Coi “độ phủ” BHYT như một chỉ tiêu phát triển của địa phương

Năm 2015, cả nước phấn đấu ít nhất 75% dân số tham gia BHYT. Ảnh: Dương Ngọc

Lúng túng trước việc tham gia BHYT

Mặc dù số người tham gia BHYT tăng so với cùng kỳ năm trước, nhưng công tác này vẫn còn gặp nhiều trở ngại. Bộ Y tế cho biết, một số địa phương, đơn vị chưa xác định rõ vai trò, trách nhiệm trong việc chỉ đạo thực hiện chính sách, pháp luật về BHYT tại địa phương, đơn vị. Một số nơi còn có biểu hiện giao toàn bộ nhiệm vụ tổ chức thực hiện chính sách pháp luật về BHYT cho ngành Y tế và cơ quan BHXH, chưa xác định tỷ lệ bao phủ BHYT như là một chỉ tiêu về phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương. Kế hoạch triển khai tại nhiều địa phương chưa được quyết liệt…

Trở ngại đặc biệt là đối với nhóm tham gia BHYT theo hộ gia đình. Mặc dù có sự gia tăng đối tượng  thuộc nhóm này, nhưng chưa đạt được mục tiêu đề ra theo kế hoạch năm 2015. Một số tỉnh, thành phố, tỷ lệ người tham gia BHYT theo hộ gia đình giảm trên 10% như: An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long…

Nguyên nhân giảm là do người dân chưa nắm rõ quy định mới của Luật BHYT sửa đổi, bổ sung. Công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách pháp luật về BHYT còn một số bất cập. Qua kiểm tra tại 13 địa phương, nhiều người dân, kể cả cán bộ xã/phường cũng chưa biết được: Mua thẻ BHYT ở đâu? Đối tượng nào phải tham gia BHYT theo hộ gia đình và có bắt buộc không? Mức đóng cụ thể của hộ là bao nhiêu? Giảm mức đóng  ra sao?... Hiện nay tại các tỉnh, thành phố chủ yếu có hai hệ thống đại lý bán thẻ BHYT là đại lý bán thẻ của địa phương (xã, phường) và đại lý bán thẻ của hệ thống bưu điện. Song cả hai hệ thống này đều chưa ổn định, có nơi cán bộ đại lý vừa tập huấn, ký hợp đồng xong thì tháng sau đã xin nghỉ.

Đối với các đối tượng thuộc hộ nghèo, người dân tộc thiểu số ở một số xã, huyện được đưa ra khỏi danh sách vùng khó khăn, đặc biệt khó khăn nên không được ngân sách Nhà nước mua BHYT. Do đó, số lượng người tham gia BHYT thuộc đối tượng này giảm. Các hộ gia đình cận nghèo lại bị phụ thuộc vào lộ trình xóa đói, giảm nghèo hàng năm. Các  địa phương phấn đấu giảm 2% người thuộc hộ cận nghèo, do đó số đối tượng này giảm dần. Nhiều địa phương chưa có cơ chế hỗ trợ 30% mức đóng BHYT còn lại cho hộ gia đình cận nghèo. Do đó, đối với nhiều hộ gia đình, việc phải chịu 30% mức đóng BHYT vẫn còn cao.

Tình trạng nợ đóng, trốn đóng BHYT tại các doanh nghiệp vẫn diễn ra khá phổ biến và kéo dài qua nhiều năm. Đa số các tỉnh, thành phố chưa xác định và lập danh sách hộ gia đình nông, lâm, ngư, diêm nghiệp có mức sống trung bình giai đoạn 2014-2015. Do đó, cơ quan BHXH chưa có căn cứ bán thẻ BHYT cho các đối tượng này. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền chưa thường xuyên, hiệu quả chưa cao. Người dân chưa hiểu hết ý nghĩa, tầm quan trọng và trách nhiệm tham gia BHYT. Một bộ phận dân vẫn còn chưa hài lòng về thủ tục trong việc khám, chữa bệnh, chuyển tuyến, thanh toán BHYT…

Mục tiêu 75% dân số có BHYT trong năm nay

Ông Phạm Lương Sơn, Trưởng ban Thực hiện chính sách BHYT, Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho rằng, để đạt được các mục tiêu tăng tỉ lệ dân số tham gia BHYT (giai đoạn 2015-2020), có một số khó khăn phải vượt qua.

Hiện còn gần 3,6% (mục tiêu đến năm 2015) và gần 30% (mục tiêu đến năm 2020) người thuộc nhóm đối tượng không thoả mãn hai điều kiện: Không có thu nhập ổn định; Không được quản lý bởi một tổ chức xã hội chặt chẽ. Trong trường hợp này, chính sách vận động mua BHYT theo hộ là đúng, giúp tăng cường quản lý, chia sẻ, hỗ trợ các thành viên trong hộ gia đình. Hiện có trên 40% doanh nghiệp trốn đóng BHYT, 25% học sinh, sinh viên và khoảng 50% hộ cận nghèo chưa tham gia BHYT.

Để đạt mục tiêu bao phủ 75% dân số có BHYT năm 2015, trong 6 tháng cuối năm, Bộ Y tế và Bảo hiểm xã hội Việt Nam đề nghị UBND các tỉnh, thành phố, đặc biệt là các tỉnh có tỷ lệ bao phủ BHYT thấp dưới 60% phải xây dựng và ban hành kế hoạch triển khai thực hiện BHYT tại địa phương với những chỉ tiêu, giải pháp cụ thể với từng nhóm đối tượng. Trước mắt, tập trung hỗ trợ 30% mức đóng BHYT còn lại cho người thuộc hộ gia đình cận nghèo; vận động để học sinh, sinh viên, hộ gia đình có mức sống trung bình mua BHYT góp phần tăng tỷ lệ người tham gia BHYT; Chỉ đạo Sở Y tế thành lập đơn vị chịu trách nhiệm tham mưu quản lý nhà nước về BHYT trên địa bàn.

Bộ Y tế cũng sẽ  trình Chính phủ ban hành Quyết định giao chỉ tiêu thực hiện bao phủ  BHYT giai đoạn 2015 - 2020, bao gồm số đối tượng và tỷ lệ theo dân số cụ thể cho mỗi tỉnh, thành phố, coi đây là một trong những chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Hoàng Phương/Báo Gia đình & Xã hội