Cụ bà 109 tuổi vẫn xâu kim, thuộc lòng hàng trăm câu tục ngữ

Nước chè xanh pha đặc – thứ nước uống giúp cụ Chén trường thọ.

Không muốn bệnh để khổ con cháu

Qua đoạn đường đã được bê tông hóa khang trang nhưng vẫn mang rõ nét dáng dấp cây đa - bến nước - sân đình của một làng cổ Việt Nam, chúng tôi hỏi đường đến nhà cụ Đinh Thị Chén, một bác trung niên đang ngồi xem đánh cờ, vui vẻ chỉ tay về phía ngôi nhà 2 tầng nói: “Mọi ngày, giờ này là cụ Chén ra đây ngồi kể chuyện chiến tranh và đọc ca dao cho chúng tôi nghe đấy, thế mà hôm nay lại chưa thấy cụ”.

Đi theo hướng chỉ của bác, chúng tôi tìm đến ngôi nhà của cụ Chén không mấy khó khăn. Trái ngược hẳn với suy nghĩ của chúng tôi, ấy là cụ bà năm nay đã 109 tuổi vẫn còn rất khỏe khoắn, minh mẫn. Không nằm một chỗ, không thều thào khi phải nói chuyện lâu, không phải nhờ đến con cháu giúp đỡ sinh hoạt thường nhật, với người bước qua ngưỡng tuổi bách niên đã là một kỳ tích. Thế nhưng, cụ Chén thậm chí còn khiến chúng tôi sửng sốt. Bởi trước hiên nhà, thời điểm chúng tôi tìm đến, cụ đang ngồi thong thả… xâu kim khâu áo. Khi đưa chính xác sợi chỉ qua lỗ kim nhỏ xíu, cụ bắt đầu thoăn thoắt di chuyển những mũi khâu chính xác đến tuyệt vời.

Trong lúc chờ đợi cụ Chén kết thúc công việc, ông Đinh Viết Trưởng (55 tuổi) là cháu trai, cũng là người đang phụng dưỡng cụ Chén mời chúng tôi vào nhà, vừa rót chén trà nghi ngút khói, vừa vui miệng kể: “Cụ sinh được ba người con, hai trai một gái, nhưng hai người con trai đã mất từ hồi chiến tranh, còn bác gái năm nay cũng ngoài 70 tuổi rồi. Cụ vẫn minh mẫn lắm! Thường ngày, cụ vẫn tự tắm giặt, khâu quần áo, cho mình. Cụ có thói quen sau khi ăn cơm là uống trà nóng, nên lúc nào đi chợ là cũng phải nhớ mua chè về pha cho cụ hằng ngày. Mặc dù tuổi đã cao nhưng cụ vẫn thường xuyên đi chơi bên nhà hàng xóm, trí nhớ tốt lắm, chuyện xưa, tích cũ của làng, cụ nhớ như in. Bạn bè của con cháu vào chơi một lần, lần sau đến cụ nhận ra ngay”.

Khi hỏi cụ, sao cụ không mặc quần áo mới, việc gì phải khâu vá làm gì, cụ trả lời câu hỏi của chúng tôi một cách rành rọt: “Con cháu mua cho nhiều lắm, bà còn cất ở túi đây này. Toàn quần áo đẹp đấy, nhưng bà để lễ tết mặc cho mới, chứ giờ già rồi ai “dòm” nữa. Mấy cái quần này vẫn mặc đẹp, chỉ tuột tý chỉ, khâu lại là được ngay. Đấy! Ngày xưa thì ăn chẳng đủ nói gì đến mặc, bây giờ bọn trẻ, quần hơi cũ một tý là chúng bỏ luôn, bà thấy phí phạm là bà cứ nhặt vào gói ở đây, rồi lúc nào có chị đồng nát đi qua, bà lại đưa cho chị ấy về mặc được cái nào thì mặc. Trước thì còn có người hay đi mua quần áo cũ, vài năm nay chả thấy ai”.

Hỏi chuyện kỹ hơn, chúng tôi được biết cụ Chén sinh ra và lớn lên trong gia đình thuần nông, kinh tế vô cùng eo hẹp. Bởi thế từ tấm bé, theo nếp cha mẹ dạy, cụ đã rèn cho bản thân lối sống tằn tiện. Sau này lớn lên rồi lấy chồng, cụ vẫn giữ thói quen sinh hoạt tiết kiệm, giản dị và sạch sẽ. Bà Lịch, vợ ông Trưởng cho biết: “Con cháu vẫn hay mua quần áo mới cho cụ, nhưng cụ toàn cất đi thôi, tính cụ tiết kiệm từ xưa đến nay rồi. Mặc dù cụ không biết chữ nhưng lại thuộc đến hàng trăm câu ca dao đó”. Nghe nói đến đây thì chúng tôi càng kinh ngạc. Bởi ngay cả những người trẻ tuổi, trí tuệ minh mẫn, việc thuộc lòng hàng trăm câu ca dao, tục ngữ đã là vô cùng khó. Vậy mà ở tuổi ngoài bách niên, lại không biết mặt chữ, làm sao để cụ Chén đạt được kỳ tích như vậy?

Tò mò hỏi về bí quyết trường thọ, giữ cho trí tuệ minh mẫn, giữ cho đôi mắt sáng ngời, cụ Chén móm mém cười bảo: “Trời cho sống ngày nào thì sống. Bà cũng chẳng biết đó có phải là bí quyết không. Nhưng mỗi ngày, bà vẫn duy trì thói quen uống nước chè xanh đặc sít ấy. Người già thì xương cốt hay đau nhức nên bà năng đi lại tập thể dục, chứ cứ ngồi lâu là càng mỏi hơn rồi đổ bệnh ra đấy lại khổ con cháu.”

Nhìn vẻ minh mẫn và nghe giọng nói của cụ Chén, quả thật khó có thể tin cụ đang ở độ tuổi “xưa nay hiếm”. Có lẽ nhờ chăm chỉ vận động, sống trong môi trường trong lành, con cháu hiếu thảo, đời sống tinh thần thoải mái và do thói quen uống chè thường xuyên mà cụ mới có sức khỏe như vậy.

Nổi tiếng khắp trong làng, ngoài xã

Lần giở danh sách người cao tuổi trong xã, ông Trần Công Tiếm (Chủ tịch Hội người cao tuổi xã Tân Thịnh) cho biết: “Hiện nay, trong xã có trên 100 cụ thọ từ 90 – 103 tuổi, riêng cụ Đinh Thị Chén là 109 tuổi, cao tuổi nhất trong xã hiện giờ. Cả cuộc đời, kế thừa và gìn giữ những tinh hoa của gia đình truyền thống, cụ Chén luôn coi trọng những chuẩn mực đạo đức từ câu nói, tác phong hành xử trong từng mối quan hệ gia đình. Cụ cho rằng, muốn gia đình hòa thuận phải “Trên kính, dưới nhường”. Giải thích về điều này, cụ đọc vanh vách cho chúng tôi nghe nhiều câu ca dao, tục ngữ nói về cách răn dạy của ông bà ta đối với con cháu như “Lá lành đùm lá rách; Kim vàng ai nỡ uốn câu, người khôn ai nỡ nói nhau nặng lời; Không thầy đố mày làm nên; Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng…”.

Cũng theo lời ông Tiếm, chính quyền địa phương đã nhiều lần xuống thăm hỏi và quan sát sinh hoạt của cụ Chén. Lần nào xuống, mọi người cũng phải kinh ngạc khi thấy cụ thoăn thoắt khâu vá, đọc ca dao. Cũng giống như khi tiếp chuyện với phóng viên, cụ Chén luôn khẳng định: Chè xanh pha đặc chính là thứ “thần dược” giúp cụ trường thọ.

Chị Chung (gần nhà cụ Chén-PV) chia sẻ: “Cụ Chén coi vậy mà hiền lành lắm, không bao giờ thấy cụ to tiếng hay quát mắng ai hết. Cụ thuộc nhiều ca dao nên thỉnh thoảng tôi lại sang nghe cụ đọc, nghe hay lắm”. Không chỉ chị Chung, nhiều người già tuổi đã xế chiều, thảnh thơi nhàn hạ cũng thích quây quần nghe cụ Chén đọc ca dao, tục ngữ. Đám con nít mỗi khi học hành, cơm nước xong cũng muốn lại để được nghe cụ Chén ngâm giọng trầm bổng.

Được coi là “cây cao bóng cả” của làng, cụ Chén như trụ cột tinh thần cho con cháu, cụ am hiểu lịch sử,văn hóa, thuần phong mỹ tục, lại nắm rõ quá trình phát triển của làng xã. Cụ kể với chúng tôi: “Từ thời Nam Định còn là một trong ba thành phố quan trọng nhất Bắc Kỳ thì bà đã được dạy dỗ: “Đói cho sạch, rách cho thơm”; “Giấy rách phải giữ lấy lề”; “Nghèo, đói nhưng phải lấy lễ nghĩa, đạo đức làm trọng”.

Vừa ngồi nói chuyện, vừa bàn đến kỷ lục về người cao tuổi nhất thế giới của cụ Trù (122 tuổi tại TP. HCM), chúng tôi được cụ Chén tâm sự rất thật: “Bà sống đến từng này tuổi đã là lộc trời cho, là tích phước đức từ kiếp trước. Bà chỉ mong sống ngày nào thì khỏe mạnh ngày đó, giúp con cháu trông nom nhà cửa. Còn chuyện sống để lập kỷ lục thế giới gì đó thì bà chẳng nghĩ đến. Miễn sao, trời đừng bắt tội mình bệnh tật là mừng rồi”.

Gặp và nói chuyện với cụ Chén chưa đầy vài giờ đồng hồ, song chúng tôi cảm thấy như bắt gặp lại nhiều giá trị truyền thống, đặc biệt những chuẩn mực đạo đức của cha ông hiện lên chân thực quý giá biết nhường nào. Thật may mắn biết bao khi xã hội này còn có nhưng “kho tàng sống” là các cụ cao tuổi như cụ Chén.

Hà Linh/Báo Gia đình & Xã hội