Hà Nội
23°C / 22-25°C

Cúng 23 tháng Chạp và giao thừa thế nào cho đúng?

Thứ hai, 16:00 20/01/2014 | Ăn

GiadinhNet - Lễ cúng ông Táo (23 tháng Chạp) và giao thừa là hai trong số các nghi thức cuối năm được các gia đình rất coi trọng. Nếu nghi lễ cúng ông Táo – ba vị thầncai quản việc bếp núc để tổng kết mọi việc lớn nhỏ trong năm của mỗi nhà, thì nghi lễ cúng giao thừa đặc biệt quan trọng bởi đây là thời khắc để quan Hành khiển năm cũ bàn giao công việc cho quan Hành khiển năm mới, với mong muốn khởi sự năm mới nhiều điều tốt đẹp.

Cúng 23 tháng Chạp và giao thừa thế nào cho đúng? 1

Lễ cúng ông Táo và giao thừa là hai trong số các nghi thức cuối năm được các gia đình coi trọng. Ảnh: T.L

 
Ông Táo phải cúng trong bếp

Ngày 23 tháng Chạp - ngày ông Táo về chầu trời được xem như ngày đầu tiên của Tết Nguyên đán. Sau khi tiễn đưa ông Táo, mọi người bắt đầu dọn dẹp nhà cửa, lau chùi đồ cúng ông bà tổ tiên, treo tranh, câu đối, cắm hoa ở những nơi trang trọng.

Vì thế, các gia đình coi đây là ngày “chư thần trầu thiên” - các thần về trời, tâu với Ngọc Hoàng một năm làm việc thiện, ác, tốt, xấu của gia đình mình để Ngọc Hoàng đề ra một chương trình làm việc trong năm mới.
 
Theo tục cổ truyền thì Táo quân gồm hai ông và một bà, tượng trưng là 3 cỗ "đầu rau" hay "chiếc kiềng 3 chân" ở nhà bếp. Lễ vật cúng Táo quân gồm có: Hai mũ cánh chuồn dành cho các Táo ông, một mũ không có cánh chuồn dành cho Táo bà.
 
Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Vũ Tuấn Anh – Giám đốc Trung tâm Lý học Đông phương, lễ cúng ngày 23 tháng Chạp, các gia đình thường cúng trên bàn thờ gia tiên với cách gọi nôm na là cúng ông Công, ông Táo. Tuy nhiên, đây là hai vị thần khác nhau. Ông Công là vị thần cai quản đất đai trong nhà.
 
Ông Táo là 3 vị đầu rau (2 nam, 1 nữ) trông coi việc bếp núc trong gia đình. Lễ cúng 23 tháng Chạp là lễ tiễn chung ông Công, ông Táo về chầu trời, người dân thường gộp chung cúng trên bàn thờ là chưa đúng. Trong ngày này, ông Táo phải được cúng dưới bếp, còn ông Công được cúng trên bàn thờ chính trên nhà cùng với gia tiên mới đúng.
 
Về “phương tiện” để ông Công, ông Táo “chầu trời”, ở miền Bắc thường cúng cá chép còn sống thả trong chậu nước, ngụ ý "cá hóa long" - cá sẽ biến thành Rồng đưa ông Táo về trời. Ở miền Trung, người ta cúng một con ngựa bằng giấy với yên, cương đầy đủ. Còn ở miền Nam thì đơn giản hơn, chỉ cúng mũ, áo và đôi hia bằng giấy là đủ.
 
Ngoài các lễ vật chính kể trên, người ta có thể làm lễ mặn (với xôi gà, chân giò luộc, các món nấu nấm, măng...) hay lễ chay (với trầu cau, hoa, quả, giấy vàng, giấy bạc...) để tiễn Táo quân.

Theo các vị xuất gia, việc cúng này cần thành tâm và tùy theo gia cảnh. Lễ vật không nên quá câu nệ, có điều kiện thì làm mâm cơm canh, còn không thì thành tâm hoa quả là được. Không nên đốt nhiều vàng mã, quần áo hoặc sắm sanh ngựa, nhà, ô tô... vì vừa lãng phí mà cũng không thể hiện được cái tâm hướng thiện của mình.

Cúng giao thừa - trọng “tâm” hơn trọng “lễ”

Phong tục người Việt ta tin rằng, mỗi năm có một vị quan Hành khiển cai quản việc nhân gian, hết năm thì quan Hành khiển năm trước bàn giao công việc cho quan Hành khiển của năm mới. Việc cúng giao thừa (hay trừ tịch) được coi là để tiễn vị quan cũ và đón vị quan mới với quan niệm lẽ trời đất có khởi thủy phải có tận cùng, một năm có bắt đầu phải có kết thúc: Bắt đầu vào lúc giao thừa cũng lại kết thúc vào lúc giao thừa.

Lễ giao thừa thường được cúng  ngoài trời là bởi các cụ xưa hình dung trong phút cựu vương hành khiển bàn giao công việc cho tân vương luôn có quân đi, quân về đầy không trung tấp nập, vội vã, thậm chí có quan quân còn chưa kịp ăn uống gì.
 
Vì việc bàn giao, tiếp quản công việc hết sức khẩn trương nên các vị không thể vào trong nhà khề khà mâm bát mà chỉ có thể dừng vài giây ăn vội vàng hoặc mang theo, thậm chí chỉ chứng kiến lòng thành của chủ nhà.
 
Theo các vị xuất gia, lễ ngoài sân hay trong nhà không quan trọng, cái chính vẫn là lòng thành của mỗi gia đình. Dù trong nhà hay ngoài sân cũng chỉ là để chứng kiến lòng thành của chủ nhà. Vì vậy, lễ vật to nhỏ không quan trọng mà cái quan trọng nhất vẫn là sự thành kính. Nhiều người cẩn thận còn lo lắng chuyện cúng gà hay ngựa (giấy) thì quay ra hay quay vào, theo nhà nghiên cứu Nguyễn Vũ Tuấn Anh, cái “tâm” vẫn là trên hết.
 
Đề cập sâu về cái “tâm” mà dân gian vẫn gọi là “lòng thành”, ông Tuấn Anh cho rằng, mâm cao, cỗ đầy hay lễ vật đơn sơ tùy thuộc vào gia cảnh. Nếu gia cảnh khó khăn chỉ có một nén hương, bát cháo thì không thể nói đó là không đầy đủ lễ nghĩa. Mâm cúng thịnh soạn hay đơn sơ cũng là để cho mỗi thành viên trong gia đình cùng tưởng nhớ đến tổ tiên, nguồn cội.
 
Mỗi khi cúng xong, các thành viên cùng “thụ lộc” với ý nghĩa để lớp con cháu cùng hướng về nguồn cội, gần gũi bên người thân bên bữa cơm gia đình, chứ không phải để các cụ “về” chứng giám. Cái tâm thiện, tâm tốt với lòng thành kính ở những thời khắc quan trọng như lễ giao thừa chính là năng lượng tốt được tạo ra để mỗi người, mỗi gia đình có một tâm thế đón nhận một năm mới với nhiều hanh thông và may mắn.
 

Nói về quan niệm năm Ngọ kiêng cúng ngựa như nhiều bạn đọc thắc mắc, ông Nguyễn Vũ Tuấn Anh cho biết, trong các sách từ cổ đến nay, chưa thấy đề cập bất cứ nội dung nào về chuyện này. Theo ông, việc cúng ngựa tùy thuộc vào tính chất của các lễ đã được dân gian mặc định như lễ thần linh, lễ tạ đất, tạ mộ… chứ không phải là kiêng theo năm nào. Còn nói như một số quan niệm mà nhiều người “dựa” vào tâm linh để “phán” là theo cảm tính và theo suy diễn của chính họ. 

Hà Anh

hoangthanhthuctap
Bình luận (0)
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn
5 loại rau củ trái mùa đắt tiền, nghèo dinh dưỡng

5 loại rau củ trái mùa đắt tiền, nghèo dinh dưỡng

Ăn - 2 giờ trước

Các loại rau trồng trái vụ như cà tím, bí ngòi dễ bị hư hại khi tiếp xúc với nhiệt độ thấp hoặc phải sử dụng chất kích thích tăng trưởng.

Ra chợ thấy củ này đừng bỏ qua vì người Nhật gọi là “củ trường sinh”, người bị tăng đường huyết ăn càng tốt

Ra chợ thấy củ này đừng bỏ qua vì người Nhật gọi là “củ trường sinh”, người bị tăng đường huyết ăn càng tốt

Ăn - 14 giờ trước

GĐXH – Đây loại củ quen thuộc với người Việt nhưng lại được người Nhật gọi là“củ trường sinh”. Không chỉ giàu dinh dưỡng, chúng được bán khá rẻ, dễ mua ở chợ Việt và chế biến được nhiều món ngon khó cưỡng.

Rau giúp 'hạ đường huyết tự nhiên', chứa chất tiêu diệt tế bào ung thư, đắt cũng nên mua

Rau giúp 'hạ đường huyết tự nhiên', chứa chất tiêu diệt tế bào ung thư, đắt cũng nên mua

Ăn - 15 giờ trước

GĐXH - Loại rau này chứa Peperomin E có tác dụng ngăn ngừa sự phát triển của các tế bào ung thư

Mẹo bảo quản việt quất tươi lâu, ngừa nấm mốc

Mẹo bảo quản việt quất tươi lâu, ngừa nấm mốc

Ăn - 17 giờ trước

Chuyên gia khuyên nên ngâm việt quất trong giấm loãng hoặc baking soda khoảng 5 phút, nhằm ức chế vi khuẩn, nhờ đó giữ loại quả này tươi ngon lâu hơn

Bị sốt xuất huyết nên ăn gì?

Bị sốt xuất huyết nên ăn gì?

Ăn - 1 ngày trước

GĐXH - Người bị sốt xuất huyết nên bổ sung đầy đủ các chất dinh dưỡng để giúp đẩy nhanh quá trình phục hồi sức khỏe, giảm nguy cơ biến chứng. Dưới đây là danh sách một số loại thực phẩm người bệnh sốt xuất huyết nên ăn.

Mẹo làm sạch lò vi sóng không cần lau chùi nhiều

Mẹo làm sạch lò vi sóng không cần lau chùi nhiều

Ăn - 1 ngày trước

Thay vì lau chùi như cách thông thường, quay nóng một bát nước chứa dung dịch rửa bát và chanh tươi giúp làm mềm vết bẩn, khử mùi lò vi sóng.

Loại cá bị xem nhẹ bấy lâu hóa ra bổ ngang cá hồi, là 'nhân sâm giá rẻ', Việt Nam rất phổ biến

Loại cá bị xem nhẹ bấy lâu hóa ra bổ ngang cá hồi, là 'nhân sâm giá rẻ', Việt Nam rất phổ biến

Ăn - 1 ngày trước

GĐXH - Cá rẻ, dễ mua, ít xương dăm nhưng lại giàu dinh dưỡng bất ngờ.

Món ăn vặt không thể thiếu trong ngày Tết Dương lịch

Món ăn vặt không thể thiếu trong ngày Tết Dương lịch

Ăn - 1 ngày trước

GĐXH - Một trong những ngày nghỉ lễ trong năm được mong chờ nhất đó là ngày nghỉ Tết Dương lịch. Ngày này, gia đình quây quần bên nhau ngoài việc chuẩn bị những món ăn chính thì hãy tham khảo thêm thực đơn các món ăn vặt dưới đây.

Cách bảo quản khoai tây tươi lâu, ngăn mọc mầm

Cách bảo quản khoai tây tươi lâu, ngăn mọc mầm

Ăn - 1 ngày trước

Khoai tây nên để cách xa hành tây, tỏi, cà chua vì chúng giải phóng lượng lớn khí ethylene cùng hơi ẩm, thúc đẩy quá trình nảy mầm, nhanh thối rữa.

Sai lầm khi dùng tỏi nhiều người mắc phải

Sai lầm khi dùng tỏi nhiều người mắc phải

Ăn - 2 ngày trước

Tỏi nguyên củ khi bảo quản trong tủ lạnh sẽ càng nhanh mọc mầm hơn, tốt nhất nên treo ở nơi thoáng mát, khô ráo.

Ăn gì trong tiết khí Đông Chí: Những thực phẩm nên bổ sung để dưỡng thận và tích năng lượng cho cả năm

Ăn gì trong tiết khí Đông Chí: Những thực phẩm nên bổ sung để dưỡng thận và tích năng lượng cho cả năm

Ăn

GĐXH – Đông Chí là tiết khí quan trọng nhất của mùa Đông, thời điểm âm thịnh – dương sinh, cơ thể cần được nuôi dưỡng đúng cách để bảo toàn nguyên khí, tăng sức đề kháng và chuẩn bị nền tảng sức khỏe cho năm mới. Theo chuyên gia, trong tiết khí Đông Chí nên ăn những thực phẩm này để dưỡng thận và tích năng lượng cho cả năm.

Top