“Hôi của”, lỗi không chỉ ở dân

Giật mình không phải vì sao cái xứ ta nhiều tai nạn giao thông thế, mà giật mình vì lo: Lại có một vụ hôi của tập thể nữa đây? Nhưng không, vụ lật xe tải chở 8 tấn cá trên địa bàn huyện Cẩm Xuyên (Hà Tĩnh) sáng 31/12 vừa qua, người dân đứng xem rất đông nhưng tuyệt nhiên chủ hàng không mất một con cá. Thậm chí, nhiều người dân còn xắn tay áo, xắn quần lội ruộng giúp chủ hàng nhặt các hộp cá rơi vãi tứ tung. Tương tự, vụ lật xe chở bia, nước ngọt ở Điện Bàn (Quảng Nam), hàng hoá tung toé khắp nơi nhưng không ai “hôi” cả.

Lật xe là quá thường nhưng không có chuyện “hôi của” lại thấy hơi là lạ. Lạ là bởi, cách đây không lâu, một vụ lật xe chở bia xảy ra trên địa bàn Đồng Nai, người dân đã ào vào… cướp. Cái vụ mạnh ai nấy nhặt, mạnh ai nấy “hôi” mặc cho tài xế quỳ mọp xuống đường lạy xin đã được truyền thông phơi bày khắp mọi chốn. Dư luận ầm ĩ đến mức những người dân được cho là “tử tế” ở đó, phải in cả một tấm pa-nô lớn căng lên với hàm ý bất bình. Dư luận nổi sóng đến mức chính quyền địa phương, cơ quan điều tra cũng tỏ rõ “sự bức xúc” và quyết tâm “vào cuộc” tìm cho ra thủ phạm để xử lý, còn người dân các vùng khác và cả các nước khác thì được một phen “lác mắt” cái cảnh “hôi của” người bị nạn ở xứ ta được đưa lên cả mạng quốc tế!

Hai câu chuyện lật xe chở hàng, hai cách ứng xử hoàn toàn trái ngược. Hình ảnh những người dân nhặt giúp bia, nước ngọt, cá cho chủ xe, chủ hàng trong vụ lật xe ở Hà Tĩnh, Quảng Nam cách cái vụ “hôi bia” ở Đồng Nai có chưa đầy vài tháng. Vụ việc giống nhau, chủ thể giống nhau song cách hành xử lại khác nhau. Vì sao vậy? Không thể nói rằng người dân ở Quảng Nam, Hà Tĩnh “tốt” hơn người dân ở Đồng Nai được. Cơ quan quản lý, chính quyền địa phương cũng từng phê phán tơi bời người dân “hôi của” mà quên mất rằng, về bản chất, con người ở đâu cũng như nhau. Họ cũng quên mất rằng, nhận thức của người dân không chỉ có ảnh hưởng từ nếp sống lâu dài mà còn là tác động của giáo dục ứng xử, giáo dục pháp luật và nhiều thứ khác thuộc về trách nhiệm của chính họ.