Liệt sĩ “vô danh phận” sau 63 năm hy sinh

Thân nhân chiến sỹ Trần Văn Căn bên mộ phần ở khu Đồng Xìa, xã Đông Hải. Ảnh T.Thanh

Vì sao không đủ điều kiện?

Ông Trần Văn Cân (xóm 4, thôn Ái Quốc, xã Bình Định, huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình) là em họ của chiến sỹ Trần Văn Căn cho biết, anh họ ông tham gia quân ngũ năm 1947 thuộc đơn vị C54-D648-E50 Quân khu Tả Ngạn. Ông Căn hy sinh năm 1953 trong trận đánh bốt cầu Vật, xã Liên Phương, nay là xã Đông Hải, huyện Quỳnh Phụ (Thái Bình). Việc ông Căn hy sinh, gia đình không nhận được tin báo nên đã cất công tìm kiếm hàng chục năm trời. Đến tháng 4/2006, gia đình thân nhân chiến sỹ Căn mới tìm ra tung tích và mộ phần của ông qua hàng chục nhân chứng sống cùng đơn vị từ cấp tiểu, trung, đại đội. Đặc biệt là nguồn tin đáng tin cậy từ 5 du kích địa phương vốn là những người trực tiếp tiếp nhận, băng bó vết thương, cứu chữa và mai táng cho ông Căn.

Sau khi tìm được mộ phần, nắm được thông tin về hoàn cảnh hy sinh của anh họ mình, ông Cân đã làm hồ sơ đề nghị công nhận liệt sỹ cho chiến sỹ Căn. Tuy nhiên, ông Cân cho biết, do không nắm được quy trình, thủ tục nên các lần đề nghị đều không thành. “Năm 2013, Bộ Quốc phòng và Bộ LĐ,TB&XH ban hành Thông tư số 28/2013/TTLT-BLĐTBXH-BQP hướng dẫn xác nhận liệt sĩ, thương binh, người hưởng chính sách như thương binh trong chiến tranh không còn giấy tờ. Được chính quyền địa phương hướng dẫn, gia đình mới có điều kiện tiếp tục làm hồ sơ đề nghị công nhận liệt sỹ cho ông Trần Văn Căn. Bộ hồ sơ được hoàn thiện với sự tham gia của UBND xã Bình Định, UBND xã Đông Hải (nơi ông Căn hy sinh), UBND thị trấn Diêm Điền, Phòng LĐ,TB&XH huyện Kiến Xương, Sở LĐ,TB&XH tỉnh Thái Bình, Ban chỉ huy quân sự huyện Kiến Xương… Đại diện các đơn vị nêu trên đã trực tiếp xác minh với các nhân chứng sống vốn là các chiến sỹ chiến đấu cùng đơn vị, những người cùng cứu chữa, băng bó vết thương và chôn cất ông Căn” – ông Cân cho biết.

Hồ sơ đầy đủ là vậy, tuy nhiên, theo ông Cân: “Ngày 16/9, gia đình tôi lại bị trả lại toàn bộ hồ sơ với lý do được viết vài dòng vào tờ giấy nhỏ màu vàng với nội dung: “Không đủ điều kiện theo Thông tư 28, Quân khu (Quân khu III) trả lại ngày 16/9/2015”. Khi nhận được hồ sơ trả lại, gia đình và đồng đội của ông Trần Văn Căn rất buồn và bức xúc”. Điều 3, Thông tư 28 quy định căn cứ xác nhận liệt sỹ gồm: “Danh sách liệt sĩ lưu tại cơ quan, đơn vị có ghi tên người hy sinh, hoặc giấy tờ, tài liệu có giá trị pháp lý lập từ ngày 31/12/1994 trở về trước có ghi nhận là liệt sĩ hoặc hy sinh trong chiến đấu, trực tiếp phục vụ chiến đấu. Người hy sinh đã được chính quyền và nhân dân suy tôn đưa vào an táng trong nghĩa trang liệt sĩ nơi hy sinh, được gắn bia mộ liệt sĩ từ ngày 31/12/1994 trở về trước”. Theo quy định này, có thể hồ sơ của đơn vị ông Căn nhập ngũ không lưu hồ sơ. Ông Cân cho rằng, nếu đây là lý do thì trách nhiệm thuộc đơn vị nơi ông Căn nhập ngũ. Cũng theo ông Cân, hiện mộ phần ông Căn lại được chôn ngoài nghĩa trang Đồng Xìa, xã Đông Hải chứ không phải trong nghĩa trang liệt sỹ. Phải chăng đây là lý do khiến hồ sơ công nhận liệt sỹ cho ông Căn không được công nhận?

Hoàn cảnh éo le của người lính quê lúa

Trong hồ sơ xác nhận về trường hợp của ông Căn có ông Hoàng Ngọc Thành, ông Ngô Xuân Nghiêm là các Đại tá quân đội nghỉ hưu. Đây vốn là những người cùng đơn vị, trực tiếp chiến đấu với ông Căn đến lúc ông bị thương nặng sau đó giao ông lại cho du kích địa phương. Đặc biệt, hồ sơ có sự xác nhận của Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Liên (xã Đông Hải, huyện Quỳnh Phụ). Bà Liên là một trong 5 đội viên du kích vốn là y tá, trực tiếp băng bó vết thương, cứu chữa cho chiến sỹ Căn khi ông bị thương. Bà cũng là người trực tiếp tham gia mai táng và chăm sóc mộ phần cho ông Căn từ hàng chục năm nay.

Ngoài ý kiến của đồng đội và những người trực tiếp liên quan, ngày 6/9/2014, Ban Chỉ huy quân sự huyện Kiến Xương đã có văn bản số 341/BHC-CT do Chính trị viên, Thượng tá Nguyễn Trung Thái ký và Phó Chủ tịch UBND huyện Kiến Xương, ông Trần Văn Huyên cùng ký và đóng dấu gửi Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Thái Bình có nội dung: “Qua thẩm tra, xác minh các nhân chứng (có biên bản xác minh kèm theo) và tại xã Bình Định khi đồng chí Trần Văn Căn hy sinh đã được Đảng ủy, UBND và nhân dân xã Bình Định làm lễ truy điệu. Hằng năm, chính quyền địa phương tổ chức thăm hỏi, tặng quà nhân dịp 27/7 và Tết Nguyên đán. Ban CHQS huyện Kiến Xương đề nghị xác nhận liệt sỹ cho đồng chí Trần Văn Căn. Đề nghị Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Thái Bình xem xét, giải quyết”.

Về hoàn cảnh của liệt sỹ Trần Văn Căn, bà Phạm Thị Thạch, cháu dâu của ông Trần Văn Cân cho biết: “Ông Căn mồ côi bố từ bé, khi ông Căn được 2 tuổi thì mẹ ông mắc bệnh sau đó bỏ nhà đi biệt tích không biết sống chết ở đâu. Ông Căn được bố mẹ ông Cân mang về nuôi sau đó lớn lên gia nhập quân ngũ, chiến đấu rồi hy sinh. Hoàn cảnh ông Căn quá éo le, nay ông Cân cũng già yếu, thấy sự việc thiếu minh bạch nên dù tôi là cháu dâu nhưng quyết đi mọi nơi để tìm bằng được câu trả lời xác đáng từ cơ quan chức năng”.

Báo GĐ&XH xin gửi nội dung phản ánh nêu trên đến Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Thái Bình, Cục Chính sách (Bộ Quốc phòng) cùng các cơ quan hữu quan liên quan xác minh và có trả lời cụ thể cho trường hợp hy sinh của chiến sỹ Trần Văn Căn nêu trên.

Minh Anh/Báo Gia đình & Xã hội