Đừng “đánh cắp” tuổi thơ của trẻ bằng chuyện học

Theo các chuyên gia giáo dục, trẻ em cần được tăng cường thời gian để vui chơi... Ảnh minh họa: Q.Anh

Học sinh ngày càng khổ vì… học

Việc học của con cái là vấn đề mà bất cứ cha mẹ nào cũng rất quan tâm. Nhiều phụ huynh có quan niệm rằng “học không thừa”, do đó chỉ cần nghe ai nói ở đâu có cô dạy giỏi, lớp phụ đạo kiến thức tốt là cha mẹ đưa con tới học. Ngay từ lúc chưa đi học đã bắt con cái oằn mình đi học các lớp tập viết, luyện chữ, đến lúc đi học cũng thì cũng phải căng mình học thêm. Cùng với sự “góp sức” của chương trình học nặng nề, mang tính hàn lâm… khiến cho học sinh vùi mình vào học, đánh mất tuổi thơ.

Chỉ ra nỗi khổ của học sinh thời nay, GS. Phạm Minh Hạc (nguyên Bộ trưởng Bộ GD&ĐT) cho rằng, học sinh bây giờ không sung sướng dù điều kiện vật chất hơn thế hệ trước rất nhiều. Ngay như chuyện học sinh các cấp phải học thêm quá nhiều. Hồi trước, hoàn toàn không có vấn đề dạy thêm, học thêm có tính ép buộc rồi lại thu tiền. Thời đó chỉ có một khái niệm là lớp phụ đạo cho những học sinh yếu kém; tất cả đều tự nguyện và không lấy tiền.

Cũng theo GS Hạc, ngày nay do xã hội phát triển, đời sống được nâng cao nên có nhiều bố mẹ sẵn có tiền đã quá kỳ vọng (và cả tham vọng) vào con em mình từ rất sớm, nhiều khi sự kỳ vọng đó vượt quá sức của một đứa trẻ. Họ nghĩ con mình học nhiều sẽ trở thành thần đồng, trở thành thiên tài... Việc học nhiều cũng có điểm tốt, chẳng hạn học sinh ở lứa tuổi phổ thông đã lớn, cần phải học nhiều, phát huy tinh thần hiếu học say mê học tập, chứ không được lười học, học là phải thi để học sinh phấn đấu. Nhưng điều này lại là ngược lại với lứa tuổi nhỏ. Ở nước ta, chuyện học sinh cấp 1 “cõng” trên lưng hàng chục cuốn sách vở đến trường “đã thành cơm bữa”, đây quả thực là chuyện đau lòng.

“Ở Thụy Điển họ chỉ áp dụng 2 bộ sách giáo khoa, 1 bộ để ở nhà và 1 bộ để ở trường, học sinh đi học chỉ mang chai nước, không phải mang sách vở. Còn chúng ta liên tục đổi mới, giảm tải nhưng vẫn chưa làm được. Học sinh tiểu học còn nhỏ vẫn còn nặng chuyện bài vở, đi học đã vất vả rồi về nhà phụ huynh lại giao thêm bài tập, hay bắt đi học thêm. Điều này càng làm cho trẻ không hứng thú học tập, sinh ra chán học” - GS Hạc chia sẻ thêm.

“Tuổi thơ dữ dội” khi bị ép học

Là người được đi khá nhiều nước, có cơ hội tham khảo nhiều chương trình giáo dục, TS. Vũ Thu Hương (Khoa Giáo dục Tiểu học, Đại học Sư phạm Hà Nội) cho rằng, trẻ em Việt Nam đang học quá nhiều, bị ép học nhiều thứ không cần thiết theo ý của người lớn như phải viết chữ thật đẹp “như rồng bay phượng múa” hay làm toán nhanh “như máy”, trong khi đa số các em lại đang thiếu một số kiến thức về kỹ năng sống, thiếu thời gian được nghỉ ngơi, chơi đùa và tìm hiểu các kiến thức về tự nhiên, khoa học.

TS. Hương chia sẻ: “Tập viết rất quan trọng với trẻ giai đoạn đầu nhưng khi luyện viết chỉ cần rõ ràng, viết rành mạch, không bẩn, trình bày khoa học là quan trọng nhất. Hiện trạng rèn chữ khiến trẻ rất khổ, có em gù lưng, cận thị, chai tay, ngày ngày cặm cụi chỉ để viết đẹp hơn. Trước hết cần viết đúng, sau đó mới là viết đẹp. Còn đối với môn Toán, một số phụ huynh cảm thấy con học ở trường chưa đủ nên đưa con đi học thêm, điều này là không cần thiết. Trẻ chỉ cần nhớ một số cách tính nhanh, nắm vững các nguyên tắc, sau đó lên các lớp trên sẽ được trau dồi lại”.

Lo lắng cho thế hệ tương lai đánh mất tuổi thơ vì học quá nhiều từ ngay cấp tiểu học, TS Nguyễn Tùng Lâm - chủ tịch Hội khoa học Tâm lý - Giáo dục Hà Nội cho rằng, dường như đa số mọi người đều cho rằng con mình phải học giỏi, phải có điểm số cao thì mới “thành danh”. Vì thế mà gò ép con cái chạy theo điểm số từ lớp 1. Theo ông, không phải cứ ép con học thì con mới học được. Có rất nhiều đứa trẻ thích học chữ nhưng lại sợ con số và các phép tính, ngược lại có những đứa trẻ thích những con số nhưng lại tỏ ra uể oải mỗi khi bắt luyện chữ. Điều đó cho thấy, trẻ con có các khả năng khác nhau, buộc các phụ huynh phải thường xuyên để ý tới con.

“Theo tôi, phụ huynh hay giáo viên đều cần phải lưu ý tới nguyên tắc không được ép buộc trẻ. Việc ép buộc trẻ học quá nhiều sẽ trở thành nỗi ám ảnh, sợ sệt đối với trẻ. Khi bắt trẻ học quá nhiều, có thể một số trẻ sẽ theo kịp nhưng về mặt phát triển tâm lý thì việc này gây áp lực đối với trẻ. Rõ ràng, đây là việc không cần thiết. Phụ huynh thường kỳ vọng rất lớn vào con, nên hay bắt con học rất nhiều từ thời gian học cho tới các môn học. Việc ép con học mấy tiếng đồng hồ liên tiếp là không tốt, sẽ làm hại sức khỏe của con, tuổi thơ cần sự trong sáng, hồn nhiên chứ không phải là kiến thức” - TS. Nguyễn Tùng Lâm khuyên.

Quang Anh/Báo Gia đình & Xã hội