Cụ bà 84 tuổi sốc tim nguy kịch vì van tim thoái hóa sau 14 năm, được cứu sống nhờ chiến lược điều trị 2 giai đoạn

Van tim sinh học có tuổi thọ nhất định và vẫn có nguy cơ thoái hóa theo thời gian. Với người cao tuổi hoặc có nhiều bệnh lý nền, việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp có ý nghĩa quyết định đến khả năng sống còn. Trường hợp của cụ bà dưới đây là ví dụ cho thấy vai trò của các kỹ thuật tim mạch can thiệp hiện đại trong xử trí những ca bệnh nguy cơ rất cao.

Nhập viện trong tình trạng sốc tim, huyết áp chỉ còn 70/40 mmHg

Huyết áp chỉ còn 70/40 mmHg, nhịp tim đập loạn nhịp 130-140 l/p, phải duy trì sự sống mỏng manh bằng 3 loại thuốc vận mạch liều cao nhất... Đó là tình trạng "thập tử nhất sinh" của một cụ bà 84 tuổi mang trong mình chiếc van tim sinh học đã thoái hóa 14 năm kèm theo nhồi máu cơ tim cấp. 

Đứng trước lằn ranh sinh tử, các bác sĩ Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện E đã quyết định thực hiện một chiến lược can thiệp 2 giai đoạn cực kỳ ngoạn mục: Can thiệp động mạch vành cấp cứu, hồi sức tích cực 1 tuần, sa

Bệnh nhân là cụ bà N.T.H. (84 tuổi, sống tại Hà Nội). Trong một chuyến về quê Hưng Yên ăn giỗ, cụ bà đột ngột lên cơn khó thở dữ dội, tím tái và gục ngã. Bà được đưa vào cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thái Bình, sau đó được chuyển tuyến khẩn cấp lên Trung tâm Tim mạch – Bệnh viện E trong tình trạng sốc tim sâu, suy hô hấp nặng và phù phổi cấp.

Tiếp nhận bệnh nhân, TS.BS Phan Thảo Nguyên – Phó Giám đốc Bệnh viện E, Trưởng khoa Nội Tim mạch người lớn nhớ lại: "Bệnh nhân vào viện trong tình trạng huyết động sụp đổ hoàn toàn. Huyết áp tụt sâu chỉ còn 70/40 mmHg, nhịp tim đập rất nhanh 130-140 chu kỳ/phút. Chúng tôi phải lập tức sử dụng đến 3 loại thuốc vận mạch liều rất cao để duy trì mạng sống cho người bệnh".

Kết quả siêu âm và chụp chiếu khẩn cấp chỉ ra một bệnh cảnh cực kỳ phức tạp và tồi tệ: Chiếc van hai lá sinh học mà bệnh nhân được mổ thay từ 14 năm trước nay đã thoái hóa, vôi hóa hoàn toàn, gây hẹp hở van mức độ rất nặng khiến dòng máu ứ trệ tại phổi gây phù phổi cấp. Tệ hại hơn, bệnh nhân lại đồng thời xuất hiện một tổn thương tắc nghẽn cấp tính tại nhánh động mạch vành mũ (LCx). Trái tim già nua vừa thiếu máu nuôi cơ tim cấp tính, vừa phải gồng gánh một chiếc van hỏng, khiến toàn bộ hệ thống tuần hoàn "đình công". Tính mạng người bệnh lúc này chỉ còn đính bằng phút.

Hội chẩn cân não: Chiến lược "chia để trị" 2 giai đoạn

Theo TS.BS Phan Thảo Nguyên, thông thường tuổi thọ của van sinh học chỉ khoảng 10-15 năm. Khi van thoái hóa, giải pháp kinh điển là phẫu thuật mở ngực cưa xương ức lần thứ hai để thay van mới. Tuy nhiên, với một cụ bà 84 tuổi đang trong tình trạng sốc tim, suy đa tạng, việc đưa lên bàn mổ mở ngực, bóc tách buồng tim dính chặt và chạy máy tim phổi nhân tạo đồng nghĩa với tỷ lệ tử vong gần như 100%. 

Một cuộc hội chẩn khẩn cấp "cân não" của mô hình Heart Team (gồm các chuyên gia Tim mạch can thiệp, Phẫu thuật tim, Gây mê hồi sức và Chẩn đoán hình ảnh) đã diễn ra ngay tại giường bệnh. Phương án táo bạo và tối ưu nhất được chốt lại: Không mổ hở, sử dụng chiến lược can thiệp ít xâm lấn chia làm 2 giai đoạn (Staged Intervention).

Giai đoạn 1: Giữ lại mạng sống từ tay tử thần

Ngay trong ngày nhập viện, khi huyết động vô cùng mong manh, ê-kíp quyết định phải giải quyết nguyên nhân gây thiếu máu cơ tim cấp tính trước. Bệnh nhân được đưa vào phòng Cathlab để can thiệp đặt 01 stent phủ thuốc giải quyết triệt để tổn thương tại động mạch vành mũ (LCx). 

Tuy nhiên, stent mạch vành chỉ giải quyết được bài toán tưới máu, còn chiếc van hỏng vẫn tiếp tục gây suy tim. Bệnh nhân được chuyển về Khoa Hồi sức tích cực. Tại đây, suốt 1 tuần ròng rã, các bác sĩ và điều dưỡng đã dốc toàn lực điều chỉnh máy thở, sử dụng các phác đồ hồi sức nội khoa, ép dịch để đưa bệnh nhân thoát khỏi tình trạng phù phổi cấp, cai dần thuốc vận mạch. Khi huyết động và thể trạng của cụ bà bắt đầu có những tín hiệu phục hồi, "trận đánh" quyết định mới chính thức bắt đầu.

Giai đoạn 2: Tuyệt kỹ "Van trong Van" (Valve-in-Valve) hồi sinh trái tim

Sau 1 tuần hồi sức thành công, ngày can thiệp thứ hai diễn ra. Lúc này, ê-kíp tiến hành kỹ thuật đỉnh cao: Thay van hai lá qua đường ống thông theo phương pháp van trong van (Transcatheter Mitral Valve-in-Valve Replacement – TMViVR). Không cần một nhát dao mở ngực, bác sĩ chỉ đi qua một lỗ chọc kích thước bằng đầu bút bi ở tĩnh mạch đùi vùng bẹn.

Dưới sự dẫn đường đồng thời của màn hình X-quang mạch máu (DSA) và Siêu âm tim qua thực quản 3D/4D (TEE), ống thông mang theo van sinh học mới được luồn khéo léo từ tĩnh mạch đùi, chọc xuyên qua vách liên nhĩ để đi vào buồng tim trái. Một chiếc van nhân tạo mới tinh được "bung" ra và nằm lọt lòng ngay bên trong khung của chiếc van cũ đã thoái hóa.

Ngay khi van mới được bung mở, nó lập tức hoạt động nhịp nhàng, khôi phục dòng chảy hoàn hảo qua van hai lá. Áp lực trong buồng tim giảm sút ngay lập tức. Cả phòng can thiệp vỡ òa khi các chỉ số sinh tồn trên màn hình monitor báo hiệu một ca can thiệp thành công.

Sự sống hồi sinh kỳ diệu

Chỉ một thời gian ngắn sau can thiệp TMViVR, bệnh nhân đã hoàn toàn thoát khỏi tình trạng sốc tim, chức năng hô hấp cải thiện rõ rệt, không còn phù phổi. Cụ bà 84 tuổi hồi phục nhanh chóng trong sự ngỡ ngàng và hạnh phúc tột cùng của gia đình.

Thành công cứu sống ca bệnh "thập tử nhất sinh" này của các bác sĩ Trung tâm tim mạch, Bệnh viện E không chỉ nằm ở việc làm chủ các kỹ thuật khó nhất thế giới hiện nay như can thiệp mạch vành trong sốc tim hay kỹ thuật TMViVR ít xâm lấn, mà mấu chốt nằm ở sự nhạy bén trong chiến lược điều trị 2 giai đoạn và năng lực hồi sức nội khoa của Bệnh viện E.

TS.BS Phan Thảo Nguyên khẳng định: "Kỹ thuật thay van trong van qua đường ống thông đang mở ra một kỷ nguyên mới, một "cánh cửa sống" thứ hai cho những bệnh nhân cao tuổi mang van sinh học thoái hóa, những người vốn bị từ chối bởi phẫu thuật truyền thống vì nguy cơ quá cao. Thành công này tiếp tục là minh chứng cho sức mạnh của mô hình làm việc đa chuyên khoa (Heart Team) tại Trung tâm Tim mạch - Bệnh viện E, nơi không có bệnh nhân nào bị bỏ lại phía sau".