Công tác Y tế năm 2013: Kiên trì mục tiêu giảm tải

Mỗi bệnh nhân một giường là mục tiêu của Đề án Giảm tải và là điều kiện để bác sĩ chăm sóc bệnh nhân được tốt hơn. (Trong ảnh: Bác sĩ Khoa Truyền nhiễm, BV Bạch Mai đang chăm sóc bệnh nhân). Ảnh: Chí Cường.

Giải quyết tốt ”đầu vào”

Theo thống kê của Bộ Y tế, số lượt khám bệnh ngoại trú bình quân (năm 2011) là 1,5 lượt/ đầu người/ năm. Khám tại BV tuyến huyện chiếm tỷ lệ cao nhất 45,6%, tiếp đến là tuyến tỉnh 36,4%, thấp nhất là BV tư nhân, đạt 5,1% tổng số lượt khám bệnh ngoại trú. Tuy nhiên, tình trạng quá tải khu vực khám bệnh tại hầu hết BV Trung ương là rất trầm trọng, số lượt khám bệnh của một bác sĩ thậm chí trên 80 người bệnh một ngày. BV đã phải tăng thời gian khám bệnh 2-4 giờ mỗi ngày mới đủ giải quyết hết lượng người bệnh.

Cũng theo Bộ Y tế, nhu cầu điều trị nội trú đang có xu hướng gia tăng. Trong khoảng thời gian 2008-2011, mỗi năm tăng khoảng 4,3-9,8% và có xu hướng tiếp tục tăng trong những năm tới. Ngày điều trị trung bình giữa bệnh viện các tuyến có sự khác biệt tương đối, 10,3 ngày ở tuyến Trung ương so với 7,4 ngày ở bệnh viện tuyến tỉnh, 5,7 ngày ở tuyến huyện. Điều này khẳng định rằng BV ở tuyến càng cao thì tiếp nhận và điều trị người bệnh có mức độ bệnh trầm trọng lớn hơn, cần thời gian điều trị dài hơn. Tuy nhiên, khoảng 60-80% tỷ lệ người bệnh đến khám bệnh tại BV tuyến trên chỉ cần khám bệnh tại bệnh viện tuyến dưới. Số lượt người bệnh phẫu thuật chiếm 1/3 tổng số lượt người bệnh điều trị nội trú, nhưng chiếm tới 40% loại phẫu thuật không thuộc loại đặc biệt và loại I, mà có thể thực hiện được ở tuyến dưới.

Để bảo đảm hiệu quả, chất lượng của dịch vụ trong hoạt động của hệ thống khám, chữa bệnh, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều bằng chứng khoa học khuyến cáo công suất sử dụng giường bệnh không nên vượt quá 85%. Khi công suất sử dụng giường bệnh vượt quá ngưỡng trên, đặc biệt khi công suất vượt trên 95% sẽ thường xuyên xảy ra tình trạng không đủ giường bệnh để tiếp nhận thêm người bệnh, xuất hiện tình trạng quá tải về sức chứa của BV.

Tình trạng quá tải ở các BV tuyến Trung ương đang gia tăng, với công suất sử dụng giường bệnh chung năm 2009 là 116% tăng lên 120% năm 2010 và 118% năm 2011. Trầm trọng hơn cả là các bệnh viện: K: 249%; Bạch Mai: 168%; Chợ Rẫy 154%; Phụ sản Trung ương 124%,...  Trong những BV trên, tình trạng quá tải diễn ra không đồng đều giữa các chuyên khoa, một số chuyên khoa có mức độ quá tải cao hơn cả là: Khoa ung bướu, tim mạch, chấn thương chỉnh hình, sản, nhi. Tình trạng quá tải ở các BV tuyến tỉnh cũng ở mức tương đối cao, công suất sử dụng giường bệnh  chung của các BVĐK và chuyên khoa tuyến tỉnh năm 2011 là 114%.

Không chỉ ở những bệnh viện nêu trên, qua đánh giá tại các BV chuyên khoa cho thấy tình trạng quá tải xuất hiện ở 100% các BV chuyên khoa ung bướu, chuyên khoa chấn thương chỉnh hình, tim mạch; 70% số BV chuyên khoa sản, chuyên khoa nhi. Lĩnh vực khám bệnh cũng trong tình trạng quá tải nặng, tỷ lệ khám bình quân của một bác sĩ trên ngày vượt quá cao so với định mức mà Bộ Y tế đề ra như: BV Bạch Mai, BV Chợ Rẫy... trung bình 60-65 người bệnh/ bác sĩ/ngày.

Tập trung giảm tải ở “chuyên khoa nóng”

Cuối năm 2012, Bộ Y tế đã có Dự thảo Đề án “Giảm tải bệnh viện” với mục tiêu từng bước giảm tình trạng quá tải BV ở cả khu vực khám bệnh và điều trị nội trú, tiến tới không để tình trạng người bệnh phải nằm ghép. Trước mắt tập trung giải quyết giảm quá tải ở các chuyên khoa ung bướu, chấn thương chỉnh hình, tim mạch, sản, nhi thuộc một số BV tuyến Trung ương và BV tuyến cuối của Hà Nội, TP HCM.

Theo dự thảo Đề án, công suất sử dụng giường bệnh của các BV hiện trong tình trạng quá tải trầm trọng (dưới 120%) xuống dưới mức 100% và cơ bản không còn tình trạng nằm ghép (bảo đảm mỗi người bệnh điều trị nội trú/một giường bệnh) vào năm 2015; giảm tải BV bền vững vào năm 2020. Công suất sử dụng giường bệnh của các BV hiện trong tình trạng dưới tải đạt mức tối thiểu là 60% vào năm 2015 và 85% vào năm 2020. Mỗi bác sĩ khám bệnh không quá 50 người bệnh/8 giờ làm việc vào năm 2015 và 35 người bệnh/8 giờ làm việc vào năm 2020. Số giường bệnh của các BV tuyến Trung ương và tuyến tỉnh của 5 chuyên khoa ung bướu, tim mạch, chấn thương chỉnh hình, sản, nhi đạt tối thiểu 30% trên tổng số giường bệnh của các tuyến này.

Tại TP Hà Nội, đầu tư, xây dựng phát triển mô hình các tổ hợp công trình y tế đa chức năng (nghiên cứu, đào tạo, khám chữa bệnh, sản xuất dược phẩm và trang thiết bị y tế...) có tầm cỡ quốc tế, tập trung ở cụm đô thị Gia Lâm – Long Biên; Hòa Lạc; Sóc Sơn; Phú Xuyên; Sơn Tây. Đẩy nhanh tiến độ triển khai xây dựng mới một số bệnh viện của Hà Nội bao gồm: BV Nhi Hà Nội; BV Xanh Pôn cơ sở II; BV Tim Hà Nội; BV Phụ sản cơ sở II; BV Đa khoa Gia Lâm và một số bệnh viện khác theo đề án giảm tải của thành phố.

Tại TP HCM, phát triển các cơ sở KCB theo các cụm y tế tại 4 cửa ngõ. Dự tính đến năm 2015 sẽ tăng được 150.000m2 mặt sàn sử dụng cho khu vực trung tâm và tăng 4.300 giường bệnh cho các khu vực cửa ngõ thành phố. Hoàn thành đầu tư đối với các dự án xây dựng mới hoặc xây dựng cơ sở 2 cho các BV: Nhi đồng; Chấn thương chỉnh hình, Ung bướu và một số BV khác.

Vân Khánh