Còn đắn đo về “mang thai hộ”

 

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường cho biết, dự thảo Luật quy định cấm mang thai hộ vì mục đích thương mại nhưng cho phép mang thai hộ vì mục đích nhân đạo. Tờ trình của Chính phủ giải thích rằng, mang thai hộ là một giải pháp mang tính nhân văn nhằm tạo điều kiện cho các cặp vợ chồng mà người vợ không thể mang thai và sinh con ngay cả khi áp dụng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản có cơ hội để thực hiện được quyền làm cha, làm mẹ của mình. Và theo báo cáo của Bộ Y tế, nhu cầu mang thai hộ là có thật và khá phổ biến, nhưng do pháp luật cấm nên ngày càng có nhiều cặp vợ chồng phải ra nước ngoài để thực hiện trái phép việc mang thai hộ. Điều này gây khó khăn, tốn kém không chỉ cho các đương sự mà còn cho cả các cơ quan nhà nước trong việc quản lý về khai sinh, đăng ký hộ khẩu, hộ tịch và các vấn đề khác.

Bên cạnh đó, việc mang thai hộ vì mục đích nhân đạo đã được dự thảo Luật quy định chặt chẽ để tránh sự lạm dụng, cụ thể là về điều kiện của người mang thai hộ; điều kiện của người nhờ mang thai hộ; hình thức pháp lý của việc mang thai hộ; quyền và nghĩa vụ cụ thể của các bên và nhiều vấn đề khác phát sinh từ việc mang thai hộ vì mục đích nhân đạo.

Ngoài ra, cơ quan soạn thảo cũng cho rằng, trên thế giới cũng đã có nhiều nước, vùng lãnh thổ cho phép mang thai hộ vì mục đích nhân đạo với những điều kiện pháp lý chặt chẽ, đồng thời nghiêm cấm việc mang thai hộ vì mục đích thương mại. Tuy nhiên, theo ông Hà Hùng Cường, trong quá trình xây dựng dự án Luật cũng có ý kiến cho rằng, Luật Hôn nhân và gia đình cần nghiêm cấm việc mang thai hộ với bất kỳ mục đích gì vì đây là vấn đề nhạy cảm và phức tạp, có thể mang lại nhiều hậu quả xấu về mặt xã hội, mặt khác cũng không phù hợp với thuần phong mỹ tục của người Việt Nam.

Thẩm tra về dự án luật sửa đổi này, Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội cũng nhận thấy, cho phép mang thai hộ vì mục đích nhân đạo thể hiện tính nhân văn, tạo cơ hội cho một số cặp vợ chồng được thực hiện quyền làm cha, làm mẹ chính đáng. Tuy nhiên, vì đây là vấn đề mới, chưa có kinh nghiệm thực tiễn nên các quy định phải rất chặt chẽ, điều kiện phải rõ ràng cũng như các vấn đề về hình thức pháp lý của thỏa thuận, bảo đảm quyền cho các bên và nhất là đứa trẻ được sinh ra trong trường hợp này. Nếu không, sẽ tạo điều kiện hợp pháp hóa cho mục đích thương mại hoặc buôn bán trẻ em.

 

Do đó, Ủy ban này đề nghị Ban soạn thảo dự án luật nghiên cứu để quy định cụ thể hơn một số vấn đề như: Các nội dung của thỏa thuận xác lập việc mang thai hộ; Vấn đề mang thai hộ có yếu tố nước ngoài; Việc bảo vệ quyền lợi của người mẹ và trẻ em, bảo vệ quyền người mang thai hộ trong một số trường hợp như trẻ sinh ra bị khuyết tật và vợ chồng nhờ mang thai hộ không nhận con, các rủi ro trong quá trình mang thai hộ và sinh con như trường hợp người mang thai hộ mắc bệnh do mang thai hộ (băng huyết, thai chết lưu...) hoặc chết (kể cả do mang thai hộ hoặc không phải do mang thai hộ...); Việc xung đột quyền, nghĩa vụ của cha mẹ trong thời gian từ khi đứa trẻ được sinh ra đến khi giao đứa trẻ cho bên nhờ mang thai hộ; Một người được mang thai hộ mấy lần (cho các cặp vợ chồng khác nhau)? Số người mang thai hộ cho cùng một cặp vợ chồng?...