Kiếp sống tha phương của những phận người trong đêm đông

Ông Thái tá túc trong cây ATM trên phố Hai Bà Trưng. Ảnh: P.Bình.

Co ro trong đêm đông

12 giờ đêm. Khi trên đường phố thưa thớt bóng người thì bên trên vỉa hè, đoạn giao nhau giữa phố Hỏa Lò với Hai Bà Trưng (quận Hoàn Kiếm, Hà Nội), chị Lê Thị Phúc, quê ở vùng chợ Chanh (Kim Bảng, Hà Nam) cũng vừa trở về với “ngôi nhà” của mình.

Chị Phúc vừa đi một vòng xung quanh những con phố trung tâm để nhặt nhạnh vỏ lon, vỏ nhựa mà người ta vứt bỏ để ngày mai bán đồng nát, kiếm mấy nghìn mua cháo cho đứa con vừa tròn 17 tháng tuổi của mình. “Ngôi nhà” của chị “thường trú” hơn một năm nay là một cây ATM trên phố Hai Bà Trưng rộng chừng 1m2 nên hai mẹ con chị phải co ro mới vừa chỗ ngủ. Dường như cái lạnh giá của đêm đông Hà Nội không làm chị bận tâm lắm, cũng như chiếc xe đạp chị dựng bên cạnh, không xích, không khóa mà chẳng sợ mất cắp.

Chị Phúc đã 36 tuổi nhưng cuộc đời chị là những tháng ngày buồn tủi và một quá khứ về hạnh phúc gia đình đầy “giông tố”. Sinh ra trong một gia đình có 5 anh em, nhà nghèo nên việc học của chị không đến nơi, đến chốn. Lớn lên, chị rời bỏ quê hương ra Hà Nội kiếm việc làm nuôi thân. Duyên phận run rủi đưa chị đến với người chồng đầu tiên quê ở Bắc Ninh. Yêu bằng tình yêu chân thành, nhiệt huyết nhưng ông trời chẳng thương chị bởi kẻ mà chị tin tưởng “trao thân, gửi phận” đã có gia đình và là một kẻ bạc tình, vô tâm. Khoản tiền mà chị tích cóp được trong bao tháng ngày vất vả để chuẩn bị sinh con bị anh ta lấy đi tất cả rồi biến mất. Chị đau đớn sinh con trong thiếu thốn, khổ cực, tủi nhục.

Nhưng ông trời lại như thử thách khi thêm một lần nữa, xui khiến chị gặp người đàn ông thứ hai cùng cảnh ngộ. Người đàn ông đó về Hà Nội làm cửu vạn, kém chị tới 8 tuổi. Tình cảm nảy sinh khi người đàn ông này ốm và được chị chăm sóc. Sau đó người đàn ông này về tận quê chị xin cưới. Chị đã chấp nhận nhưng không làm đám cưới, cũng chẳng đăng kí kết hôn.

Thế nhưng, ngày đứa con thứ hai chào đời cũng là ngày mà “người chồng” đó làm lễ cưới với một cô gái khác. Khi đứa con thứ hai chào đời chưa đầy 3 tháng, chị lại lên Hà Nội kiếm sống. Chị Phúc gửi đứa con lớn ở với ông bà ngoại, gửi đứa thứ hai chưa đầy 3 tháng cho người bác chăm sóc hộ. Nhưng con nhỏ thiếu sữa mẹ khóc ngặt nghẽo, được ba hôm chị phải về. Không đành lòng, hai mẹ con lại khăn gói đưa nhau lên Hà Nội lang thang hết các ngõ ngách, phố xá buôn bán đồng nát kiếm đồng cơm cháo qua ngày.

Chị Phúc và đứa con 17 tháng tuổi.

Chẳng biết ngày về

Cũng như chị Phúc, còn rất nhiều người khác nữa vì lý do này hay lý do khác mà phải lang thang, vật vờ trên những vỉa hè, ban công, công viên hay những cây ATM chật chội.

Nằm cách cây ATM của chị Phúc dăm chục mét là hoàn cảnh một người đàn ông bi đát không kém. Ông tên Thái, quê ở tận Cao Bằng. Trước đây, cuộc sống của ông Thái cũng thuộc vào hạng khá giả. Có tiền, ông đầu tư vào bãi vàng nhưng tranh giành địa bàn giữa các bưởng nên ông đánh chết người. Sau 19 năm thụ án, ra tù ông sinh ra chán nản nên lao vào cờ bạc, rượu chè để quên ngày tháng. Khi tài sản khánh kiệt, chỉ còn hai bàn tay trắng, ông bị người thân xa lánh, đành xuống Hà Nội kiếm việc mưu sinh. Mấy tháng nay, ông bị lao phổi nặng nên chả ai dám lại gần, cũng chả ai thuê mướn gì nữa. Tiền không có để chữa bệnh, nên ông cứ kiếm được việc gì làm và có cái ăn là ông vui.

Nằm ở vị trí trung tâm nhất của Thủ đô, khu vực đường Đinh Tiên Hoàng, một người đàn ông chùm trăn kít mịt bên vỉa hè của một cửa hàng quần áo đang say giấc ngủ. Anh là Nguyễn Văn Hải, năm nay đã 45 tuổi, quê ở Quảng Xương (Thanh Hóa). Anh Hải mồ côi cha mẹ từ nhỏ nên sống nhờ vào sự thương cảm, giúp đỡ của người thân và hàng xóm. Không học hành, không ruộng vườn, anh lang thang khắp nơi kiếm việc ở Thanh Hóa, mãi không có việc làm nên anh liều mình ra Hà Nội. Thế mà đã được 20 năm, 20 năm anh mưu sinh bằng nghề đánh giày.

Tiền kiếm chả được bao nhiêu, mỗi ngày đủ để ăn ba bữa cơm, có tí vốn thì mua đồ để phục vụ nghề. Không tiền, không người thân, cứ đêm xuống, đi đến đâu cảm thấy buồn ngủ là anh ngủ. Mùa hè thì không sao, mùa đông lạnh giá thế này, anh chỉ có chiếc chăn mỏng mang theo trùm đầu, kín cổ rồi ngủ. Khổ lắm cũng quen nên anh cảm thấy mùa đông cũng không… lạnh lắm.

Nằm co ro ở ngay hành lang của Nhà hát Tuồng, cụ Huyên năm nay đã hơn 70 tuổi, nhà ở Gia Lâm, Hà Nội nhưng vì đất đai đã bán sạch, không nhà, không cửa, cụ lang thang ở khu phố cổ để nhặt nhạnh chai lọ, giấy vụn bán kiếm tiền để mua cơm, rau, cháo qua ngày. “Mấy lần con cái cũng đến gọi về nhưng cả chục năm trời sống như thế này cũng quen rồi. Thôi thì cứ sống như vậy, chết lúc nào, biết lúc đó”, cụ Huyên nói trong buồn tủi.