Giật mình trước... tiếng Việt

Người ta nói nhiều đến những câu từ, những chữ nghĩa mà nếu không được “dịch” thì… có là chuyên gia ngôn ngữ cũng chẳng hiểu!

Những sai sót, lệch chuẩn về ngôn ngữ, về sử dụng tiếng Việt trên thực tế đang tác động tiêu cực, nhanh chóng, rộng khắp đến đông đảo công chúng, nhất là giới trẻ, nhiều khi trở thành hiệu ứng lan truyền. Đơn giản chỉ là “nhặt” được một câu, một từ trên phương tiện truyền thông đại chúng lệch chuẩn nhưng giới trẻ lại thấy hay và lập tức sử dụng nó. Ví như có thời, khi nhà đài ra mắt tiểu phẩm hài trong đó có câu “Không phải dạng vừa đâu”. Lập tức khắp nơi giới trẻ coi đó là một thứ ngôn ngữ cửa miệng. Thậm chí, có cả bài hát vui với tiêu đề như vậy. Chưa kể, câu nói đó còn được hiểu thêm với cả nghĩa bóng thô tục của nó và trở nên phổ biến… Khi được nói ra, viết ra, được chuyển từ người này qua người khác, lâu dần số người thấy “hay” và chấp nhận thứ ngôn ngữ biến tướng đó càng nhiều. Vậy là tốc độ lan truyền khủng khiếp.

Không chỉ trên truyền thông, ngay trong đời sống vẫn có muôn vàn kiểu “tạo sốt ngôn ngữ”. Thậm chí, có bạn còn tự sáng chế ra kiểu ngôn ngữ “độc, dị, lạ” và lấy làm tự hào về điều đó, đưa nó lên mạng ảo, đưa nó vào cuộc sống. Lâu dần, việc sử dụng ngôn ngữ biến tướng này lan rộng từ đời sống ảo, đến đời thực, đi cả vào những bài kiểm tra trên lớp. Vậy là, khi bắt đầu tập viết, tập phát âm thì được dạy phải viết đúng chính tả, phát âm chuẩn song khi lớn lên, nhiều bạn trẻ lại cố tình “viết sai” và coi đó là “mốt”?!

Tôi từng nhận được tin nhắn hỏi thăm từ cô em họ và phải vận dụng hết cả suy luận lẫn “chuyên gia ngôn ngữ tuổi teen” là cậu con trai mới hiểu được nó. Đơn giản, nó thế này: “Chj dzạo nè thía nào roài, việc zẫn bù đầu hok chơi ji seo?”. Và dịch nghĩa ra, câu đó là: “Chị dạo này thế nào rồi, việc vẫn bù đầu không chơi gì sao?”. Trời Phật ạ, ngôn ngữ bị bóp méo đến mức vậy đó!

Còn nữa, trên nhiều trang mạng, Facebook… thời gian qua cũng xuất hiện nhan nhản những ngôn ngữ mà người khác thế hệ phải cố gắng luận mãi mới tỏ được ý của “chủ thớt”. Thậm chí, còn có hẳn một phần mềm chuyên dùng để giải mã ngôn ngữ của teen: “phần mềm V2V (nghĩa là Việt sang Việt) phiên bản mới nhất 1.3.

Ai cũng hiểu là mỗi thời đại, mỗi thế hệ đều có cách nghĩ riêng, cách nói và viết riêng. Thế nhưng, âm từ vựng tiếng Việt mãi mãi chỉ có chừng đó. Việc “bóp méo” ngôn ngữ của ông cha, của dân tộc, xét về mọi góc độ đều là hành vi không thể chấp nhận được!

Mai Hạnh