Cứu đói cho cả hộ... không đói

Thực hiện Quyết định của Thủ tướng chính phủ  về việc xuất gạo cứu đói cho dân, Sở LĐ, TB&XH Nghệ An đã có công văn yêu cầu các huyện, thị rà soát, phân loại hộ gia đình, kiểm tra chất lượng số gạo, chuyển gạo về tận cơ sở, cấp phát đúng đối tượng. Vậy nhưng, một số xã thuộc huyện Thanh Chương đã sử dụng số gạo này... chia đều cho dân, gây ra nhiều chuyện bi hài.

Từ chuyện “đói cả làng”

Xin mở đầu câu chuyện “đói tập thể” này bằng lời trình bày của gia đình ông Trần Văn Cháu, ở thôn Khai Tiến, xã Võ Liệt, huyện Thanh Chương: “Gia đình tôi từ trước đến nay không thuộc diện hộ nghèo. Đợt trợ cấp gạo cứu đói vừa qua, gia đình tôi được chia 8 kg gạo cho 4 khẩu. Gạo cứu đói được chia đều cho mọi nhà, bất kể giàu nghèo, hưu trí cũng có phần”.

Trưởng thôn Tôn Thiện Thái cho biết: “Khi gửi lên xã, chúng tôi lập danh sách của 25 hộ nghèo được nhận gạo. Khi về thôn họp dân, mọi người bảo thời điểm giáp hạt ai mà chẳng đói, nên hỗ trợ phải hỗ trợ cho cả làng. Bởi vậy, chúng tôi giao cho chi hội phụ nữ chia đều gạo cho 130 hộ trong thôn. Mức chia mỗi khẩu 2kg, nhưng do phải trả chi phí vận chuyển gạo từ xã về thôn nên mỗi khẩu được nhận 1,75kg”.

Ông Thái cho biết thêm, có những hộ khá giả tuy không cần gạo cứu đói, nhưng vẫn đòi có tên trong danh sách. Họ bảo sẽ nhận gạo rồi cho ai đó là quyền của họ, như vậy mới đảm bảo “công bằng”.

Vì sao trong danh sách quyết toán thôn Khai Tiến vẫn chỉ ghi có 25 gia đình nhận gạo cứu đói? Lý giải điều này ông Thái “bật mí” rằng, phải quyết toán như thế mới khớp với danh sách đã lập. Còn thực tế thì gạo được chia theo ý kiến dân.

Vậy nhưng ông Phan Chính Tâm, Chủ tịch UBND và ông Bùi Xuân Lĩnh, cán bộ chính sách xã Võ Liệt khi làm việc với chúng tôi lại cho biết: “Chúng tôi khẳng định là không thể có chuyện trợ cấp gạo sai đối tượng. Chúng tôi đã họp các trưởng thôn, phổ biến cụ thể đối tượng được trợ cấp là hộ nghèo đói và thiếu đói gay gắt, mức trợ cấp mỗi khẩu 10kg gạo. Sau khi phát gạo cho các đối tượng, thôn phải gửi bản quyết toán về cho xã. Nếu các thôn có phát cho gia đình nào ngoài những hộ nghèo đói, độc thân thì đó là những gia đình gặp rủi ro, tai nạn đột xuất mà thôi”.

Nói thì như vậy, nhưng trường hợp gia đình ông Phan Duy Ngơi ở thôn Tân Hà, thuộc diện hộ nghèo, bản thân ông và 3 đứa con bị nhiễm chất độc hoá học lại không được nhận đủ mức gạo trợ cấp. Đợt cứu đói này gia đình ông chỉ nhận được gần 10kg gạo.

Ông Phan Duy Thắng, Trưởng thôn Tân Hà cho biết, do phải trả tiền vận chuyển gạo từ xã về thôn nên gia đình ông Ngơi chỉ được nhận số lượng gạo như vậy.

Điều khó hiểu là trong đợt cấp gạo cứu đói dịp Tết Nguyên đán, gia đình ông Ngơi cũng chỉ được nhận 5,5kg gạo cho 5 khẩu. Trong khi theo Công văn số 75/CV-UBND ngày 18/1/2008 của UBND huyện Thanh Chương, hướng dẫn về việc cấp gạo cứu tế cho đồng bào thiếu đói trong dịp tết Mậu Tý 2008, thì mỗi khẩu thiếu đói ít nhất được 5kg gạo/khẩu, thiếu đói gay gắt ít nhất được 7kg gạo/khẩu. Vậy không biết số gạo còn lại của ông Ngơi “rơi vãi” ở đâu?

Đến hộ nghèo thật, nghèo rởm

Cách chia đều gạo cứu đói cũng được xã Thanh Long áp dụng. Cụ Trần Thị Hồng (81 tuổi) bị tai biến mạch máu não nằm liệt giường đã 3 năm nay, kèm theo người con trai 41 tuổi bị thiểu năng trí tuệ cùng chung sống, nhưng anh Phan Văn Lan (con trai thứ 2 của cụ Hồng) cho biết: vừa qua xã Thanh Long được huyện phân phối 12,5 tấn gạo. Sau khi xã chia cho các thôn, các thôn đem chia đều cho dân. Từ hộ đói nghèo đến các hộ khá giả đều được chia, trung bình mỗi khẩu 1kg. Số gạo cứu đói quá ít ỏi mà mẹ và anh tôi được nhận, khiến nỗi nghèo túng trở lên xót xa hơn.

Theo một số người dân, vì có nhiều hộ “nghèo rởm” nên nếu chia gạo cho họ thì không công bằng. Bởi thế cách tốt nhất là cứ đem chia đều gạo cho mọi nhà. Xã Xuân Tường, huyện Thanh Chương có 1.173 hộ, trong đó có 189 hộ nghèo.

Ông Lê Trung Sơn, Chủ tịch xã Xuân Tường cho biết, trong 189 hộ nghèo có 35 hộ khó khăn hơn. Đây là những “hộ nghèo thật”, khi cấp gạo cứu đói thì những hộ này được cấp với mức cao hơn các hộ nghèo khác. Thực tế có nhiều hộ không nghèo nhưng vẫn xin được vào danh sách nghèo, để được hưởng Bảo hiểm người nghèo hoặc được giảm chi phí cho con cái đi học… Do đã được công nhận hộ nghèo, nên những hộ nghèo “dở dở ương ương” này vẫn được trợ cấp gạo cứu đói.

Ngoài các hộ nghèo, ở xã còn cấp gạo cứu đói cho 2 đối tượng là những gia đình gặp tai nạn rủi ro đột xuất và những khẩu sản xuất nông nghiệp bị thiệt hại do thiên tai. Ông Sơn cho biết thêm: đến tháng 10 năm nay, xã sẽ chỉ đạo các xóm bình xét lại hộ nghèo đảm bảo đúng tiêu chuẩn và công bằng.

Hưng Hà