Kinh ngạc, “bị” hút 5 điếu/ngày dù không hút thuốc

Ước tính cứ 10 người hút thuốc tử vong thì lại có 1 người chết vì hít khói thuốc thụ động. Ảnh minh họa

Không hút thuốc vẫn mắc bệnh ung thư phổi

Chị Trần Thị H (41 tuổi, ở Hà Nội) là một giáo viên. Cách đây 4 năm, chị đi khám tại Bệnh viện K, bất ngờ phát hiện bị ung thư phổi. Từ đó đến nay, chị đã chiến đấu không ngừng với bệnh tật bằng hàng chục đợt điều trị hóa chất, tia xạ. Chị cũng dùng cả thuốc nhắm trúng đích nhưng bệnh tình nặng lại càng nặng vì cơ thể đã kháng thuốc. Thời gian gần đây, chị phải vào viện hút dịch phổi liên tục. Tế bào ung thư đã lan sang lá phổi còn lại khiến chị thở khó nhọc, sự sống rất mong manh.

Nhưng điều đáng ngạc nhiên hơn, bác sĩ điều trị cho chị biết, một trong những nguyên nhân chính gây ung thư phổi chính là do thuốc lá. Trong khi đó, chị H lại chưa bao giờ hút thuốc. Chỉ có điều, trong gia đình, chồng chị, anh trai hay em trai chị đều là người nghiện thuốc nặng. Do đó, chị có thời gian rất dài tiếp xúc với khói thuốc.

Chị H không phải là trường hợp duy nhất ở Việt Nam khi dù không hút thuốc vẫn mắc ung thư phổi. Theo thống kê, trong số những ca mắc bệnh này, 20% là phụ nữ. Trong khi đó, tỉ lệ phụ nữ Việt tử vong vì hút thuốc lá thụ động đang cao hơn tỉ lệ nữ giới hút thuốc chủ động. Điều này có nghĩa là, rất nhiều chị em đang bị đầu độc khói thuốc lá bởi những người xung quanh mình, thậm chí trả giá bằng tính mạng.

Đứng xa người hút thuốc vẫn bị ảnh hưởng sức khỏe

Năm 2013, Việt Nam có khoảng 22.000 người mắc ung thư phổi mới và 19.500 người tử vong, tăng gấp 4 lần so với 13 năm trước đó. Dự báo tới năm 2020, con số này sẽ lên tới 34.000. Theo các bác sĩ tại Trung tâm Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai, thuốc lá là thủ phạm chính và quan trọng nhất gây ra ung thư phổi, cùng với 24 căn bệnh khác, như: Tim mạch, hô hấp và ảnh hưởng tới sức khỏe sinh sản.

Một thống kê tại Bệnh viện K cho thấy, bệnh nhân ung thư phổi có hút thuốc lá là 96,8%, không hút thuốc là 3,2%. Điều lưu ý khác, tỉ lệ hút thuốc thụ động (không hút thuốc mà hít phải khói thuốc) trong nhà là hơn 53%, tương đương 28,5 triệu người. Tỉ lệ này ở nơi làm việc là gần 37%, trường học là 16%. Trong khi đó, ước tính cứ 10 người hút thuốc tử vong thì 1 người chết vì hít khói thuốc thụ động.

Hút thuốc lá thụ động làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư phổi lên 30% và bệnh tim mạch vành lên 25%. PGS.TS Lê Chính Đại, Trung tâm Y học hạt nhân và ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai cho biết thêm: “Khói thuốc sẽ gây ảnh hưởng trong phạm vi 7-10m. Do đó ngay cả khi ở rất xa người hút thuốc thì người hút thụ động vẫn gặp những nguy cơ về sức khỏe không kém những đối tượng đang hút thuốc”.

Ảnh hưởng của thuốc lá đến phổi diễn ra như thế nào?

Theo Trung tâm Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai, khi hít vào, không khí sẽ vào đường hô hấp trên qua mũi và miệng, nơi không khí được lọc, sưởi ấm và làm ẩm rồi qua khí quản để vào phổi.

Khi khói thuốc đi vào qua miệng, người hút thuốc bỏ qua cơ chế bảo vệ thứ nhất là quá trình lọc ở mũi. Người hút thuốc thường bài tiết nhiều đờm hơn người không hút và khả năng đưa đờm ra khỏi đường hô hấp kém hơn do hệ thống lông chuyển ở người hút thuốc bị liệt, thậm chí bị phá hủy.

Khói thuốc làm thay đổi cấu trúc các tuyến tiết nhầy và thành phần của chất nhầy. Đôi khi các tuyến tiết nhầy bị tắc làm giảm khả năng bài tiết đờm. Hậu quả là chất nhầy bị nhiễm các chất độc hại, và bị giữ lại nhiều trong tổ chức phổi, cản trở sự lưu thông trao đổi khí.

Hút thuốc gây tăng tính đáp ứng đường thở. Do ảnh hưởng của các chất độc hại trong khói thuốc, đường thở dễ bị co thắt: Luồng khí hít vào và thở ra đều bị cản trở, do đó hình thành các tiếng ran rít, ran ngáy và có thể bị khó thở.

Quỳnh An (Tổng hợp)