Kéo dài tuổi thọ (4): Phòng tránh thoái hóa khớp

Điều trị thoái hóa khớp gối.

Vòng kiềng - biểu hiện của thoái hóa khớp

Theo GS.TS Trần Ngọc Ân, thoái hóa khớp là do bị hư hỏng phần sụn đệm kèm phản ứng viêm, giảm thiểu dịch nhầy bôi trơn điểm nối giữa hai đầu xương khiến người bệnh đau nhức, cứng khớp, hạn chế cử động các khớp lớn của chi dưới (khớp gối, khớp háng), làm yếu các cơ ngoài hông - nơi có các cơ quyết định dáng đi, làm thay đổi sự sắp xếp khung xương chậu, tăng mức độ cong chân. Những khu vực có khí hậu nóng, ẩm cao, người thừa cân, tiền sử gia đình có người bị bệnh khớp và yếu tố nghề nghiệp như: Cầu thủ, công nhân lao động chân tay... rất dễ mắc thoái hóa khớp.

 Ghi nhận của BS Jeffrey Chew, chuyên gia phẫu thuật khớp gối - Tập đoàn Y tế ParkwayHealth 60% người trên 65 tuổi và 85% người trên tuổi 80 có nguy cơ viêm khớp gối; sau 45 tuổi nữ mắc bệnh cao hơn nam 1,5 - 2 lần.

Nguyên nhân gây thoái hóa khớp ở người cao tuổi thường không rõ rệt, các yếu tố thúc đẩy quá trình thoái hóa bao gồm tuổi tác, béo phì, chấn thương nhẹ, mạn tính ở khớp. Người bị thoái hoá khớp thường xuất hiện chân vòng kiềng do gây lệch tâm khớp gối, tạo áp lực lên đầu gối, đặc biệt là vùng đệm trong đầu gối vì nó sẽ phải mang trọng lượng lớn hơn mức thông thường khi di chuyển. Chân càng cong thì triệu chứng viêm khớp càng biểu hiện sớm và nặng hơn.

Điều trị thế nào?

Thoái hóa khớp thường được điều trị bằng thuốc uống, thuốc tiêm. Nhưng vì thuốc trị khớp hay có tác dụng phụ nên không thể dùng lâu. Khi bệnh nhẹ có thể làm vật lý trị liệu (chườm nóng, chiếu đèn hồng ngoại, dùng máy phát sóng ngắn hay siêu âm, xung điện giảm đau) và nghỉ ngơi, hoặc dùng thuốc kháng viêm - giảm đau, thuốc giãn cơ theo y lệnh. Nếu dùng thuốc mà vẫn đau đớn sẽ được phẫu thuật, nhẹ thì nội soi khớp "vá" lại bề mặt sụn. Nếu khớp bị cong nặng, chân vòng kiềng ngoài nội soi lấy hết phần sụn bị rách, chỉnh lại trục xương sẽ được thay thế một phần khớp gối, hoặc thay toàn bộ khớp gối. Bệnh nhân sau mổ thay khớp có thể co gập gối dễ dàng, linh hoạt, vận động thuận tiện hơn và vẫn làm được các cử động khó như động tác quỳ lạy, ngồi xổm.

Với những người có tiền sử bệnh suy tim, tiểu đường hay các bệnh mãn tính khác, các chuyên gia y tế lưu ý cần có sự phối hợp với các bác sĩ khi phẫu thuật thay khớp. Nên trao đổi kỹ với bác sĩ về chất liệu thay thế (bằng kim loại, sứ hay nhựa xem vật liệu nào phù hợp hơn), chất gắn kết, dây chằng và tuổi tác có ảnh hưởng gì không để lỡ có biến chứng sẽ được xử lý kịp thời. 

Phòng tránh

Theo GS.TS Trần Ngọc Ân, để phòng tránh thoái hóa khớp cần có lối sống lành mạnh, ăn uống, vận động điều độ, hợp lý. Thực phẩm ăn uống nên đa đạng, giàu protein, vitamin, khoáng chất (trứng, sữa, tôm, cua, lươn và các loại nhuyễn thể, các loại quả chín và rau có màu xanh đậm, hoặc màu vàng...). Mỗi người nên chọn cách tập thể dục phù hợp như đi bộ, chạy, đạp xe, bơi, chèo thuyền... Tuổi 40 trở lên nên tập thể dục để tăng độ chắc khoẻ của cơ, giảm áp lực lên các khớp. Đi bộ rất tốt với người lớn tuổi, nhưng đi không đúng phương pháp, đi quá nhiều có nguy cơ thoái hóa khớp. Người 60 - 70 tuổi chỉ nên đi bộ 30 - 45 phút/ngày. Người trẻ hơn có thể đi bộ nhiều hơn, nhưng không nên lạm dụng.

Cần tránh các tư thế xấu trong sinh hoạt và làm việc hằng ngày như: Ngồi xổm, ngồi bó gối. Vận động xương khớp sau mỗi giờ lao động. Tránh các động tác mạnh, đột ngột, tránh sai tư thế khi mang vác nặng. Không nên tập chạy trên bề mặt cát lún, sân cứng (xi măng, nhựa đường) vì lực dội ngược lớn làm hỏng khớp gối thầm lặng. Nên chạy đường mềm như đường đất, bãi cỏ với loại giày mềm. Phụ nữ chỉ nên đi giày cao khoảng 3cm, ôm vừa và vững gót để giữ thăng bằng tốt, giảm áp lực cho khớp gối.