Để tận hưởng những ngày Tết trọn vẹn, người bệnh tim mạch - đột quỵ cần lưu ý những gì?

Tết là dịp sum vầy, nhưng cũng là ''bài kiểm tra sức khỏe'' không hề nhẹ với người mắc bệnh tim mạch - đột quỵ. Những bữa ăn nhiều đạm, rượu bia kéo dài, thói quen thức khuya, thay đổi sinh hoạt đột ngột cùng thời tiết se lạnh đầu xuân có thể khiến tình trạng thêm nguy hiểm.

Để tận hưởng những ngày Tết trọn vẹn bên gia đình, BS Đoàn Dư Mạnh ( Phó Giám đốc Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ Quốc tế Phương Đông, thành viên Hội Bệnh mạch máu Việt Nam) mới đây lên tiếng chia sẻ những lưu ý quan trọng trong dịp Tết dành riêng cho người bệnh tim mạch - đột quỵ:

1. Chuẩn bị cho chuyến đi xa, về quê ăn Tết hoặc du lịch

- Lựa chọn phương tiện đi lại: Ưu tiên tàu hỏa có giường nằm, xe khách ghế ngả thoải mái, hoặc máy bay với chỗ ngồi rộng rãi để dễ duỗi chân, tránh ngồi lâu gây tăng huyết áp và nguy cơ huyết khối. Nếu di chuyển dài, cần dừng nghỉ định kỳ 1-2 giờ/lần để đi lại nhẹ nhàng, đo huyết áp nếu có máy cá nhân.

- Giữ ấm cơ thể: Mặc ấm, tránh nhiễm lạnh (nhiệt độ thấp làm co mạch, tăng huyết áp đột ngột. Đây là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây đột quỵ và nhồi máu cơ tim). Mang theo áo khoác, khăn quàng cổ, đặc biệt vùng ngực và cổ.

- Ăn nhẹ, giàu chất xơ, uống đủ nước (1,5-2 lít/ngày) để tránh táo bón và giảm gánh nặng cho tim. Tránh đồ ăn mặn, nhiều dầu mỡ trên đường đi.

2. Dọn dẹp và làm việc nhà ngày Tết

- Tránh gắng sức quá mức: Không đứng lâu lau chùi, bê vác nặng (tràng kỷ, bàn thờ, đồ cồng kềnh), không nấu nướng liên tục rồi dọn dẹp hàng giờ. Những hoạt động này dễ gây tăng huyết áp cấp, kiệt sức, dẫn đến nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.

-  Hãy nhờ người thân giúp đỡ: Gia đình sẽ rất vui khi hỗ trợ bạn, điều này còn tăng gắn kết. Nhớ rằng nếu gắng sức quá mức, sau Tết có thể phải vào viện thay vì nghỉ ngơi vui vẻ.

- Làm việc nhà theo kiểu nhẹ nhàng, xen kẽ nghỉ ngơi, đo huyết áp thường xuyên.

3. Ăn uống tiệc tùng dịp Tết

- Tết thường đầy bánh chưng, thịt mỡ, giò lụa, nem rán, xôi, mứt, bia rượu… Những món này giàu muối, chất béo, đường gây tăng huyết áp, tăng mỡ máu, tăng nguy cơ đột quỵ và biến cố tim mạch (có thể tăng 20-30% vào thời tiết lạnh + tiệc tùng).

-  Kiểm soát chủ động: Ăn vừa phải, ưu tiên rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu kali (chuối, cam, khoai lang), chất xơ, omega-3 (cá hồi, cá basa). Hạn chế muối (tránh dưa muối, củ kiệu, bánh chưng mặn), đồ chiên rán, đồ ngọt.

- Nói không hoặc hạn chế tối đa rượu bia, đồ uống có cồn (gây giãn mạch ban đầu nhưng sau đó tăng huyết áp phản ứng, rối loạn nhịp tim). Bạn nên thay bằng trà xanh, trà atiso, nước lọc, trong đó trà xanh đặc biệt giúp giảm cholesterol, tốt cho tim mạch.

- Uống thuốc đúng giờ, không bỏ liều dù đang vui. Mang đủ thuốc dự phòng cho cả kỳ nghỉ.

4. Du xuân, đi chùa, thăm viếng dịp Tết

- Tránh đứng lâu, quỳ lâu hoặc hoạt động gắng sức (leo bậc thang chùa cao, chen lấn đông đúc). Không ai trách bạn nếu chỉ vãn cảnh nhẹ nhàng, giữ tâm an lành cùng gia đình.

- Giữ ấm, mang theo thuốc cấp cứu (nếu bác sĩ kê), đo huyết áp nếu có dấu hiệu mệt, chóng mặt, đau ngực, tê yếu nửa người.

- Duy trì vận động nhẹ: Đi bộ chậm 15-30 phút/ngày thay vì đứng im hoặc gắng sức.

5. Khám bác sĩ tim mạch - đột quỵ trước và sau Tết

- Trước Tết: Khám đánh giá tình trạng hiện tại, điều chỉnh thuốc nếu cần, lấy đủ đơn thuốc dùng trong kỳ nghỉ (đặc biệt thuốc hạ áp, chống đông, statin…).

- Sau Tết: Tái khám để kiểm tra xem có biến chứng nào do thay đổi sinh hoạt (tăng cân, huyết áp cao hơn, mỡ máu tăng…).

- Theo dõi tại nhà: Đo huyết áp hàng ngày (mục tiêu <130/80 mmHg ở hầu hết bệnh nhân), ghi chép để báo bác sĩ.

Tết là dịp sum họp, nhưng sức khỏe tim mạch mới là nền tảng để bạn tiếp tục tận hưởng nhiều mùa Tết sau. Hãy chủ động bảo vệ bản thân để sau Tết không phải nghe câu ''chúc bác mau khỏe'' trong bệnh viện, mà là những lời chúc sức khỏe thật sự từ người thân!