Đề xuất đánh thuế nhà ở trên 700 triệu đồng: Người thu nhập thấp sống ra sao?

Đề nghị đánh thuế đối với nhà có giá trị 700 triệu đồng trở lên đang bị dư luận phản ứng. Ảnh: H.P

Nhà xã hội có phải đóng thuế?

Giải thích về việc đánh thuế tài sản đang làm nóng dư luận những ngày qua, Bộ Tài chính cho rằng: “Hiện có 174/193 nước thực hiện thu thuế tài sản (thuế thu hàng năm, trong quá trình sử dụng tài sản) với nhiều tên gọi khác nhau. Các nước sử dụng thuế tài sản như một công cụ tài chính hữu hiệu để tăng cường quản lý việc sử dụng tài sản của tổ chức, cá nhân, đồng thời có thêm nguồn lực đầu tư trở lại đất đai, điều tiết một phần thu nhập của tổ chức, cá nhân có nhiều tài sản nhà, đất; góp phần đảm bảo công bằng xã hội”.

Bộ Tài chính cũng cho rằng việc đánh thuế tài sản là nhằm thể chế hoá chủ trương tiếp tục cải cách chính sách thuế đối với tài sản; thực hiện cải cách hệ thống thuế, góp phần xây dựng hệ thống thuế đồng bộ, phù hợp với các quy định của Hiến pháp, thống nhất và đồng bộ với các văn bản pháp luật khác có liên quan. Việc này cũng tăng cường quản lý nhà nước đối với tài sản, có thêm nguồn lực đầu tư trở lại đất đai, điều tiết một phần nhỏ thu nhập của tổ chức, cá nhân có nhiều tài sản nhà, đất, góp phần đảm bảo công bằng xã hội.

Tuy nhiên, về phía người dân trước đề nghị đánh thuế nhà, nhiều người dân thu nhập thấp tỏ ra lo lắng, họ cảm thấy không thỏa đáng nếu phương án đánh thuế của Bộ Tài chính đi vào thực tiễn.

Anh Nguyễn Hồng Quân (có nhà tại chung cư HH4B khu đô thị Linh Đàm, quận Hoàng Mai) cho biết: “Tôi mua căn hộ ở Linh Đàm diện tích 60m2, hết 1,2 tỷ đồng. Như vậy là nhà tôi thuộc diện nộp thuế theo đề nghị của Bộ Tài chính. Thật đáng lo ngại bởi khi mua nhà, tôi phải vay ngân hàng theo diện ưu đãi của nhà nước khi được hưởng gói 30.000 tỷ hỗ trợ bất động sản. Khi mua nhà đã đóng rất nhiều thứ thuế, nợ còn chưa trả hết bỗng dưng gánh thêm thuế. Không riêng gì tôi mà cư dân ở đây đa số đều bất bình trước đề nghị của Bộ Tài chính”.

Trong diễn đàn cư dân Linh Đàm cũng nổ ra nhiều tranh cãi xung quanh việc Bộ Tài chính đề nghị đánh thuế nhà lần này. Rất nhiều cư dân đặt câu hỏi rằng dự thảo luật này chung chung, thiếu minh bạch. Nghịch lý sẽ xảy ra nếu dự luật đi vào cuộc sống, lúc đó cả người nghèo cũng có nguy cơ bị thu thuế. “Hiện các dự án đã đi vào sử dụng, các dự án đang thi công ở Hà Nội, thậm chí nhà ở xã hội mang tiếng giá rẻ cũng không có giá dưới 700 triệu đồng. Nếu thu ở mức 700 triệu đồng thì coi như nhà ở xã hội cũng bị đánh thuế. Trong khi nhà nước tung ra gói hỗ trợ người nghèo mua nhà ở xã hội thì Bộ Tài chính lại đi ngược lại chủ trương trên. Người nghèo vừa vay được tiền mua nhà đã phải chịu thuế, rất mâu thuẫn vì đầu này hỗ trợ, đầu kia lại tận thu”, anh Quân nói.

Anh Nguyễn Tiến Đạt (nhân viên ngân hàng tại Hà Nội) đang có ý định mua nhà ở riêng. Anh thấy những đề nghị trong luật thuế tài sản này còn quá nhiều bất cập. Ngay 2 phương án xác định giá tính thuế của Bộ Tài chính đưa ra đã cho thấy họ chưa có cách giải quyết, thực hiện một cách hợp lý. “Thuế đơn, thuế kép đổ lên đầu dân là thể hiện sự yếu kém, trì trệ”, anh Đạt nói.

Quên quyền lợi người nghèo?

Những ngày qua, rất nhiều luật sư đã đăng đàn thể hiện quan điểm cho rằng Bộ Tài chính thiếu cơ sở pháp lý khi đề xuất việc đóng thuế như trên, mặt khác khi không đủ cơ sở pháp lý thì cũng phải có cơ sở thực tiễn. Rất nhiều ý kiến cho rằng Bộ Tài chính chỉ căn cứ vào việc đem về nguồn thu cho nhà nước mà quên quyền lợi của người dân. Nếu đề xuất này được thông qua sẽ làm ảnh hưởng tới quyền lợi của đại đa số người dân sở hữu nhà. Đây là quy định đi ngược lại tinh thần Hiến pháp, bởi mọi người dân đều có quyền có nhà ở.

Luật sư Trương Anh Tuấn, Giám đốc Công ty luật Trường Sơn, Trưởng ban Pháp chế Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, phản biện: Câu hỏi lớn nhất cần đặt ra với Bộ Tài chính là “cơ sở thực tiễn và cơ sở pháp lý nào để đưa ra sắc thuế tài sản là bất động sản?”. Phản ứng không đồng tình của người dân với đề xuất loại thuế mới này là hoàn toàn dễ hiểu. Nhà nước càng cần phải lý giải rõ, đầy đủ được cơ sở đặt ra một loại thuế áp lên đại bộ phận người dân, trong đó bao gồm cả dân nghèo, người thu nhập thấp ở đô thị.

Luật sư Trương Anh Tuấn cho rằng, nếu nhắm vào giới đầu cơ, thì đánh thuế với chủ sở hữu căn nhà thứ 2 trở lên, bởi một người không thể ở 2 ngôi nhà thì chính là đầu cơ và nên đánh thuế. Chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh cho rằng Bộ Tài chính cần làm rõ cho người dân và doanh nghiệp biết “mức thuế suất 0,4% dựa trên căn cứ nào?”, ai thực thi quy trình định giá, cách định giá thế nào?

Trả lời báo chí, Luật sư Nguyễn Ngọc Anh (Đoàn LSTP Hà Nội) cho rằng, đây là một đề xuất bất hợp lý và tạo nhiều nỗi lo đối với người dân. Thực tế khi người dân mua đất xây dựng nhà đã phải chịu nhiều khoản thuế, phí bao gồm thuế sử dụng đất ở, thuế thu nhập cá nhân, phí trước bạ, phí công chứng, phí cấp mới giấy chứng nhận. Thậm chí khi xây nhà ở lại lại phải chịu thêm khoản thuế VAT cho các loại vật liệu xây dựng, thuế VAT trên hợp đồng thi công.

“Đối với một người dân bình thường, để sở hữu một căn nhà hoặc đất rất là gian nan và khó khăn với những khoản lãi suất ngân hàng khá cao. Nếu đánh thuế như vậy là đã đánh cả vào người có thu nhập thấp và trung bình chứ không phải chỉ đánh thuế với người giàu”, luật sư Anh bày tỏ.

Việc đề xuất áp thuế nhà ở nêu trên có làm giảm hoạt động đầu tư, kinh doanh của các nhà đầu tư không? Có làm sụt giảm giao dịch trên thị trường bất động sản hay không?. Điều đó các nhà làm luật cũng cần phải xem xét.

Hà Phương