Làng phong Êa Na những ngày đầu năm mới

Các bác sĩ đang điều trị cho bệnh nhân cùi. Ảnh: Đức Huy

Căn bệnh ám ảnh

Vào một ngày đầu năm, dưới thời tiết se lạnh chúng tôi tìm về Khoa điều trị phong Êa Na hay còn gọi “làng cùi Êa Na” (xã Drây Sáp, huyện Krông Ana, tỉnh Đắk Lắk). Gặp chúng tôi, mọi người ai nấy đều vui vẻ đến gần bắt chuyện. Những con người này dường như đã quên cái mặc cảm, mà có thể tự tin sống như một con người bình thường, được yêu thương và nhận lại yêu thương, được mơ ước và được hạnh phúc…

Bà Văn Thị Bốn (SN 1953, buôn Tuôr A, xã Drây Sáp) với gương mặt rạng ngời khi được hỏi về những “dấu tích” còn sót lại trên người sau căn bệnh quái ác chỉ tặc lưỡi rồi lắc đầu. Bà Bốn cho hay, trước đây gia đình bà ở Quảng Nam, sau đó vào Đắk Lắk sinh sống. Tuy nhiên, khi vào đây cuộc sống khó khăn nên bà phải làm lụng quần quật từ sáng tới tối mới đủ cái ăn, cái mặc. Những ngày đi làm bà gặp nhiều vết thương trên tay, chân nhưng nghĩ chỉ là vết thương ngoài da nên bà không chữa trị. Đến khi trên người bà xuất hiện những quầng trắng, sau chuyển sang đỏ như lang ben. Từ những biểu hiện này những mụn mủ xuất hiện dần rồi vỡ ra, sau đó lở loét cả hai bàn tay, hai bàn chân, máu thịt lúc nào cũng bầy nhầy khiến ai nhìn vào cũng vô cùng khiếp sợ. Người thân, bạn bè, hàng xóm láng giềng mỗi khi thấy bà đều bàn tán xôn xao và xa lánh. Thời điểm đó đối với bà là quãng thời gian mặc cảm và vô cùng đau khổ. “Ban đầu chỉ một hai ngón tay bị sưng lên, sau đó bị ăn dần ra hai bàn tay và bàn chân, ai nhìn vào cũng khiếp sợ. Nhưng do không có tiền chữa trị nên 10 ngón tay của tôi bị cụt hẳn, còn hai bàn chân giờ cũng không còn nguyên vẹn”, bà Bốn cho biết.

Theo bà Bốn, sau này do kinh tế khá hơn nên gia đình đưa bà vào Khoa điều trị phong Êa Na chữa trị nên hiện nay căn bệnh không còn lây lan ra các bộ phận khác. Hiện nay, bà không còn mặc cảm với căn bệnh này nữa mà có thể phụ giúp con cái chăm sóc các cháu và chăn nuôi heo.

Cũng mắc phải căn bệnh quái ác này, ông Y Bryh Ksơr (87 tuổi) cho biết, vào năm 20 tuổi ông mắc căn bệnh cùi khiến tay chân bị ăn dần ăn mòn. Ngày đó do chưa có thuốc chữa trị nên nhiều người thấy ông thì xa lánh, tỏ vẻ sợ sệt. Đến năm 35 tuổi ông bắt đầu vào trung tâm để điều trị. Dần dần những vết lở loét trên người ông cũng lành lại, người dân không còn tránh xa như trước đây nên bản thân ông và những người bị bệnh cùi không còn mặc cảm với chính mình. “Giờ đây, Khoa không chỉ là nơi điều trị bệnh cho tôi mà còn là nhà, là gia đình của tôi giúp tôi vượt qua mọi rào cản để bây giờ được sống như một con người”, ông Y Bryh Ksơr nghẹn ngào nói.

Người bệnh có quyền được hạnh phúc

May mắn hơn trường hợp của ông Y Bryh Ksơr và bà Bốn, ông Điểu Y Clơ (SN 1960, Buôn trưởng Buôn Tuôr A) cho hay, trước đây chính ông cũng từng mắc chứng bệnh cùi. Tuy nhiên khi mới phát hiện ra bệnh ông đã đến trung tâm thăm khám và điều trị nên không để lại di chứng gì trên cơ thể. “Từ khi thiếu niên tôi đã phát hiện bệnh, nhưng chữa trị kịp thời nên tay chân vẫn còn nguyên vẹn. Sau này khi tôi lấy vợ, vợ và con cái tôi vẫn khỏe mạnh không có biểu hiện hay có triệu chứng gì của bệnh cùi”, ông Điểu Y Clơ nói.

Theo ông Điểu Y Clơ, không chỉ ông mà nhiều bệnh nhân mắc bệnh cùi khác bị cụt tay, cụt chân… khiếm khuyết một số bộ bận trên cơ thể nhưng vẫn tự tin lập gia đình với người bình thường.

Ông Điểu Y Clơ chia sẻ, hiện nay người dân trong buôn chủ yếu làm nông nghiệp nên cuộc sống vô cùng khó khăn. Những người dân ở đây đa phần từ các tỉnh thành trong cả nước, mắc bệnh cùi nên tập trung về đây điều trị và sinh sống. Hiện nay, có nhiều trường hợp mắc bệnh cùi nhưng đã được chữa trị khỏi trở về hòa nhập với cộng đồng. Tuy nhiên, do bị khuyết một số bộ phận trên cơ thể, đặc biệt là tay, chân nên người bệnh không thể lao động như những người bình thường do đó kinh tế vẫn còn gặp nhiều khó khăn.

Bác sĩ Trần Sỹ Tố, Trưởng khoa Điều trị phong Êa Na cho biết, hiện nay Khoa đang tiến hành điều trị và chăm sóc cho 70 người đã mất sức lao động do di chứng bệnh cùi để lại, trong đó có 27 trường hợp điều trị nội trú. Theo bác sĩ Tố, khoảng thời gian này người bị bệnh cùi ít hơn hoặc đã khỏi bệnh, còn trước đây có thời điểm Khoa điều trị cho khoảng 350 người tại xã Dray Sáp. Sau khi điều trị, hầu hết người mắc bệnh phong đã khỏi và trở về nhà sinh hoạt, lao động.

Ông Vũ Xuân Tiện, Chủ tịch UBND xã Dray Sáp thông tin, hiện nay trên địa bàn xã có 8 thôn buôn với khoảng 9670 nhân khẩu. Trong đó có 4 buôn đồng bào dân tộc thiểu số, trong đây có 2 buôn có điều kiện kinh tế khó khăn do người dân mắc bệnh cùi nhiều.

Đức Huy