Điều chưa biết về ca ghép tạng “xuyên Việt” hy hữu

Sáng 8/9, sau ca phẫu thuật, bệnh nhân H đã có thể tự ăn uống nhẹ và nói chuyện được. Ảnh: P.V

Hơn 100 y, bác sĩ “căng mình” cho ca phẫu thuật

Ngày 7/9, hình ảnh anh Nguyễn Văn H (40 tuổi, ở Hà Nội) – người được ghép tim - nở nụ cười và vẫy tay chào mọi người từ giường bệnh phòng hồi sức khiến tất cả những ai có mặt đều rưng rưng. Anh H cố kìm nén dòng nước mắt lưng tròng. Không khóc sao được khi anh vừa được “tái sinh”, bởi trước đó, anh đã có những tháng ngày chiến đấu với bệnh giãn cơ tim nặng, sự sống chỉ tính bằng ngày. Để ghép được tim cho anh, ghép gan cho bệnh nhân Trần Ngọc H (59 tuổi, cũng ở Hà Nội,) bị ung thư gan và xơ gan giai đoạn cuối, các y, bác sĩ tại Bệnh viện Việt Đức (Hà Nội) và Bệnh viện Chợ Rẫy (TP HCM) đã phối kết hợp nhịp nhàng và thực hiện được những điều phi thường!

Để phục vụ cho ca phẫu thuật này, hơn 100 y, bác sĩ đã được chia theo nhiều kíp khác nhau: Kíp ghép tạng, lấy tạng, kíp lo thủ tục an ninh tại sân bay Tân Sơn Nhất và Nội Bài…

17h30 ngày 4/9, hơn 20 tiếng đồng hồ sau khi Bệnh viện Chợ Rẫy thông báo có bệnh nhân chết não đồng ý hiến tạng, các bác sĩ đã phẫu thuật lấy khối tim, gan ra khỏi bệnh nhân này. Ngay lập tức, khối tạng được quấn gạc, bỏ vào túi nilon chứa dung dịch đặc biệt rồi bao đá xung quanh và đưa thẳng tới sân bay Tân Sơn Nhất.

Song song với thời điểm lấy tạng, một nhóm bác sĩ Bệnh viện Chợ Rẫy liên hệ với Cục Hàng không làm thủ tục an ninh lên máy bay. Đến 21h, chuyến bay từ TPHCM đi Hà Nội mới cất cánh. Lúc này, một xe cấp cứu tại đầu Hà Nội đã được chuẩn bị sẵn sàng tại sân bay, đưa khối tim, gan về Bệnh viện Việt Đức lúc 23h30 ngày 4/9, tới thẳng phòng mổ, khi đó đã có hơn 60 y, bác sĩ sẵn sàng thực hiện ca ghép tim, gan xuyên đêm.

Tiết kiệm từng phút

GS.TS Nguyễn Hữu Ước, Trưởng khoa Tim mạch - Lồng ngực (Bệnh viện Việt Đức), người trực tiếp tham gia hành trình đi mổ nhận tạng từ TP HCM chia sẻ: Song song với việc phân chia nhiệm vụ từng kíp bác sĩ, ai nấy đều “vặn hết tốc lực” nhằm tiết kiệm tối đa thời gian. Nhóm bác sĩ vận chuyển tạng từ Bệnh viện Chợ Rẫy ra sân bay phải tranh thủ từng giây, từng phút, thực phẩm lót dạ chỉ là ổ bánh mỳ được chuẩn bị trên xe cứu thương. “Chúng tôi vẫn mặc nguyên quần áo phòng mổ, sau đó lên ôtô mới kịp thay quần áo”, GS Nguyễn Hữu Ước nói.

Nhờ sự phối hợp ăn ý, nhuần nhuyễn giữa các “đầu cầu”, thời gian tính từ lúc gan, tim được lấy ra đến khi được ghép xong chỉ chưa đầy 7 tiếng. Thời gian bảo quản tim, gan khoảng 6-7 tiếng, vẫn đúng quy trình của quốc tế với điều kiện bảo quản hết sức chặt chẽ. Trong suốt khoảng thời gian này, hai “đầu cầu” Hà Nội và TP HCM liên tục thông tin cho nhau biết tiến độ để tiến hành các chuẩn bị, phẫu thuật cần thiết.

Nhiều bộ, ngành hỗ trợ

GS.TS Nguyễn Hữu Ước kể lại: Trưa 4/9, khi có kết quả khẳng định chắc chắn người hiến tạng tại TP HCM đã chết não hoàn toàn, lập tức 6 bác sĩ, trong đó có 2 chuyên gia đầu ngành là GS Trịnh Hồng Sơn (Phó Giám đốc Bệnh viện Việt Đức, Giám đốc Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người) và GS Nguyễn Hữu Ước lập tức lên đường bay vào TP HCM nhận tạng. Tuy nhiên, chuyến bay gần nhất không còn chỗ trống, chuyến kế tiếp phải chờ đến 16h chiều, như thế thì quá muộn! Kíp bác sĩ làm nhiệm vụ vẫn quyết định đến sân bay tìm mọi cách để có thể lên được máy bay sớm nhất. May mắn là chuyến bay gần nhất có 6 người hủy không đi, đủ chỗ cho đoàn bác sĩ. Cả đoàn lập tức lên đường sớm hơn hai tiếng so với lịch trình bay bình thường.

Ngoài ra, sau khi đoàn vận chuyển tạng về tới sân bay Nội Bài, một xe cấp cứu đã được chuẩn bị sẵn sàng, được Cảng Hàng không Quốc tế Nội Bài tạo điều kiện đưa thẳng về Bệnh viện Việt Đức không qua thủ tục an ninh.

Đây là lần đầu tiên Việt Nam thực hiện ca ghép tạng “xuyên Việt”, “xuyên đêm”, vận chuyển bằng đường hàng không. Theo PGS . TS Nguyễn Tiến Quyết, công tác tại Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người, thành công của ca ghép là nhờ sự phối hợp nhuần nhuyễn giữa Bệnh viện Chợ Rẫy - Trung tâm Điều phối Quốc gia ghép tạng (Bệnh viện Việt Đức, Hà Nội) và sự phối hợp chặt chẽ với Bộ Giao thông vận tải, Bộ Công an.

Giả định cả những tình huống xấu

BS Đào Kim Dung- người tham gia ca phẫu thuật, mấy ngày sau vẫn chưa hết hồi hộp khi đọc lại từng tin nhắn thông báo hành trình cũng như những cuộc gọi điện thoại của mọi người với nhau.

“Tối hôm đó, các bác sĩ còn bảo chúng tôi, nếu chẳng may tạng không về kịp thì liên lạc với khoa chẩn đoán hình ảnh để chiếu xạ khối u gan cho bệnh nhân. Các phương pháp dự phòng cũng đã được tính đến”, BS Dung kể.

Còn theo GS Hồng Sơn, điều kíp vận chuyển tạng lo lắng nhất là hành trình bị kéo dài quá lâu, tạng bị hoại tử tế bào, không thể ghép cho bệnh nhân. Tuy nhiên, rất may mắn khi làm xét nghiệm tại Bệnh viện Việt Đức, các chuyên gia sinh thiết khẳng định không có tế bào hoại tử.

Thu Nguyên/Báo Gia đình & Xã hội