Gia Lai: Đề án sàng lọc trước sinh và sơ sinh đã làm thay đổi nhận thức của người dân!

Gia Lai là một tỉnh nghèo, có tỷ lệ người dân tộc thiểu số chiếm hơn 46% (dân tộc Jrai chiếm hơn 30%, dân tộc Bahnarhơn 12%, các dân tộc khác chiếm hơn 3%). Trong đó, số hộ nghèo đồng bào dân tộc thiểu số là hơn 40.000 hộ, chiếm 25,5% tổng số hộ đồng bào dân tộc thiểu số toàn tỉnh; số hộ cận nghèo đồng bào dân tộc thiểu số gần 25.000 hộ, chiếm gần 16% tổng số hộ đồng bào dân tộc thiểu số toàn tỉnh.

Theo báo cáo của Chi cục Dân số-KHHGĐ tỉnh, hiện nay trẻ em bị dị tật bẩm sinh ở Gia Lai chiếm 2,6% trong tổng số trẻ em sinh ra sống; chết trẻ em dưới 5 tuổi là 3,2%; nhiều gia đình cả 2-3 đứa con đều bị dị tật bẩm sinh. 

Trước tình hình đó, Đề án sàng lọc trước sinh và sơ sinh (SLTS và SS) được triển khai ở Gia Lai từ năm 2009 đến nay đã thu được nhiều thành tự đáng kể, giúp cho ngành dân số phát hiện, can thiệp kịp thời khá nhiều bệnh tật ở thai nhi và trẻ sơ sinh. Đặc biệt, đề án đã làm thay đổi nhận thức của người dân về việc tham gia các quá trình sàng lọc.

Theo chị Rah Lan Hồng- Trạm trưởng Trạm Y tế xã Ia Phang (huyện Chư Pưh), việc triển khai đề án ban đầu cũng gặp khó khăn. Nhiều chị em không nhận thức được, thậm chí có người còn cho đó là không cần thiết vì trước đây người ta không làm gì hết nên vẫn sinh con bình thường. Có chị em thì cho rằng, cha mẹ khỏe mạnh con sinh ra sẽ bình thường nên không phải xét nghiệm. Song qua nhiều lần giải thích cộng với việc nhiều người tham gia đã tác động tích cực đến các gia đình khác nên việc triển khai đề án cũng thuận lợi hơn trước rất nhiều.

Chị Nguyễn Thị Thủy-xã Ia Boòng (huyện Chư Prông), ôm đứa con trai được 4 tháng tuổi nhỏ thó trên tay và liên tục quấy khóc, da tím tái, rưng rưng nước mắt khi đứng đợi đến lượt trong đợt khám sàng lọc trẻ bị bệnh tim bẩm sinh tại Bệnh viện Đại học Y Dược Hoàng Anh Gia Lai, kể: Tôi phát hiện có biểu hiện bất thường khi thai được 16 tuần, nhưng do hiểu mù mờ thông tin nên chỉ điều trị qua loa ở Trung tâm Y tế huyện đến khi sinh cháu ra được 1,2 kg và cháu mắc rất nhiều bệnh. Cháu được 4 tháng tuổi mà vẫn như lúc mới sinh ra, càng ngày thấy càng yếu đi. Nếu trước đây tôi hiểu ra đi siêu âm thì bây giờ vợ chồng tôi đỡ khổ hơn.

Chị Kpuih Ble-cộng tác viên dân số làng Phun B, xã Ia Phang (huyện Chư Pưh) thì cho biết, hầu hết chị em trong làng bây giờ khi mang thai đều đi siêu âm để kiểm tra sức khỏe của bào thai và phát hiện một số dị tật của thai nhi. Có trường hợp thai nhi bị dị tật, các y-bác sĩ khuyên hủy bỏ thai kịp thời gia đình hiểu ra và đồng ý bỏ.

Trước đây, khi đề án chưa được triển khai thì phần lớn phụ nữ mang thai ở Gia Lai mỗi khi đi khám, siêu âm thai chỉ quan tâm đến giới tính, cân nặng của con chứ ít ai nhờ bác sĩ đo độ mờ da gáy, kiểm tra nhiễm sắc thể, nước ối… xem thai nhi có bị dị tật, bị bệnh tim bẩm sinh hay không? Song vấn đề này lại rất quan trọng, cần thiết để duy trì nòi giống và tương lai của con em sau này. Bởi nếu được khám sàng lọc trong quá trình bà mẹ mang thai sẽ phát hiện được những khuyết tật ở trẻ và xử lý kịp thời. Với những khuyết tật không khắc phục được, các bác sĩ sẽ có những tư vấn hữu ích cho các bà mẹ và gia đình.