Hóc dị vật đường thở lại tưởng bị hen suyễn

Các bước để sơ cứu khi trẻ bị hóc vị vật đường thở. Ảnh: T.L

Bệnh trở nặng hơn vì nhầm hen suyễn

Cách đây một tuần, bé Suti nhà chị Trần Thị Hương (ở Hưng Yên) không may hóc hạt đậu phộng. Ban đầu thấy con ho sặc sụa rồi bình thường, gia đình chủ quan nghĩ không sao. Gần đây trời nắng nóng, bé có biểu hiện sốt, ho thành cơn, khò khè, khản tiếng, gia đình lại tưởng con bị hen suyễn. Dù mua thuốc cho bé uống mà không đỡ, cháu lại kêu tức ngực nên gia đình đã cho cháu đi bệnh viện. Qua thăm khám bác sĩ phát hiện cháu bị dị vật đường thở.

PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng, nguyên Trưởng khoa Nhi (Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, năm nào cũng vậy, cứ vào hè số ca hóc dị vật thường nhiều hơn. Một phần do trẻ được nghỉ học ở nhà trong khi cha mẹ vẫn bận rộn với công việc không có thời gian để mắt đến trẻ khi bé nghịch ngợm, tò mò, khám phá nên dễ tiếp xúc với những dị vật gây hóc, nghẹn.

Không chỉ có dị vật là hạt trái cây mà trẻ còn dễ bị hóc các dị vật khác như các loại thạch, các vật trang trí, trang sức nhỏ… Khi hóc dị vật rất nguy hiểm bởi dị vật chắn vào đường thở khiến nạn nhân nhanh chóng khó thở, suy hô hấp.

Điều đáng buồn là nhiều cha mẹ chủ quan bỏ qua những triệu chứng ban đầu ở trẻ. Khi vừa hóc dị vật, trẻ thường khó thở, tím tái, khóc thét nhưng sau đó dị vật trôi xuống khí quản, phế quản thì các dấu hiệu này giảm hoặc hết triệu chứng nên nhiều người nhầm tưởng dị vật đã trôi xuống. Song thực tế có những trường hợp bị khó thở, ho dai dẳng sau đó do dị vật vẫn nằm trong thực quản, đường thở ép vào thanh quản, khí quản. Dị vật gây phản ứng tại chỗ làm bị viêm nhiễm, tiết dịch hoặc có thể gây áp-xe tại chỗ, khiến bệnh nhân bị khó thở, suy hô hấp.

Đã có nhiều trường hợp nhầm tưởng rằng con bị viêm phổi, hen suyễn. Nhiều trẻ được cho dùng kháng sinh kéo dài dẫn đến những biến chứng nặng nề hơn như xẹp phổi, làm mủ trong phổi, hoại tử, áp xe phổi, tràn khí màng phổi...Thậm chí còn để lại những di chứng não nặng nề cho trẻ. Bởi vậy, sau cơn ho sặc sụa của trẻ, dù trẻ đỡ triệu chứng và trở lại bình thường thì cha mẹ cũng cần quan sát, theo dõi. Nếu thấy trẻ húng hắng ho, khò khè cần đưa trẻ tới viện.

Cách sơ cứu nguy hiểm

Tai nạn hóc dị vật rất bất ngờ, có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Để phòng tránh những nguy hiểm do hóc dị vật, theo PGS.TS Nguyễn Tiến Dũng người lớn cần phải luôn để ý đến trẻ. Tuyệt đối không cho trẻ chơi các đồ chơi có thể nhét vừa vào miệng, nhất là với trẻ còn quá nhỏ. Khi cho trẻ ăn uống, cần bỏ hạt và nên tách nhỏ trước khi cho trẻ ăn với những loại trái cây trơn,tròn như vải, nhãn…

Ngoài ra, trẻ nhỏ khi ăn thường có thói quen vừa ăn vừa chạy nhảy nên rất dễ bị sặc, hóc. Đặc biệt là ở trẻ nhỏ biếng ăn, khi ăn người lớn thường hay pha trò nên trẻ rất dễ bị sặc. Vì thế, hãy tập cho trẻ thói quen khi ăn không cười đùa, chạy nhảy.

Cách sơ cứu khi hóc dị vật nguy hiểm nhiều người vẫn áp dụng là chữa mẹo hay cố gắng làm trẻ nôn ói ra. Điều này không có lợi mà dễ gây biến chứng và làm chậm trễ thời gian đến bệnh viện. Tuyệt đối, không được đặt trẻ nằm ngửa, vuốt ngực xuôi xuôi khiến dị vật rơi vào sâu hơn, thậm chí vào phổi.

Theo BS Lương Quốc Chính (Khoa Cấp cứu BV Bạch Mai), thông thường khi thấy con hóc, việc người lớn hay làm đầu tiên là đưa tay vào cổ họng trẻ để móc dị vật ra dù có nhìn hay không nhìn thấy dị vật. Việc làm này vô hình chung đã kích thích phản xạ co thắt thanh quản, phản xạ ho đẩy dị vật lên thanh quản gây tắc nghẽn đường thở hoàn toàn và có thể làm trẻ tử vong nhanh chóng (nhất là hóc thạch, miếng thạch hình trụ, trơn, rất dễ bít kín đường thở của trẻ).

Như trường hợp mới đây tại Cần Thơ, một bé trai 8 tháng tuổi bị con bọ cánh cam bay vào miệng. Thấy con ho sặc sụa, người mẹ cuống cuồng dùng tay mình móc miệng bé để lấy ra. Tuy nhiên, hành động này chỉ lấy ra được 1 phần, xác con bọ sau đó vô tình bị đẩy sâu vào khí quản khiến bé trai bị ho, thở rít, tím tái, có dấu hiệu suy hô hấp.

Bệnh viện cũng từng cấp cứu một bệnh nhi suýt chết vì chữa hóc bằng mẹo ở Bắc Ninh. Cháu bé không may hóc xương cá rô phi, mẹ cháu bèn cho nuốt cơm cháy để đẩy xương cá xuống dạ dày. Tuy nhiên, nuốt cơm xong, cháu càng đau và sưng vùng cổ nhiều hơn, sốt cao, nhiễm trùng.

Các chuyên gia khuyến cáo, khi nuốt nhầm dị vật nếu không nhớ rõ, cần khai với bác sĩ rõ các triệu chứng bắt đầu và diễn tiến thật chi tiết. Nếu biết rõ nên nhanh chóng đến bệnh viện có đủ điều kiện để được nội soi gắp dị tật ra càng sớm càng tốt, tránh các biến chứng nặng nề. Nội soi tiêu hóa qua đường miệng là phương pháp tốt nhất để chẩn đoán và xử lý dị vật.

Hà My