Điều trị cho người nhiễm HIV/AIDS thông qua bảo hiểm y tế: Xóa bỏ rào cản tâm lý

Hiện nay, tại Việt Nam tỷ lệ người nhiễm HIV có thẻ BHYT bình quân chỉ đạt khoảng 40%. Ảnh: P.V

Cứu cánh cho người nhiễm HIV

Tại Việt Nam, điều trị cho người nhiễm HIV bằng thuốc ARV đã được triển khai hơn 20 năm nay, hoàn toàn miễn phí từ nguồn thuốc viện trợ hoặc thuốc mua từ ngân sách nhà nước. Đến nay Việt Nam đang điều trị cho hơn 116.000 người nhiễm HIV. Kết quả này góp phần rất lớn đến việc ngăn chặn đại dịch HIV/AIDS cũng như nâng cao sức khỏe, giảm tỷ lệ tử vong, giảm sự lây nhiễm HIV tại cộng đồng.

Việc nhận dịch vụ điều trị và chăm sóc HIV/AIDS toàn diện và miễn phí đã thành thói quen của người nhiễm HIV. Tuy nhiên, trước bối cảnh Việt Nam bị cắt giảm viện trợ và sẽ hết hẳn nguồn thuốc viện trợ trong thời gian không xa, BHYT sẽ là cứu cánh cho người nhiễm HIV để tiếp tục điều trị với sự đồng chi trả như các bệnh thông thường khác. Người tham gia BHYT nhiễm HIV và người tham gia BHYT khi sử dụng các dịch vụ y tế liên quan đến HIV/AIDS được quỹ BHYT chi trả: Thuốc (bao gồm cả thuốc ARV), hóa chất, vật tư y tế, dịch vụ kỹ thuật thuộc phạm vi chi trả của quỹ BHYT; xét nghiệm HIV đối với phụ nữ trong thời kỳ mang thai và khi sinh con theo yêu cầu chuyên môn trong khám bệnh, chữa bệnh nếu không được các nguồn kinh phí khác chi trả; kỹ thuật đình chỉ thai nghén ở phụ nữ mang thai nhiễm HIV; khám bệnh, xét nghiệm HIV, thuốc ARV và các dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh HIV/AIDS khác đối với trẻ sinh ra từ mẹ nhiễm HIV; xét nghiệm HIV theo yêu cầu chuyên môn trong khám bệnh, chữa bệnh (trừ chi phí xét nghiệm HIV đối với người hiến bộ phận cơ thể người, người cho tinh trùng, noãn); xét nghiệm HIV, điều trị bằng thuốc kháng HIV đối với người phơi nhiễm với HIV, người nhiễm HIV do tai nạn rủi ro (trừ các trường hợp tai nạn rủi ro nghề nghiệp đã được ngân sách nhà nước chi trả); điều trị dự phòng nhiễm trùng cơ hội...

Tâm tư người trong cuộc

Với nhiều lợi ích như vậy nhưng hiện nay, tỷ lệ người nhiễm HIV có thẻ BHYT bình quân chỉ đạt khoảng 40%. Để tìm hiểu những lý do người nhiễm chưa tham gia BHYT, mới đây mạng lưới người nhiễm HIV trên cả nước đã tổ chức hội thảo tham vấn "Người nhiễm HIV tiếp cận BHYT- Khó khăn và giải pháp". Đông đảo đại diện các nhóm tự lực, các tổ chức dựa vào cộng đồng của nhóm người dễ bị tổn thương, người có hành vi nguy cơ cao đã đến dự và nói lên tiếng nói của mình.

Ông N.H.M- một người nhiễm HIV chia sẻ: Một bộ phận không nhỏ người nhiễm HIV chưa hiểu đầy đủ về lợi ích và sự cần thiết tham gia BHYT. Các cơ quan chức năng rất cần tăng cường tư vấn, truyền thông về lĩnh vực này trong thời gian tới. Một số người đã hiểu về lợi ích, sự cần thiết của BHYT rồi, song lại thiếu thông tin về thủ tục, cách thức để mua BHYT. Đến đâu, cần những giấy tờ gì, có thể mua BHYT 6 tháng hay bắt buộc mua cả năm?…điều đó cũng làm "chùn bước" người nhiễm HIV vì họ sẵn có tính e ngại tiếp xúc với cơ quan hành chính.

Một lý do lớn nhất là đối tượng nhiễm HIV chủ yếu là người nghèo, thu nhập không ổn định việc mua BHYT theo hộ gia đình làm cho họ không đủ khả năng chi trả. Nhiều người lo sợ nếu tham gia bảo hiểm y tế sẽ bị phát hiện và bị kỳ thị, phân biệt đối xử. Một số ít người nhiễm HIV đã hiểu được sự cần thiết và sẵn sàng mua BHYT nhưng họ lại thiếu giấy tờ tùy thân đặc biệt là những người mới ra trại, người không có nơi tạm trú.

Song song với đó, người nhiễm HIV còn có những e ngại khi có BHYT đi khám, chữa bệnh phải đưa giấy tờ chứng minh nhân thân sẽ bị lộ danh tính, đặc biệt là người đang làm trong cơ quan nhà nước, công ty, xí nghiệp, lực lượng vũ trang. Việc chưa kiện toàn được 100% cơ sở điều trị HIV/AIDS có khả năng khám, chữa bệnh BHYT cũng là nguyên nhân làm người bệnh ở những địa phương đó chưa quyết tâm tiếp cận với BHYT.

Từ những ý kiến trên, các cơ quan chức năng sẽ xem xét để tháo gỡ một cách tối đa những thủ tục hành chính không cần thiết và mở ra những cơ chế đặc thù nhằm tạo cơ hội để người nhiễm HIV chủ động tham gia BHYT.

Yến Thảo