Lạng Sơn: Ám ảnh từ dòng suối phía sau nhà máy thuộc da

Một góc Nhà máy Chế biến da của Công ty Nguyên Hồng. Ảnh: P.Bình

Cơm canh trộn mùi… xú uế

Nhà máy chế biến da trên của Công ty CP Thương mại sản xuất da Nguyên Hồng, bắt đầu đi vào hoạt động từ năm 2008. Theo người dân cho biết, sau khi nhà máy vận hành thì mùi hôi thối nặng nề xuất hiện, cá chết trắng bụng nổi lềnh bềnh dưới suối, thậm chí gà vịt, trâu bò uống nguồn nước này cũng bị ảnh hưởng.

Anh N.K.V, một người dân sống gần nhà máy của Công ty Nguyên Hồng kể: “Ngày trước, dòng suối này cá nhiều vô kể. Chỉ cần 10 phút lội suối là chúng tôi đã có cá ăn rồi. Còn bây giờ, gà vịt, trâu bò chúng tôi không dám thả ở đây, người dân đi làm đồng không dám xuống suối rửa tay chân”.

Người dân ở thôn Nà Loòng nói riêng và cả xã Tân Mỹ nói chung sống hiền lành, ngại va chạm, nhưng rồi không chịu nổi sự hôi thối, độc hại của môi trường nên một số người đã phải lên tiếng. Họ cho biết đã viết đơn gửi lên UBND xã, lên Đoàn đại biểu Quốc hội của tỉnh Lạng Sơn khi đoàn về địa phương tiếp xúc cử tri. Nhưng mọi chuyện vẫn chưa được giải quyết.

Anh H.Q.H, một người dân sống bên cạnh dòng suối đưa chúng tôi đi thực tế cho biết: “Một vài năm trước, nhiều người đã kiến nghị với các cấp chính quyền về việc ô nhiễm này nhưng không hiệu quả. Nói thật, chúng tôi cũng sợ “xã hội đen” nên chỉ biết chịu đựng thôi”. Theo lời anh H, khi nắng ráo thì không sao, nhưng nếu có mưa to là nước thải trong nhà máy lại tràn ra ngoài.

Để miêu tả những gì người dân nơi đây phải chịu đựng, anh H nói: "Mỗi bữa cơm dọn ra, chẳng biết thức ăn có mùi vị như thế nào cả. Nấu có ngon, có thơm thì khi dọn ra cũng đều có mùi thối hết. Chúng tôi ngồi ăn cơm mà phải lựa chiều gió để tránh mùi xú uế lùa về”.

Mắc bệnh do đâu?

Khu vực bể chứa nước thải của nhà máy.

Theo chân anh H đến gần nhà máy, ấn tượng đầu tiên của chúng tôi là mùi hôi thối xộc lên đến chóng mặt. Dọc hai bên quốc lộ 4A là hàng chục công nhân đang phơi những tấm da động vật đã qua chế biến. Theo quan sát của chúng tôi, nhà máy chế biến da của Công ty Nguyên Hồng rộng hàng nghìn mét vuông, được đặt ở vị trí khá đắc địa. Phía trước mặt nhà máy là quốc lộ 4A, phía sau là dòng suối Khuổi Luông. Để vào được nhà máy, ngoài cổng chính thì mọi con đường tiếp cận xung quanh đều rất khó khăn.

Trong quá trình tiếp cận khu vực xả thải của nhà máy, chúng tôi tìm người dẫn đường nhưng họ đều từ chối vì không muốn phiền phức. Cuối cùng, chỉ có anh H là người đồng ý, bởi theo anh, "nếu cứ im lặng mãi thì người dân nơi đây sẽ chết dần, chết mòn".

Anh H cho biết, tại địa phương gần đây đã phát hiện một số người mắc bệnh ung thư. Ngoài bố anh bị ung thư vòm họng, còn có bà Hoàng Thị K cũng bị ung thư. Điều này đã được ông Hoàng Văn Hậu, Trưởng thôn Nà Loòng, xác nhận. Ông Hậu nói còn có một số trường hợp khác, nhưng hiện ông chưa thống kê được đầy đủ.

Hai ống nhựa thải nước xuống suối Khuổi Luông.

Theo chân anh H tiếp cận khu vực xả thải của nhà máy, khi chúng tôi đưa ra phương án lội suối thì anh H ngay lập tức lên tiếng ngăn cản: “Đi đường suối gập ghềnh và trơn lắm. Hơn nữa, đã lâu rồi chúng tôi không dám lội suối vì rất nhiều người bị dị ứng, mẩn ngứa”. Sau 20 phút lăn lê, bò toài, đánh đu với bụm rậm, chúng tôi cũng đã tiếp cận gần với khu vực chứa nước thải của nhà máy chế biến da nêu trên.

Khu chứa nước thải có đến 5 - 6 bể chứa nước màu trắng đục, bốc lên mùi hôi thối nồng nặc. Bể chứa nằm giáp với dòng suối Khuổi Luông, có 2 đường ống nhựa (đường kính khoảng 10cm), cắm trực tiếp xuống đất. Dòng nước từ trong đường ống chảy ra có màu trắng, trên mặt đất rất nhiều bọt trắng đọng lại. Chúng tôi thấy mặt bể không có nắp che, với tình trạng này, khi mưa xuống, việc nước từ bể tràn ra ngoài, chảy thẳng xuống suối là hoàn toàn có thể xảy ra.

Theo ông Hoàng Văn Hậu cho biết, khi dòng suối bị cạn thì từng lớp cặn màu trắng hoặc màu đen đọng lại, nhìn rất ghê. Ông Hậu cho biết thêm, cũng như gia đình ông, rất nhiều người dân xã Tân Mỹ đều sống dọc theo con suối Khuổi Luông. Ngày xưa, người dân thường dùng con suối này để lấy nước sinh hoạt, nhưng từ khi nhà máy này về đây, không ai dám dùng nữa.

Phùng Bình