Không thay đổi bản chất tuyên truyền, vận động

Cán bộ y tế TP Hà Nội hướng dẫn người dân kiến thức chăm sóc sức khỏe gia đình. ẢNH: DƯƠNG NGỌC

Thông điệp mới thu hút sự chú ý của người dân

Tại nhiều địa phương trong cả nước, thông điệp mới của ngày Dân số “Mỗi gia đình hãy nên sinh đủ hai con” đã thu hút được sự quan tâm của đông đảo người dân.

Khi được hỏi cách hiểu về thông điệp mới này, chị Nguyễn Thị Hoàng Oanh (30 tuổi, phường Hồng Bàng, Hải Phòng) cho rằng: “Với thế hệ chúng tôi, từ lúc bé, câu “Mỗi cặp vợ chồng chỉ sinh từ 1đến 2 con” đã nằm lòng rồi, tại vì nghe nhiều quá! Giờ có thông điệp mới, dù “thoáng” hơn nhưng tôi nghĩ vẫn có nội dung không nên sinh nhiều con, số lượng vẫn không thay đổi. Tôi thấy nhiều người trẻ giờ mải mê xây dựng sự nghiệp, không muốn mất thời gian “vàng” vào việc sinh con đẻ cái nên chỉ sinh 1 thôi. Lại có những người thích con trai nên sinh được con trai rồi họ dừng lại, không sinh nữa. Bởi vậy, tôi nghĩ thông điệp này là không nên sinh 1 mà nên sinh 2 và chỉ nên dừng ở 2 con để dân số không bị già hóa, mất cân bằng giới tính khi sinh”.

Chia sẻ với PV Báo GĐ&XH, ông Nguyễn Huy Tú, Phó Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh Hà Tĩnh – địa phương có tổng tỷ suất sinh ở mức 2,75 con/phụ nữ, tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên trên 20% - cho biết: Dù thông điệp xuất hiện tại Hà Tĩnh từ đầu năm nay, nhưng người dân, đặc biệt tại vùng thành thị, rất quan tâm đến thông điệp mới này. “Nhiều người dân hỏi cán bộ dân số, bày tỏ sự quan tâm khi thấy tại các tỉnh phía Nam như TP HCM, Long An lại được khuyến khích “sinh đủ hai con”, trong khi tại Hà Tĩnh thì lại chỉ “nên sinh hai con”. Điều đó chứng tỏ người dân rất quan tâm đến vấn đề “thiết thân” của họ.

“Rõ ràng thông điệp mới không phải là sự nới lỏng trong chính sách dân số. Chúng tôi cho rằng sự thay đổi khẩu hiệu ở đây không phải là khuyến khích người dân sinh nhiều con, mà vận động người dân “chỉ sinh” 2 con ở những vùng mức sinh cao và “sinh đủ” 2 con ở vùng có mức sinh thấp. Nếu mỗi cặp vợ chồng sinh 2 con thì dân số nước ta sẽ không thể có sự “bùng nổ” trở lại...” – ông Nguyễn Huy Tú nói thêm.

Ông Lương Kim Đức – Phó Giám đốc Sở Y tế kiêm Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh Yên Bái thẳng thắn: “Với thông điệp mới này, tỉnh Yên Bái vẫn không có gì thay đổi trong công tác tuyên truyền. Bản chất của nó vẫn là tuyên truyền tới người dân không sinh con thứ 3, vẫn thực hiện mục tiêu giảm tỷ lệ sinh ở vùng cao. Do đó, chúng tôi đã tập huấn cho các cán bộ dân số cơ sở giải thích rõ cho người dân hiểu đúng ý nghĩa của thông điệp mới vẫn là không sinh con thứ 3. “Nên sinh đủ 2 con” là không sinh 1 và cũng không sinh nhiều hơn 2 thì số lượng không tăng lên. Sinh 2 con là đảm bảo cơ cấu dân số trong tương lai là tốt nhất. Ngoài ra, sinh 2 con đảm bảo sự hài hòa cân đối giữa các lứa tuổi, đảm bảo ổn định tỷ số giới tính khi sinh. Đó là cách hiểu đúng, đủ về khẩu hiệu mới”.

Theo ông, Đỗ Sỹ Hùng – Phó Giám đốc Sở Y tế kiêm Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh Lào Cai: Ở một tỉnh miền núi như Lào Cai, nhiều địa bàn vùng cao vùng sâu, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tỷ lệ sinh, tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên còn cao; việc thực hiện thông điệp mới là một thách thức. “Chúng tôi vừa song song hai nhiệm vụ: Vừa phải giảm tỷ lệ sinh ở vùng cao, giữ mức sinh 2 con để đảm bảo cơ cấu dân số; vừa nâng cao chất lượng dân số” – ông Hùng nói.

Ông Hùng cho biết: Tổng tỷ suất sinh tại Lào Cai hiện ở mức 2,43 con/phụ nữ. Tại Hội nghị đánh giá kết quả thực hiện chính sách hỗ trợ công tác dân số-KHHGĐ tỉnh Lào Cai giai đoạn 2009-2015 vào cuối tháng 10 vừa qua, ông Vũ Xuân Cường – Phó Chủ tịch UBND, Trưởng Ban chỉ đạo công tác DS-KHHGĐ tỉnh cho rằng, mức sinh tại tỉnh còn cao, có sự chênh lệch giữa các vùng miền rất rõ rệt. Nếu thành phố Lào Cai và huyện Bảo Thắng đã đạt mức sinh thay thế từ năm 2013 thì tại 5 huyện vùng cao vẫn có mức sinh rất cao. Tỷ lệ sinh con thứ 3 cao cũng là một thách thức lớn đối với Lào Cai, mỗi năm chỉ giảm được 0,5% (năm 2013 ở mức 12,1%).

Nỗ lực duy trì mức sinh hợp lý phù hợp với đặc thù vùng miền

Lãnh đạo Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh Hà Tĩnh cho rằng: Phải từng bước đưa thông điệp đến người dân, chứ không thể đưa tràn lan, phổ cập tất cả các huyện, thị, thành; tránh trường hợp người dân hiểu sai, gây tăng sinh khó kiểm soát.

Lý giải cụ thể hơn, ông Nguyễn Huy Tú cho hay: “Từ đầu năm 2014, chúng tôi đã thực hiện bước đầu đưa thông điệp mới phổ biến trong các cuộc giao ban, quán triệt Nghị quyết HĐND tỉnh tới Ban chỉ đạo công tác DS-KHHGĐ các cấp (tỉnh, huyện, xã), đưa thông điệp của ngành Dân số toàn quốc trên kênh truyền hình địa phương”. Chúng tôi đã tổ chức các buổi hội nghị chuyên đề, trong đợt Chiến dịch truyền thông lồng ghép cung cấp dịch vụ chăm sóc SKSS – KHHGĐ để chia sẻ lý do vì sao Hà Tĩnh vẫn phải kiên trì giảm sinh, khác với TP HCM – nơi đang có sự suy giảm dân số. Bởi mặt bằng chung của Hà Tĩnh số sinh, tỷ lệ sinh con thứ 3 còn cao, quy mô dân số chưa ổn định, số người mới bước vào tuổi sinh đẻ còn tiếp tục gia tăng. Người dân tùy vào điều kiện sức khỏe, kinh tế, nên sinh hai con, đảm bảo khoảng cách giữa các lần sinh và không sinh con quá muộn” – ông Tú nói.

Đây cũng là cách thành phố Hải Phòng áp dụng trong việc chuyển tải thông điệp mới của ngành Dân số. Theo ông Nguyễn Đức Tuynh – Phó Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ thành phố, từ đầu năm 2014, lãnh đạo ngành Dân số Hải Phòng đã thông tin, trao đổi với các quận, huyện, đặc biệt là trong phối hợp chỉ đạo hoạt động giữa các ngành thành viên. “Từ nhiều năm nay, Hải Phòng đã đạt mức sinh thay thế xung quanh 2 con, nhưng vẫn có sự khác biệt trong từng vùng. Với những quận nội thành, trung tâm như Hồng Bàng, Ngô Quyền, huyện Vĩnh Bảo, mức sinh đã dần ổn định thì phải tuyên truyền để họ giữ vững mức sinh, không để “tụt” quá sâu. Còn với những huyện như Thủy Nguyên, Kiến Thụy – nơi nhiều xã biển, ven biển – thì phải khuyến khích giảm sinh, nâng cao chất lượng dân số” – ông Tuynh nói.

Thu Nguyên