Già hóa dân số và những thách thức (1): Bức tranh chung về già hóa

Nếu năm 2009, số người cao tuổi (NCT) từ 60 tuổi trở lên là 9% thì đến năm 2010, con số này là 9,4% (tăng 0,4%). Tại nhiều địa phương dân số đang già hóa với tốc độ cao đặt  ra những thách thức lớn.

Đang "trẻ" đã "già"

Hiện nay, tuổi thọ trung bình của cả nước đã tăng lên, bình quân là 72,8 tuổi. Ảnh: PV

Ở nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước, tỉ lệ NCT trên 60 tuổi trở lên đã vượt 10% trên tổng số dân. Tại khu vực đồng bằng sông Hồng, các tỉnh, thành phố như: Hà Nội, Thái Bình, Hải Phòng, Hải Dương, Hà Nam, Nam Định... tỉ lệ NCT đều gia tăng: Hà Nội gần 10%, Hải Phòng là 10,3%, tại Thái Bình con số này đã lên tới 14%. Khu vực Bắc Trung bộ và duyên hải miền Trung, số lượng NCT cũng tập trung nhiều ở các tỉnh: Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Quảng Nam, Bình Định... Ngay tại thời điểm Tổng điều tra Dân số 2009, ở Bình Định, tỉ lệ NCT là 10,82%.

Việt Nam đang trong một quá trình chuyển đổi rất nhanh về nhân khẩu học. Năm 2005, chúng ta vừa kết thúc giai đoạn "cơ cấu dân số trẻ", thì chỉ sau 6 năm sau, Việt Nam đã bước vào giai đoạn "già hóa dân số" trong khi các nước khác trên thế giới phải trải qua nhiều thập kỷ để chuyển đổi quá trình này. Ngay tại các tỉnh đã bước vào giai đoạn già hóa dân số cũng gặp những khó khăn kép của đặc thù dân số vừa "già" vừa "trẻ".

Trẻ cậy cha, già cậy... thân

Trên thực tế, tại một số địa phương, số người già tăng lên lại do con cháu di cư tới các tỉnh, thành khác làm ăn xa ngày càng nhiều. Tới nhiều vùng quê, điều khiến mọi người ngạc nhiên là chỉ thấy toàn trẻ con và người già.

Tại một số xã, huyện thuộc các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Thái Bình, nhiều thanh niên đã rời vùng quê để lập nghiệp, để lại mẹ già và con trẻ. Với tốc độ đô thị hóa hiện nay và xu hướng dịch chuyển của nhóm dân di biến động lớn, những người trong độ tuổi lao động rời nông thôn lên thành thị kiếm sống ngày càng nhiều, để lại cha mẹ già ở quê hương, bản quán. Theo bà Vũ Phương Hạnh - Phó Chi cục trưởng Chi cục DS -KHHGĐ tỉnh Thái Bình, ước tính tại đây trung bình cứ 1.000 người dân thì có 57 người đi làm ăn xa.

Đợt Tổng Điều tra Dân số và Nhà ở vừa qua cho thấy: Có những xã, thôn hầu như chỉ còn các cụ già và trẻ con ở nhà. Người Việt Nam có câu "Trẻ cậy cha, già cậy con", NCT lẽ ra phải được chăm sóc nhưng khi con đi làm ăn xa phải tự chăm lo cho mình. Tuổi cao, sức yếu nhiều NCT lại phải đảm nhiệm toàn bộ việc đồng áng, chăm sóc cháu, gánh nặng càng thêm chồng chất.

Hà Thư - V.Thu