Giải quyết thách thức, đưa Nghị quyết 21-NQ/TW vào thực tiễn cuộc sống

Tọa đàm trực tuyến: Nghị quyết 21-NQ/TW - 'Kim chỉ nam' cho công tác dân số thời kỳ mới

Ngày 25/10/2017, Ban chấp hành Trung ương khóa XII đã ban hành Nghị quyết số 21-NQ/TW về công tác dân số trong tình hình mới. Nghị quyết đã nêu tổng thể 7 nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu để thực hiện 6 mục tiêu toàn diện, bao trùm các mặt quy mô, cơ cấu, phân bố, đặc biệt là chất lượng dân số với 23 chỉ tiêu cụ thể.

Các chuyên gia nhận định, Nghị quyết 21-NQ/TW là bước ngoặt của chính sách dân số hay nói cách khác là một cuộc cách mạng về chính sách dân số ở Việt Nam. Nghị quyết 21-NQ/TW đã tổng kết những thành công, đồng thời cũng nhìn nhận rõ những hạn chế của công tác dân số và chỉ rõ những vấn đề dân số, những tác động của nó đối với sự phát triển bền vững của đất nước. Trên cơ sở bài học kinh nghiệm, Nghị quyết 21-NQ/TW đề ra hệ quan điểm, mục tiêu, giải pháp mới cho chính sách dân số của nước ta trong tình hình mới.

Nghị quyết 21-NQ/TW được coi là kim chỉ nam của công tác dân số trong tình hình mới. Ảnh: M.H

Theo GS.TS Nguyễn Đình Cử, nguyên Viện trưởng Viện Dân số và các vấn đề xã hội, đến nay, sau 3 năm ra đời, Nghị quyết của Đảng đã đáp ứng đúng nhu cầu thực tiễn hiện nay, do vậy các cấp ủy Đảng, chính quyền của các ban ngành đoàn thể và các địa phương đã tích cực hưởng ứng Nghị quyết này. Hầu hết các địa phương đã tổ chức học tập và ban hành nghị quyết để triển khai Nghị quyết 21-NQ/TW. Nhiều hoạt động cụ thể đã được triển khai, đầu tư cho công tác dân số...

Tuy nhiên, GS Nguyễn Đình Cử cũng cho rằng, đây là một chính sách dân số hoàn toàn mới, thay đổi cả phương hướng công tác dân số trong gần 60 năm qua. "Để thực sự nhận thức về sự chuyển trọng tâm này, theo tôi vẫn cần thời gian, cần kiên trì và đẩy mạnh truyền thông, vận động về Nghị quyết 21-NQ/TW không chỉ cho các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương mà cho cả đội ngũ cán bộ dân số và y tế" GS Nguyễn Đình Cử nói.

Đề cập đến những khó khăn khi triển khai thực hiện Nghị quyết này tại địa phương, TS Phạm Vũ Hoàng, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Dân số (Bộ Y tế) cho biết: Khó khăn, thách thức thứ nhất là nhận thức, tư duy ở một bộ phận cán bộ quản lý và người dân vẫn nặng về kế hoạch hóa gia đình.

"Nếu không có sự hiểu biết một cách đầy đủ, tường tận tư tưởng, quan điểm, mục tiêu và các nhiệm vụ giải pháp chủ yếu của Nghị quyết 21-NQ/TW về công tác dân số trong tình hình mới thì khó có thể chuyển đổi một cách trọn vẹn trọng tâm chính sách dân số từ KHHGĐ sang Dân số và Phát triển", TS Phạm Vũ Hoàng nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, theo Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Dân số, thách thức thứ hai trong việc triển khai Nghị quyết 21-NQ/TW là tổ chức bộ máy, cán bộ làm công tác dân số tại địa phương nhiều biến động, ảnh hưởng lớn đến triển khai công tác dân số. Một số địa phương xây dựng phương án Chi cục DS-KHHGĐ thành phòng thuộc Sở Y tế gây tâm lý lo lắng cho công chức làm công tác dân số của địa phương. Tại cấp huyện, Trung tâm DS-KHHGĐ sáp nhập Trung tâm Y tế thành lập Trung tâm y tế đa chức năng. Tuy nhiên quá trình này không thống nhất đã ảnh hưởng đến việc triển khai thực hiện công tác dân số.

Mô hình tuyến xã chưa thống nhất, thêm vào đó việc sáp nhập tuyến huyện đã tác động tới tâm lý cán bộ tuyến xã và hiệu quả công việc, đặc biệt trong việc chỉ đạo hướng dẫn từ trên xuống và báo cáo từ dưới lên.

Cùng với đó, nguồn lực đầu tư cho công tác dân số còn thấp, chưa tương xứng với yêu cầu, nhất là khi thay đổi cơ cấu kinh phí hỗ trợ từ ngân sách trung ương (theo Quyết định số 1125/QĐ-TTg) đã chuyển hướng được một số nội dung chi từ ngân sách địa phương bảo đảm. Với một số tỉnh chưa tự cân đối được ngân sách có tình trạng bố trí thiếu kinh phí cho công tác dân số, cắt giảm kinh phí truyền thông dân số trong khi giải pháp truyền thông rất quan trọng trong công tác dân số…

"Để đưa Nghị quyết 21-NQ/TW vào thực tiễn cuộc sống, đòi hỏi sự quyết tâm và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp là yếu tố quyết định thành công của công tác dân số, nhất là khi chúng ta chuyển trọng tâm chính sách dân số từ kế hoạch hóa gia đình sang Dân số và Phát triển, thay đổi một vấn đề đã ăn sâu vào tiềm thức của từng người dân, từng gia đình, từng dòng họ trong gần 60 năm qua", Phó Tổng cục trưởng Phạm Vũ Hoàng khẳng định. 

Với vấn đề truyền thông về công tác dân số trong tình hình mới, theo GS Nguyễn Đình Cử, Nghị quyết 21-NQ/TW giải quyết nhiều vấn đề chưa từng có trong lịch sử như tận dụng hiệu quả dân số vàng, thích ứng với già hóa dân số, nâng cao chất lượng dân số... Vì vậy, cần đẩy mạnh truyền thông để cán bộ và nhân viên hiểu rõ vấn đề. Mô hình truyền thông cũng tương tự như giai đoạn trước, nhưng có 2 điểm cần đặc biệt quan tâm đổi mới.

Một là, thông điệp truyền thông. Thông điệp trong giai đoạn này không chỉ nói về kế hoạch hóa gia đình mà còn đặc biệt chú ý đến việc nâng cao chất lượng dân số, tận dụng cơ cấu dân số vàng, thích ứng với già hóa dân số, phân bố dân số hợp lý, đưa tỷ số giới tính khi sinh về mức cân bầng tự nhiên. Cần cung cấp thông tin để xã hội hiểu rõ thực trạng, nguyên nhân, hậu quả và giải pháp của các vấn đề nêu trên.

Hai là kênh truyền thông cần sử dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin internet, mạng xã hội như một kênh truyền thông phổ biến và hữu hiệu.

Mai Thùy

Giao lưu trực tuyến: Đưa Nghị quyết 21-NQ/TW vào cuộc sống: Thời cơ và thách thức