Lên đồi Múc, xúc vàng lậu
Giadinh.net - Càng lên cao đồi Múc ở xã Liên Sơn, huyện Lương Sơn, Hòa Bình cao chót vót càng thấy rõ sự tan hoang, xơ xác như vừa trải qua một trận lở đất, sập núi. Bên ngọn đồi nham nhở là con suối Cái sền sệt đỏ. "Máu rừng", "máu đất" và cả "máu tài nguyên" đang chảy vì vàng lậu.
Nhan nhản "hố bom" giữa thời bình
Liên Sơn là xã địa đầu của huyện Lương Sơn. Lên đỉnh đồi Múc phải đi bộ gần 2km, đoạn thì đá lởm chởm, đoạn thì bùn đất trơn và dốc đứng. Phải mấy giờ đồng hồ theo chân người dẫn đường chúng tôi mới lên được đến nơi. Đồi Múc loang lổ hố to, hố nhỏ.
Tan hoang như thời chiến. Khó có thể xác định được phạm vi "đại công trường" này giới hạn đến chỗ nào, có bao nhiêu hầm hố bởi chỉ trên một khoảnh đất chừng 500m2 đã có hàng chục miệng hố. Cứ mỗi miệng hố là một khoảnh rừng bị chặt nham nhở để làm lán, ken miệng hầm...
 |
|
Công nghệ lọc vàng sơ bộ tại chỗ. |
Một cái đầu vừa nhô lên miệng hố, thoáng thấy bóng chúng tôi đã thụt vội xuống, nhanh như một chú chuột chũi. Sau phút im lặng đầy cảnh giác, mới nghe tiếng động khẽ và một người ngước lên. Đó là một người đàn ông trạc 40 tuổi, đang lúi húi với cái máy nổ.
Ném một cái nhìn sắc lẹm đầy nghi vấn, anh ta hất hàm với giọng thăm dò: "Các chú đi đâu lên đây? Không phải là người công ty hay ở bên môi trường đấy chứ?". Sau khi người dẫn đường giải thích rằng dẫn chúng tôi lên thăm người nhà là một phu đào vàng trên này, anh ta mới chịu cho vào lán.
Người đàn ông đó tên là Nguyễn Văn Hồng, ở đội 4, xóm Vần, một tay khai thác vàng có thâm niên tại mảnh đất này. Khi biết chắc chúng tôi không phải là người của công ty, Hồng mới cho biết lý do sợ người lạ: "Né sự truy quét gắt gao của công ty đấu thầu và cả chính quyền địa phương".
 |
|
Chủ lò Nguyễn Văn Hồng(ngồi trước) và Bùi Văn Tư đang nghỉ trưa tại lán. Ảnh: Quang Thành |
Tuy khai thác chui nhưng ở cái đồi Múc này vẫn khá đông những tổ đào vàng bám trụ ở lại mà hầu hết là dân bản địa. Thảng hoặc có một số tốp là người ở Chương Mỹ (Hà Nội) "mò" lên cùng đào trộm. Hồng nheo nheo mắt cho biết, dân Hà Nội có nhiều kinh nghiệm và phương tiện hiện đại nên trúng hơn dân bản địa vốn "công nghệ thô sơ".
Khác với nhiều nơi, vàng ở đồi Múc lẫn trong đất đá. Đó là một thứ đá màu nâu nhạt và không cứng lắm, nằm rải rác trong lòng đất. Để khai thác, Hồng cho biết phải đào giếng âm xuống lòng đất chừng 20m rồi bắt đầu đào hầm ngang. Sau đó đưa đất đá ra ngoài, dùng máy lọc vàng. "Lọc được ra vàng phải đầu tư máy móc đắt tiền ấy chứ", Hồng nói.
Hiện tại, tuy khai thác lậu nhưng tổ của Hồng mỗi tháng thu nhập ít cũng được 2 triệu đồng, còn tháng trúng thì chừng 10 - 15 triệu đồng. Cái thời "đỉnh cao" của Hồng là đầu những năm 2000, có thời điểm, chỉ trong vòng 10 ngày, riêng Hồng đã bỏ túi xấp xỉ 5 lạng vàng. Nhưng rồi "ăn của rừng rưng rưng nước mắt", thuốc thang vì bệnh tật, nhất là sốt rét, rồi thì ăn nhậu, bài bạc vì đêm hôm giữa rừng chẳng biết làm gì, cũng hết sạch.
Tràn lan hoá chất cực độc
|
"Tỉnh Hoà Bình cấp phép cho công ty Phúc Thanh khai thác khoáng sản ở ngọn đồi này được một năm nay. Trong khi công ty còn xây dựng cơ sở hạ tầng chưa đi vào khai thác thì một số người dân vẫn khai thác "chui", ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sinh thái. Về pháp lý, việc quản lý là do phía công ty, nhưng chính quyền địa phương cũng sẽ phải hỗ trợ".
Ông Bùi Văn Chúc, Trưởng công an xã Liên Sơn |
Để phương tiện máy móc hoạt động và có ánh sáng trong các hầm lò, đường điện dài gần 2km tạm thời được kéo từ xóm Vần lên đồi Múc.
Đặc biệt, một loại vật liệu không thể thiếu là thuốc nổ, vì quặng chạy theo từng vỉa đá trong lòng đồi. Tuy các chủ lò vẫn chối đây đẩy không dùng thuốc nổ nhưng đâu đó vẫn nghe tiếng ì ùng. Cứ nhìn vỉa đá thế, nếu không có thuốc nổ, dù tài cán mấy cũng bó tay.
Lượng đất đá đào lên được ủ lại thành từng đống, phía dưới lót tấm bạt nilông. Mỗi đống 20-30m3. Họ dùng một thứ hóa chất tưới lên, sau 5 - 7 ngày, các phiến đá mềm ra. Quặng vàng có trong đá sẽ chảy thành nước đọng lại dưới tấm nilông. Người ta hứng nước này dẫn vào bể lắng rồi dùng than hấp thụ vàng, sau đó đem về cơ sở phân kim.
Ngay trong lán của Hồng có một loại hoá chất lạ màu đen, ngâm trong nước. Chúng tôi thắc mắc vì thứ hoá chất này, Tư chép miệng: "Cái đó bí mật nghề nghiệp của chúng tôi. Không nói được. Anh mà là người bên môi trường thì chắc là biết".
 |
|
Cửa của một hầm sâu vài chục mét. |
Chưa thể khẳng định được hóa chất đó là gì nhưng khi chúng tôi về Hà Nội hỏi thì các chuyên gia hoá học phỏng đoán có thể là xyanua - một hóa chất cực độc dùng để làm mềm đá đã bị cấm sử dụng từ lâu. Có lẽ vì thế mới có chuyện "vàng chảy" như trên.
Trong bóng chiều chập choạng, chúng tôi len lỏi qua chi chít các hầm hố hoang phế do dân đào vàng bỏ lại. Nhiều hố lớn như nền nhà, thậm chí rộng hàng trăm mét vuông, sâu hoăm hoắm, đầy nước. Người dẫn đường tên Chiêu cứ luôn miệng nhắc nhở: "Cẩn thận với những hầm hố chết chóc này!". Đến cả trâu bò lỡ chân rơi xuống cũng đi tong huống chi là người. "Nhưng không phải chết đuối mà chết vì nước đãi vàng có hóa chất quá độc", Chiêu cảnh báo đầy lo ngại.
Trăm ẩn hoạ, ngàn nguy cơ
|
"Bãi vàng này khai thác đã 6-7 mùa nương rẫy nay. Kể từ ngày ấy đến giờ lúc nào dòng nước suối Cái cũng đục ngầu như có người cầm que mà khuấy. Con người không dám dùng nước đã đành, đến con trâu, con bò cũng không tắm được".
Ông Hà Minh Tuyền, đội 6, xóm Hóc Mã. |
UBND xã Liên Sơn cấm được một thời gian là đâu lại hoàn đấy. Vài ba tháng, khi lực lượng chức năng rút quân là hàng chục người lại lên đồi Múc, lều lán được dựng lại và ngày đêm vẫn xình xịch tiếng máy, đâu đó dưới hầm lò sâu lại vang lên tiếng mìn nổ.
Hàng năm, địa phương này đều có ban giải toả với lực lượng nòng cốt là công an xã, xã đội và đoàn thanh niên nhưng cuối cùng vẫn chẳng ăn thua. Cùng với việc ra văn bản cấm khai thác quặng ở đồi Múc, yêu cầu các chủ lò cam kết không tái phạm, tổ chức cho các hộ trong xã có người tham gia khai thác quặng ký cam kết với công an xã.
 |
|
Tiêu điều đồi Múc. |
Đặc biệt, trung tuần tháng 9/2008, với sự hỗ trợ của công an huyện, ban giải toả xã đã tiến hành đình chỉ và sử dụng máy ủi lấp được 3/5 lò đang khai thác quặng tại khu vực này. Vậy mà, tình trạng khai thác chui vẫn diễn ra bấy lâu nay như chưa hề có "lệnh cấm"?!
Còn nữa, theo người dân địa phương, khoảng gần 10 năm trước, đồi Múc rậm rạp cây cối, vậy mà giờ đây, nó tan hoang như một bãi chiến trường bởi những giếng, những hầm lò và từng đoàn người ngày đêm ngược xuôi trong tiếng máy khoan, máy nghiền, tiếng mìn nổ.
Tài nguyên khoáng sản được chuyển đi theo những chiếc công nông, ô tô với giá bán bình quân từ 400 - 500.000 đồng /1 tấn vẫn tiếp tục. Công tác quản lý vật liệu nổ vẫn nằm ngoài tầm kiểm soát của lực lượng chức năng. Nguy cơ tai nạn vẫn có thể xảy ra bất cứ lúc nào do các tuyến đường hầm chỉ là những "địa đạo" làm tạm bợ, không được quan tâm đến hệ thống an toàn.
Hàng trăm lượt người đã túa đến miền đất hứa này tìm vàng. Không biết có giấc mơ đổi đời nào thành hiện thực chưa nhưng chính người dân sinh sống ở miền đất này đang phải hứng chịu mối lo độc hại. Đồi Múc vẫn chứa đầy những ẩn hoạ. Đồi Múc vẫn bị "múc" một cách không thương tiếc!
Nguyễn Quang Thành
Bình luận (0)
Ý kiến của bạn
Thông báo
