man.

Lối ứng xử côn đồ của những người chồng này là biểu hiện của tư tưởng gia trưởng, coi vợ là vật sở hữu. Vì coi vợ là vật sở hữu nên chồng nói là phải tuân lệnh, không tuân lệnh là ăn đòn.

Trong hoàn cảnh mà xã hội vẫn nặng tư tưởng gia trưởng như thế thì người phụ nữ khi muốn ly hôn chồng cần có những kỹ năng gì để tự bảo vệ mình?

- Trong những trường hợp gặp phải những người chồng có quan niệm lấy vợ về nhưng coi vợ như vật sở hữu thì nạn nhân không thể tự bảo vệ. Khi họ đã bị chồng dùng những lời dọa đánh, dọa chém, dọa giết như thế thì nạn nhân không thể tự bảo vệ được mà cần đến sự bảo vệ của gia đình, cộng đồng, công an và sự xử phạt nặng của luật pháp.

Giết vợ 18 năm tù, giết người thì tử hình: Phi lý

Như bà đã nói, khi người phụ nữ rơi vào hoàn cảnh “ở không được mà ly hôn cũng chẳng xong” thì chỉ có pháp luật mới bảo vệ được họ. Bà nhìn nhận đánh giá thế nào về hệ thống pháp luật bảo vệ phụ nữ khi họ gặp bạo lực gia đình của ta hiện nay?

- Theo tôi, để dẫn đến tình trạng những vụ án chồng hành hung vợ một cách dã man ngay cả khi đã ly hôn là do chế tài của chúng ta chưa đủ sức răn đe.

Ở các nước khác, những vụ án chồng chém giết vợ dã man, gây thương tích nặng như trường hợp người chồng cắt gân chân gân tay vợ ở Bắc Giang thường bị xử rất nặng. Nhưng ở ta thì pháp luật vẫn còn nhẹ tay với những hành vi bạo lực gia đình.

Việc một người chồng chém, giết vợ (hay ngược lại), xét về bản chất thì sự dã man tàn bạo của nó lớn hơn rất nhiều so với hành vi này lên người ngoài. Do vậy, những vụ án liên quan đến bạo lực gia đình cần phải xử nặng hơn.

Bỏ qua nguy cơ được báo trước

Trong hầu hết những vụ án trước khi xảy ra án mạng thì người chồng đã từng có lời đe dọa từ trước đó. Như vậy, án mạng đã được báo trước nhưng dường như không ai ý thức được nguy cơ này mới để cho sự việc xảy ra?

- Đúng ra là những người có thể bảo vệ được nạn nhân không hề ý thức được nguy cơ này. Bản thân người phụ nữ khi rơi vào hoàn cảnh “tiến thoái lưỡng nan” đó, họ ý thức rất rõ nguy cơ đến với mình nhưng họ lại không bảo vệ được.

Hầu hết trước khi xảy ra án mạng, người phụ nữ đã từng có một thời gian dài sống trong xung đột, họ có ý định ly hôn trước đó khá lâu. Trong suốt khoảng thời gian dài có ý định ly hôn đó, hầu như người vợ nào cũng đã từng bị chồng đe dọa rằng “Nếu ly hôn tao sẽ giết cả nhà mày”, “Trước khi ra tòa, mày hãy bước qua xác tao”, “Tao sẽ cắt tay, móc mắt mày”… Nếu những lời đe dọa này được pháp luật xử lý nghiêm thì có thể sẽ hạn chế được các vụ án mạng liên quan đến bạo lực gia đình khi ly hôn hoặc sau ly hôn.

Ở một số nước họ giải quyết vấn đề bạo lực gia đình ngay từ khi vợ chồng có khủng hoảng xung đột. Họ có cả một hệ thống cán bộ công tác xã hội bên cạnh hệ thống công an, cảnh sát để bảo vệ những nạn nhân của nạn bạo lực gia đình. Khi nhận được những lời đe dọa như vậy thì cả hệ thống đó vào cuộc ngay để bảo vệ nạn nhân. Họ vừa can thiệp bảo vệ nạn nhân, vừa có thể bắt tạm giam nghi phạm.

Việc bắt tạm giam những người có lời đe dọa giết vợ, giết chồng là cách can thiệp hữu hiệu để ngăn chặn những vụ án mạng như vậy xảy ra.

Ngân Khánh (thực hiện)