Giám đốc quốc gia UNAIDS Việt Nam: Tin chắc Việt Nam sẽ hoàn thành mục tiêu “ba không”

Nỗ lực ngăn chặn HIV/AIDS của Việt Nam đang được thế giới đánh giá cao. Ảnh: Chí Cường.

Quốc tế đánh giá cao

Tại buổi tọa đàm “HIV/AIDS – Góc nhìn đa chiều” tổ chức ở Hà Nội cuối tuần qua, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội Nguyễn Thúy Anh và Giám đốc quốc gia UNAIDS Việt Nam Tony E. Lisle cùng đưa những thông tin quan trọng về công tác phòng chống HIV/AIDS của Việt Nam nói chung và của ngành y tế nói riêng. Đại diện của UNAIDS không ngần ngại cho rằng, dù nguồn lực cho công tác này đang bị cắt giảm dần do kinh tế toàn cầu suy thoái, thì chắc chắn Việt Nam sẽ vẫn hoàn thành các mục tiêu của mình.

Nhân Tháng Hành động quốc gia phòng, chống HIV/AIDS (10/11-10/12/2012), Thứ trưởng Nguyễn Thanh Long cho biết: “Việt Nam hiện có 206.000 trường hợp nhiễm HIV còn sống, 53.000 trường hợp tử vong. Trong 4 năm gần đây, con số nhiễm mới hàng năm và tử vong đều giảm, đó là bước tiến quan trọng. Các tổ chức quốc tế đánh giá chúng ta đã xây dựng được hành lang pháp lý tương đối toàn diện, khá đầy đủ. Đặc biệt, Luật Phòng, chống HIV/AIDS  được xem là tiên tiến, phù hợp với quy định quốc tế”.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Thanh Long, Việt Nam đã và đang triển khai các chương trình dự phòng toàn diện và nhiều hoạt động truyền thông làm thay đổi hành vi. Ông Nguyễn Thanh Long còn dẫn lời Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan khẳng định rằng, chưa có chương trình triển khai giáo dục truyền thông nào rộng lớn như vậy, đã huy động được cộng đồng người bị ảnh hưởng, nhóm nhiễm HIV, nhóm có nguy cơ cao tham gia công tác tuyên truyền.

“Cách đây 5 năm, việc điều trị bằng Methadone gặp nhiều phản ứng. Năm 2008, sau khi nghiên cứu, xem xét, thí điểm, chúng ta bắt đầu triển khai và đạt được kết quả rất tích cực. Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Y tế tổng kết, nhân rộng, tính đến nay, đã có 60 điểm với 11 ngàn người được điều trị, góp phần đem lại sự bình yên, giảm tỷ lệ tội phạm trong cộng đồng”.

“Chúng tôi sẽ luôn bên cạnh Việt Nam”

Trước bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang gặp khó khăn, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Long cũng chỉ rõ: “Việt Nam nhận được hỗ trợ rất lớn của quốc tế, nhưng khi trở thành nước có thu nhập trung bình, hỗ trợ quốc tế sẽ giảm dần”. Đây chính là thách thức về tính bền vững nguồn tài chính. Tuy nhiên, ông Tony E. Lisle vẫn rất lạc quan: “Theo tôi, không có nghi ngờ gì, chắc chắn Việt Nam sẽ hoàn thành mục tiêu “ba không”. Việt Nam vẫn tiếp tục mở rộng chương trình dự phòng của mình, mức độ như hiện nay đã tốt và mở rộng khắp mọi nơi để giảm các ca nhiễm mới. Như vậy, củng cố việc đang làm, mở rộng hơn nữa và sẽ đảm bảo được “không” về ca nhiễm mới”.

Đại diện UNAIDS góp ý thêm: “Việt Nam nên sử dụng hệ thống y tế của mình mà theo tôi là rất mạnh mẽ để lồng ghép các chương trình phòng, chống HIV. Tiếp tục mở rộng các chương trình điều trị đang có để làm sao nhiều hơn nữa số người được điều trị”. Ngoài ra, các tổ chức hỗ trợ tài chính quốc tế cũng cần xây dựng lộ trình rõ ràng cho Việt Nam để Việt Nam có thể chủ động lo kinh phí. Đồng thời, Việt Nam cũng nhìn nhận khả năng tăng cường các nguồn lực của mình để làm tốt công tác này hơn nữa. Ông Tony E. Lisle cũng bày tỏ: “Theo tôi, chương trình toàn dân tham gia phòng chống HIV/AIDS của Việt Nam thật sự đáng khâm phục. Chúng tôi chắc chắn sẽ luôn bên cạnh Việt Nam”.

Ông Tony E. Lisle đánh giá rằng Việt Nam đã có nhiều đóng góp vào công tác phòng chống HIV toàn cầu. Ví dụ, đã có hơn 60.000 người điều trị dự phòng thuốc kháng virus (ARV), tăng 22 lần kể từ 2005, nhờ đó, ngăn chặn 18.000 ca tử vong liên quan đến HIV/AIDS giai đoạn 2000-2008. Nỗ lực của Việt Nam trong phòng chống HIV là rất to lớn, đặc biệt là chương trình cung cấp bơm kim tiêm, bao cao su. “Tôi chắc chắn đến năm 2015, Việt Nam sẽ nhìn thấy rõ kết quả rất đáng kể và tôi nghĩ rằng, năm 2020, Việt Nam sẽ có thêm nhiều thành công hơn nữa. Lúc đó, Việt Nam cần đề cập tới giai đoạn tiếp theo là điều trị ở thế hệ mới hơn cho những người đã sử dụng các thuốc kháng virus ARV”, Giám đốc UNAIDS Việt Nam nói.

Chướng ngại cũ và mới

Ngoài thách thức về tính bền vững nguồn tài chính, Thứ trưởng Bộ Y tế và Giám đốc quốc gia UNAIDS Việt Nam cũng chỉ ra nhiều khó khăn thường gặp và phát sinh trong công tác phòng chống HIV/AIDS trong nước. Ông Long cho hay: “Sự nhập cuộc của chính quyền các cấp tương đối mạnh mẽ, nhưng ở đâu đó tại các vùng sâu vùng xa, chính quyền vẫn chưa thực sự quan tâm. Nhiều nơi chưa thực sự quan tâm đến việc bảo đảm kinh phí, nhân lực, cơ sở vật chất cho công tác này, vẫn bị động chờ nguồn kinh phí của chương trình mục tiêu quốc gia”.

Về hình thức lây nhiễm HIV, Thứ trưởng Bộ Y tế thông tin: “Cách đây 10 năm, chúng ta khẳng định 90% trường hợp nhiễm HIV là liên quan đến tiêm chích ma túy nhưng đã có sự thay đổi, đặc biệt ở miền Trung, Đồng bằng sông Cửu Long, tỷ lệ lây nhiễm qua quan hệ tình dục chiếm tới 70%. Nếu như trước đây trong báo cáo về tình hình lây nhiễm HIV trong nhóm tình dục đồng giới được các tỉnh nhắc đến rất dè dặt, nhưng hiện nay, trên các phương tiện truyền thông, được nhắc đến phổ biến hơn, đặc biệt tại các thành phố lớn như: Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Hải Phòng… Theo khảo sát tại một cộng đồng đồng giới ở Thanh Hóa, tỷ lệ nhiễm HIV qua quan hệ tình dục đồng giới đang tăng, có thể chiếm tới 14-15%”.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Long: “Mục tiêu lớn nhất của toàn cầu là thực hiện "ba không", một mục tiêu rất tham vọng, đồng thời là thách thức lớn đối với các quốc gia chứ không riêng Việt Nam”.         Phó Chủ nhiệm Uỷ ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội Nguyễn Thúy Anh: “Nhận thức của một số cấp ủy Đảng, chính quyền về công tác phòng, chống HIV/AIDS vẫn còn phiến diện; nguồn nhân lực và ngân sách đầu tư cho công tác này còn thấp so với yêu cầu. Các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS chưa trở thành một trong các mục tiêu ưu tiên của chương trình phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương; một số hoạt động còn phó mặc cho ngành Y tế…”. Giám đốc quốc gia UNAIDS Việt Nam Tony E. Lisle: “Nhìn sang Malaysia, quốc gia đã đảm bảo 100% nguồn lực của quốc gia cho phòng chống HIV/AIDS, chúng tôi tin rằng Việt Nam sẽ lo được cho mình”.