Độc đáo loại cây chảy ra “rượu” ở dãy Trường Sơn

Hàng năm, đoác đơm bông kết trái từ tháng 11 đến tháng 3 âm lịch, đây cũng chính là thời điểm bà con nơi đây đi lấy “rượu”.

Cứ vào tháng 3 âm lịch hàng năm, người xa A Rem, xã Tân Trạch, huyện Bố Trạch lại vào rừng lấy mật ong và săn “rượu” đoác ở vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ bàng. Để lấy được rượu phải tìm cây đoác to bằng một choàng tay người ôm, có tuổi đời từ 3 đến 5 năm, cây càng to thì cho “rượu” càng nhiều.

Người A Rem thường dùng dao thật sắc xén phía trên ngọn, cố gắng làm sao cho vết cắt thật ngọt để ngọn cây đoác không bị thối và cho nhiều “rượu” trong thời gian dài.

Nếu cây đoác lâu năm, không bị sâu, ngày đầu tiên có thể hứng được cả chục lít “rượu”. Mỗi cây đoác trưởng thành cho khoảng 3 đến 4 tháng mới hết, sau đó đồng bào cho cây nghỉ lấy sức. Lần sau muốn lấy tiếp phải dùng dao hớt ngắn đi một đoạn giúp cây cho “rượu” mới.

Lúc cây dao vạt ngang qua ngọn cây cũng là lúc một thứ nước trắng đục tứa ra từ giữa lõi non. Khi chưa được ủ lên men, nước đoác có màu đùng đục như sữa, mùi nồng nồng, vị chua. Từ lâu, thứ nước uống kỳ lạ này được đồng bào xem như là một thứ nước giải khát mang lại cảm giấc lâng lâng cho người uống.

"Rượu" đoác đã gắn bó lâu đời với người dân miền núi Quảng Bình. Ảnh: Vietnamnet

Truyền rằng, ngày xưa có một đám thợ săn mải đuổi theo con thú đã bị lạc vào rừng, đến khi hết cái ăn mang theo, nước cũng cạn kiệt thì họ bỗng nhìn thấy dòng nước chảy ra từ thân cây nhìn giống như cây dừa. Khi uống vào, cảm thấy sảng khoái, hưng phấn như uống rượu. Sau khi thoát chết, họ quay về loan tin về loại rượu vô tình được phát hiện kia.

Để có “rượu” đoác ngon, mỗi khi đi lấy rượu bà con phải chuẩn bị can có chứa sẵn một loại rễ cây được lấy ở tít trong rừng sâu để làm men. Nước trong thân cây đoác cùng rễ cây đó ngâm qua một đêm để lên men mới tạo thành “rượu” ngọt lành, đây là bí quyết của đồng bào.

Đây là rượu tự nhiên, không sử dụng bất kỳ loại hóa chất nào nên uống rất êm, cảm giác khoan khoái. “Rượu” đoác không làm người uống say bí tỉ, đau đầu, mệt mỏi và độc hại như những loại rượu trôi nổi ngoài thị trường.

Cho đến nay, “rượu” đoác được xem là loại rượu duy nhất trên thế giới được lấy trực tiếp trên cây mang về uống, không cần qua chế biến.

Cứ vào tháng 3 âm lịch hàng năm, người xa A Rem, xã Tân Trạch, huyện Bố Trạch lại vào rừng lấy mật ong và săn “rượu” đoác . Ảnh: Vietnamnet

Trao đổi với PV Báo Gia đình & Xã hội, lương y Vũ Quốc Trung – Hội Đông y Hà Nội cho biết: “Tôi chưa từng nghe, nghiên cứu về cây này. Nếu đã được người dân sử dụng lâu đời thì chắc đó phải là thức uống an toàn. Thực tế, trong cuộc sống có nhiều loại cây cho nước uống nhưng theo tôi được biết thì chưa có cây nào cho rượu”.

Theo nghiên cứu khoa học, cây đoác có tên gọi khác là cây báng và có tên khoa học là Arenga saccharifera Labill, thuộc họ dừa mọc nhiều trên các vùng núi ở A Lưới (Thừa Thiên Huế) và vùng núi Quảng Bình. Cây đoác còn được tìm thiết ở một số nước nhiệt đới châu Á. Thân cây có chứa nhiều nước màu đục như nước vo gao, có sủi bọt và uống có mùi như vị rượu.

Người dân ở tỉnh Quảng Bình, Thừa Thiên Huế coi “rượu” lấy từ cây Đoác là loại rượu trời cho. Đây được xem là thức uống truyền thống của người dân tộc Pa Cô, Tà Ôi, Cơ Tu... sống trên dãy Trường Sơn.

Đoác là loại cây thân cột, có chiều cao từ 7 - 10m, đường kính khoảng 30cm. Lá cây có hình lông chim dài, có màu xanh lục, mặt dưới lá có màu trắng. Quả đoác có hình cầu, có màu nâu to như trái táo, khi chín đỉnh lõm xuống, có hạt dài 25mm.

Ngọc Thi