“Không gian đọc” làng Bương Hạ

Tâm nguyện của bà Nga là thư viện của gia đình sẽ mãi được gìn giữ, có thêm nhiều sách mới.

Tuổi già vẫn đam mê sách

Ý tưởng mở một không gian đọc sách cho mọi người, nhất là các em nhỏ và các cụ cao tuổi trong làng của bà Nga bắt nguồn từ một lần cô cháu gái Đoàn Thị Hoàng Anh chở bà xuống thăm mô hình "Không gian đọc sách" An Phú, Quỳnh Phụ, Thái Bình.

Sau lần đó về nhà, bà cứ ước ao mở được một thư viện nhỏ như thế làm nơi đọc sách cho mọi người trong làng. Nhưng hoàn cảnh nhà bà vẫn còn khó khăn. Bà hằng ngày phải tiết kiệm chi tiêu và tích cóp đồng lương hưu ít ỏi để cho cô cháu gái ăn học trên thành phố Thái Bình. Vậy thì lấy tiền đâu để mua sách, báo, đóng giá sách, rồi còn mua bàn ghế nữa...?

Điều may mắn đã đến với bà khi vào tháng 4/2010, bà tham gia buổi giao lưu văn hóa đọc ở huyện Quỳnh Phụ và gặp được Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng- Giám đốc công ty sách Thái Hà. Biết nguyện vọng của bà, ông Hùng hứa sẽ giúp bà mở một thư viện nhỏ ngay tại nhà trong thời gian sớm nhất.

Niềm vui không nói thành lời. Ngay hôm đó về, bà cùng cô cháu Hoàng Anh tìm khắp nhà còn được 6 quyển báo "Hoa học trò" và những quyển sách giáo khoa phổ thông. Hai bà cháu gom góp cả tiền khâu nón, đan len tích cóp được bấy lâu, đúng 300 nghìn đồng, đi thuê người đóng giá sách. "Ngày khai trương Không gian đọc Bương Hạ, hai bà cháu vẫn còn nợ anh thợ đóng giá sách 300 nghìn nữa. May mà có một anh bên Không gian đọc An Phú biết chuyện, nên đã trả giúp" - bà Nga nhớ lại.

Từ đó, thư viện nhỏ ấy đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của hai bà cháu, trở thành niềm vui mỗi lúc cô cháu gái đi học xa, chỉ có mình bà ở nhà.

Bà Nga vẫn còn nhớ, tuổi thơ của bà chỉ được học hết lớp bốn bình dân học vụ sau Cách mạng tháng Tám. Ngày đó, không có sách, bút như bây giờ, bà phải viết lên tàu lá chuối, hay lấy gạch non làm phấn. Lớp thường học vào buổi tối, nên mỗi người phải mang theo một chiếc đèn chai nhỏ.

Một buổi vui chơi "Rung chuông vàng" cho các em nhỏ trong làng tổ chức tại "không gian đọc" Bương Hạ của bà Nga. Ảnh: V.T

Không gian đọc sách cho làng

Ngày mới mở thư viện, hàng xóm ai cũng bàn tán về hành động "tuổi già lẩn thẩn" của bà. Thậm chí có người còn không cho con em đến thư viện của bà để mượn sách. Người ta bảo: "Thư viện của bà Nga chỉ toàn sách vớ sách vẩn, sách thần thoại, mê tín dị đoan... Đọc vào để hư người ra à?"

Vượt qua những điều tiếng ấy, bà cùng cô cháu gái vẫn ngày ngày chăm lo cho thư viện phát triển. Được sự giúp đỡ của nhiều cá nhân, các nhà hảo tâm xa gần, đến nay, thư viện của bà Nga đã có trên 400 đầu sách, báo, tạp chí các loại.

Các em nhỏ trong làng, xã đến mượn sách ở thư viện bà ngày một đông. Các cụ già trong làng cũng tranh thủ những buổi chiều rảnh rỗi, hay những lúc đi chợ, đi tập thể dục về để vào thư viện bà đọc sách. Để dễ dàng quản lý người mượn sách, bà làm thẻ cho từng người. Tính đến nay, đã có hơn 100 người đăng kí làm thẻ thư viện bà Nga.

Những em nhỏ đến mượn sách, bà tận tình tư vấn những sách đọc phù hợp. Chỗ nào các em chưa hiểu, bà giảng giải và thường lấy những câu chuyện danh nhân, những tấm gương vượt khó để dạy các em điều hay lẽ phải. Có trường hợp một em phải trốn cả bố mẹ đến thư viện bà đọc sách. Bà biết chuyện, hỏi thì em nói: "Tại bố mẹ cháu không cho đến đọc sách ở nhà bà, nên cháu phải trốn đến đây!" Nghe rồi bà bảo em: "Trưa nay, cháu không đi chơi nữa, mà về nhà sớm, giúp mẹ nhặt rau, nấu cơm. Khi ăn cơm xong thì cháu lấy tăm, mời nước người lớn tuổi. Bố mẹ cháu có hỏi thì cứ nói bà Nga dạy như vậy."

Cảm phục trước hành động của bà, gia đình đó không những động viên con đến thư viện của bà Nga đọc sách mà còn thường xuyên đi chở sách, báo về giúp bà.

Lại còn chuyện có một người gần đó buôn bán làm ăn rất khá giả. Thấy bà Nga mở thư viện, thì người đó nói bóng gió: "Đọc sách làm cái gì nhỉ? Sách, báo chẳng giải quyết được gì. Tôi có đọc gì đâu mà vẫn kiếm tiền được đấy thôi."

Các em nhỏ đến đọc sách tại “không gian đọc” Bương Hạ.

"Cô giáo già", "cô giáo trẻ"

Có thư viện làm niềm vui, bà chăm đọc sách hơn, vừa để nâng cao kiến thức cho mình và cũng để: "Mình mở thư viện, mình phải chịu khó đọc, để mọi người đến mượn sách, đọc có chỗ nào không hiểu thì còn giải thích cho họ hiểu".

Em Hoàng Anh, cháu bà Nga, bây giờ đang là sinh viên của Trường Cao đẳng sư phạm Thái Bình. Cuối tuần, em lại về nhà giúp bà trông nom thư viện và mở lớp dạy học cho các em nhỏ trong làng. Mọi người vẫn gọi vui là nhà bà Nga bây giờ có một "cô giáo già" và một "cô giáo trẻ".

Những ngày lễ, Tết, ngày Thương binh liệt sĩ, ngày Quốc khánh... bà Nga thường tổ chức các cuộc thi hay mừng tuổi cho các cháu nhỏ trong làng bằng những cuốn sách, báo nhỏ. Nhiều học sinh chăm chỉ đến đây đọc sách đã vươn lên trở thành học sinh giỏi. Đó là em Nguyễn Bảo Anh, thi đậu cấp III với số điểm cao, em Phạm Thị Thúy Quỳnh, đạt học sinh giỏi văn - tiếng Anh, em Nguyễn Thị Duyên, đạt học sinh giỏi toán...

Không chỉ chăm lo cho không gian đọc tại nhà, dù tuổi cao nhưng mỗi sáng Chủ nhật hàng tuần, bà vẫn đạp xe 10km tham gia lớp học Hán Nôm miễn phí do thầy Đinh Đăng Túy - một người nghiên cứu văn hóa dân gian mở.

Năm 2012 bà được nhận Bằng khen về việc đóng góp vào sự phát triển văn hóa đọc dành cho cộng đồng của Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Bình trao tặng.

Điều mong muốn nhất của bà Nga bây giờ là cô cháu Hoàng Anh sớm ra trường và được về công tác tại quê hương, để giúp bà chăm lo không gian đọc Bương Hạ: "Nếu một mai bà qua thời rồi, thì em nó sẽ thay bà chăm lo thư viện này. Bà mong rằng các thế hệ rồi sẽ qua đi, nhưng không gian đọc Bương Hạ và mô hình "không gian đọc" như thế này thì sẽ còn lại mãi mãi".

Vũ Viết Tuân