Dân mệt vì hơn một nửa giá xăng là thuế, phí!

Khoảng 3.502 tỷ đồng thuế chênh lệch vẫn chưa được doanh nghiệp chia sẻ với người tiêu dùng. Ảnh: T.G

100.000 đồng cõng 54.700 đồng thuế, phí

Đến chu kỳ điều chỉnh giá xăng dầu bán lẻ trong nước ngày 19/3, thay vì tăng giá bán, Bộ Tài chính đã phát đi thông báo điều chỉnh thuế suất nhập khẩu đối với mặt hàng này. Đây là sự điều chỉnh sau khi dư luận “ồn ào” việc người tiêu dùng phải mất phí “oan” hàng nghìn tỷ đồng từ giữa năm 2015.

Cùng với đó, Bộ Công Thương đã công bố áp dụng thuế nhập khẩu bình quân gia quyền theo sản lượng nhập khẩu xăng của Việt Nam là 18,08%. Mức thuế này được cho là đã khắc phục được phần chênh lệch thuế nhập khẩu giữa thị trường Hàn Quốc (10%) và các thị trường khác (20%) trước đó khiến doanh nghiệp xăng dầu được hưởng lợi.

Theo đó, tính đến ngày chốt chu kỳ tính giá gần đây nhất (18/3), giá CIF xăng RON 92 vào Việt Nam là 53,61 USD một thùng, tương đương 7.527 đồng một lít. Giá bán lẻ cùng lúc sau khi trích lập quỹ bình ổn phổ biến được áp dụng là 14.420 đồng.

Như vậy, số tiền thuế, phí mà người mua phải trả là gần 7.900 đồng, chiếm 54,7% giá bán lẻ hiện hành. Có nghĩa là cứ 100.000 đồng tiền xăng, người tiêu dùng phải trả 54.700 đồng cho thuế, phí.

Trong số thuế, phí nêu trên, thuế nhập khẩu là 1.360 đồng, thuế tiêu thụ đặc biệt 753 đồng, chi phí định mức của doanh nghiệp là 1.050 đồng, lợi nhuận định mức 300 đồng, thuế bảo vệ môi trường 3.000 đồng, thuế giá trị gia tăng 1.436 đồng.

Với xu thế giảm giá nói chung từ giữa năm 2015, tổng số tiền thuế, phí mà người tiêu dùng phải nộp khi mua nhiều loại xăng dầu hiện đã cao hơn giá trị nhập khẩu của bản thân hàng hóa.

Về việc doanh nghiệp xăng dầu đã được hưởng lợi hàng nghìn tỷ đồng do chênh lệch giữa thuế nhập khẩu từ ASEAN và giá bán lẻ tới tay người dân từ 5 đến 10% với diesel, Bộ Tài chính khẳng định trong năm 2015, số thuế (thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt) đã thu từ xăng dầu nhập khẩu là 35.923 tỷ đồng. Theo thống kê sơ bộ, người dân đã chịu thiệt ít nhất 3.502 tỷ đồng thuế chênh lệch và khoản tiền này doanh nghiệp đang được hưởng.

Bao giờ bù thiệt cho người tiêu dùng?

Cuối giờ chiều ngày 21/3, giá xăng được điều chỉnh tăng 670 đồng/lít. Bên cạnh đó, Quỹ bình ổn xăng dầu đã được “xả” để thêm cho giá xăng 1.047 đồng/lít. Dầu diesel sử dụng quỹ 983 đồng/lít, dầu hoả được bù 909 đồng/kg và dầu mazut được bù 231 đồng/kg. Với cách tính toán trên, người tiêu dùng có lý do để chưa hài lòng.

Trao đổi với PV Báo GĐ&XH, anh Hồ Trung Hiếu, thạc sỹ kinh tế học cho rằng: “Chưa cần nhìn nhận ở góc độ chuyên gia kinh tế, ở góc độ người tiêu dùng cũng dễ nhận ra điều chỉnh hay tính toán của cơ quan chức năng thời gian qua thì phía phải gánh chi phí chênh lệch cho lợi nhuận của doanh nghiệp vẫn là người tiêu dùng. Vấn đề là người tiêu dùng chờ đợi những chỉ đạo tiếp theo của liên Bộ Tài chính - Công Thương để đem lại sự công bằng cho người tiêu dùng”.

Theo anh Hiếu, sau khi giá xăng tăng đến 670 đồng/lít, cho dù không nhiều nhưng phần thiệt lại đẩy về phía người tiêu dùng mà đáng ra sẽ được chia sẻ từ doanh nghiệp. Ngay sau khi Bộ Tài chính điều chỉnh thuế nhập khẩu, với sứ mệnh “sửa sai”. Tuy nhiên, người tiêu dùng trong trường hợp nào cũng không thể được miễn thuế hoàn toàn, nhưng có thể hy vọng sẽ không phải đóng thuế “oan” như vừa rồi.

Giá xăng được điều chỉnh tăng trở lại sau một thời gian liên tục giảm, đó cũng là xu hướng của thị trường xăng dầu thế giới. Tuy nhiên, với hơn 3.500 tỷ đồng thu thuế không đúng người tiêu dùng sẽ được bù như thế nào?

Về vấn đề này, chuyên gia kinh tế, TS Nguyễn Minh Phong cho rằng, Nhà nước có thể thu lại một phần và xin lỗi người dân. Đối với người dân, khoản tiền thuế chênh lệch này có hai cách để giải quyết. Một là, đưa vào quỹ môi trường như một khoản quỹ bảo vệ môi trường thông qua tiêu dùng xăng dầu. Hai là, nên đưa trực tiếp số tiền trên vào quỹ bình ổn giá xăng dầu khi quỹ này còn được duy trì. Mỗi đơn vị căn cứ vào cơ cấu thu và cơ cấu nhập để trả lại. Sau đó thì vẫn theo cơ chế quản lý hiện nay là gửi tiết kiệm, được sử dụng khi cho phép. Cách thứ hai, theo TS Nguyễn Minh Phong cho là hợp lý hơn nhưng chưa phải cách tốt nhất.

Trước thời điểm điều chỉnh giá xăng dầu theo chu kỳ, người tiêu dùng chờ đợi sự công bằng bằng chỉ đạo cụ thể của cơ quan điều hành giá. Thuế đã được điều chỉnh sửa sai bất cập, giá đã được điều chỉnh tăng để phù hợp với thị trường quốc tế. Tuy nhiên, số tiền người tiêu dùng phải gánh “oan” vì chênh lệch trước đây vẫn chưa có phương án truy thu. Nhiều ý kiến chuyên gia cho rằng, doanh nghiệp nên xem đây là cơ hội để chia sẻ phần nào những thiệt thòi trước đó của người tiêu dùng.

Hà Phương/Báo Gia đình & Xã hội