Lo ngại xáo trộn khi chuyển việc sát hạch, cấp giấy phép lái xe cho ngành công an

Hoạt động tại một trung tâm sát hạch lái xe ở Hà Nội. Ảnh: PV

Nhiều vụ TNGT xuất phát từ công tác đào tạo, sát hạch GPLX

Tại cuộc họp với Thường trực Ủy ban ATGT quốc gia ngày 27/8, Phó Thủ tướng Thường trực Trương Hòa Bình, Chủ tịch Ủy ban ATGT quốc gia chỉ ra nhiều nguyên nhân trực tiếp dẫn đến các vụ tai nạn nghiêm trọng thời gian qua. Trong đó có nguyên nhân cơ bản là sự buông lỏng, thiếu trách nhiệm của doanh nghiệp kinh doanh vận tải.

"Việc này chúng ta đã nhắc đi nhắc lại nhiều lần. Nhưng từ đó đến nay, tôi chưa nhận được bất kỳ báo cáo nào của Ủy ban ATGT quốc gia, Bộ Công an, Bộ GTVT hay địa phương về một trường hợp chủ phương tiện, chủ doanh nghiệp bị xử lý hình sự do vi phạm quy định về đảm bảo ATGT trong kinh doanh vận tải", Phó Thủ tướng Trương Hòa Bình nói và yêu cầu Bộ Công an báo cáo kết quả điều tra và xử lý các tổ chức, cá nhân làm giả giấy khám sức khỏe cho người học lái xe, làm giả giấy phép lái xe hoặc có hành vi gian lận, tiêu cực trong đào tạo, sát hạch cấp giấy phép lái xe và khám sức khỏe cho người học lái xe.

Trong dự thảo Luật Bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường bộ (GTĐB) vừa trình Chính phủ, Bộ Công an cũng chỉ ra tình trạng vi phạm trật tự ATGT ngày càng phức tạp. Tính riêng trong năm 2019, hơn 70% các vụ TNGT đặc biệt nghiêm trọng liên quan đến xe kinh doanh vận tải. Và trong các vụ TNGT, có rất nhiều vụ nguyên nhân xuất phát do công tác đào tạo, sát hạch, cấp GPLX. Cơ quan này cũng đánh giá, thực tế hiện nay cho thấy sau khi được cấp GPLX, người lái xe gần như không bị ai quản lý. Không cơ quan nào chịu trách nhiệm chính trong việc quản lý, giám sát. Cùng với đó, sự phối hợp giữa các ngành, các đơn vị còn lỏng lẻo trong công tác cấp và cấp lại GPLX khiến hàng trăm ngàn GPLX bị tạm giữ, tước quyền sử dụng không có người đến nhận. Không ít trường hợp đang bị CSGT tạm giữ GPLX vẫn được cấp lại GPLX khác, có người còn sở hữu tới 2-3 GPLX. Thậm chí có tình trạng tài xế có có tiền sử tâm thần, đang bị truy nã, thậm chí đang thi hành án nhưng vẫn được cấp, đổi GPLX.

Do vậy, Bộ Công an đề xuất quản lý việc sát hạch, cấp GPLX thay vì Bộ GTVT như hiện nay. Cụ thể, theo đề xuất thì Bộ Công an sẽ chịu trách nhiệm trước Chính phủ việc quản lý nhà nước về trật tự ATGT đường bộ, bao gồm việc sát hạch và cấp, đổi, thu hồi GPLX; quản lý quá trình chấp hành pháp luật của người điều khiển phương tiện sau khi được cấp GPLX cũng như quy định về trừ điểm GPLX. "Từ những dữ liệu có được, ngành công an sẽ phân tích, tìm ra kỹ năng nào cần phải tập trung rèn luyện khi đào tạo, sát hạch. Thực tế, việc thi lý thuyết cũng như sa hình như hiện nay vẫn chỉ như nằm trên sách vở. Điều quan trọng nhất là kỹ năng xử lý khi tham giao thông", đại diện Bộ Công an thông tin.

Trao đổi với PV Báo Gia đình & Xã hội về lo ngại việc thay đổi cơ quan chịu trách nhiệm sát hạch, cấp GPLX sẽ làm chồng chéo, phát sinh ngân sách, Đại tá Nguyễn Văn Trung, Cục trưởng Cục CSGT (Bộ Công an) chia sẻ, Bộ đã nghiên cứu, tham khảo pháp luật của nhiều nước như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Pháp, Nga, Đức… Qua đó cho thấy các nước đều có luật chuyên biệt về trật tự, ATGT tách bạch với quy định về xây dựng, phát triển kết cấu hạ tầng giao thông và vận tải đường bộ. Trước đây ngành công an từng phụ trách và hiện nay vẫn đang tổ chức sát hạch GPLX cho lực lượng CAND nên đã có kinh nghiệm. Cơ sở vật chất là các sân sát hạch của trường công an, của Cục CSGT sẽ được tận dụng. Cùng với đó, sát hạch viên sẽ là cán bộ công an, hiện ngành công an đã triển khai lực lượng tới bốn cấp, do vậy về cơ bản không làm tăng biên chế.

Vẫn còn nhiều băn khoăn

Ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam.

Liên quan đến đề xuất trên, ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, cho biết, từ tháng 8/1995, Bộ GTVT được Bộ Công an chuyển giao phụ trách lĩnh vực sát hạch, cấp, đổi GPLX. Tiếp quản nhiệm vụ, ngành cũng đã đổi mới quản lý GPLX với nội dung quan trọng là xây dựng hệ cơ sở dữ liệu quản lý GPLX thống nhất toàn quốc và đổi mới GPLX.

Ông Quyền nhấn mạnh việc sát hạch, cấp, đổi GPLX và đăng kiểm phương tiện cơ giới là lĩnh vực mang tính xã hội hóa rất cao, có sự tác động từ các yếu tố, các mối quan hệ xã hội nên không tránh khỏi những tồn tại, khiếm khuyết. Theo quy định hiện nay, Bộ GTVT quản lý nhà nước về đào tạo, sát hạch và cấp GPLX; Bộ Y tế ban hành quy định về quản lý sức khỏe tài xế; Bộ Công an kiểm tra, xử phạt vi phạm trên đường. "Như vậy là không chồng chéo, mỗi cơ quan đảm nhiệm một khâu. Nếu có sự giám sát lẫn nhau sẽ minh bạch hơn", ông Quyền nhìn nhận và nhấn mạnh bất kể bộ nào quản lý, điều quan trọng nhất là phải nâng cao được chất lượng đào tạo, sát hạch, cấp GPLX để bảo đảm ATGT.

Luật sư La Văn Thái, Giám đốc Công ty luật Tầm nhìn và thịnh vượng.

Ở góc nhìn pháp lý, luật sư La Văn Thái (Giám đốc Công ty luật Tầm nhìn và thịnh vượng) cho biết: "Khách quan thì có thể thấy lĩnh vực sát hạch thi bằng lái là lĩnh vực dân sự, Bộ GTVT và Bộ Công an đều có thể làm tốt. Bộ Công an cho rằng việc sát hạch, cấp GPLX do ngành GTVT quản lý hiện còn nhiều kẽ hở, lỏng lẻo, vậy khi chuyển về cho ngành công an thì có đảm bảo sẽ không có những hạn chế tương tự? Nếu có kẽ hở thì việc cần thiết nhất bây giờ là phải tính cách bịt kẽ hở".

Luật sư Thái cũng lo ngại, việc chuyển sát hạch, cấp đổi GPLX từ ngành giao thông vận tải về ngành công an sẽ kéo theo nhiều xáo trộn như tăng thêm gánh nặng công việc, tăng biên chế của ngành. Chưa kể đến các phát sinh khác như việc một bên đầu tư thêm cơ sở vật chất, kinh phí, một bên bị tác động phải cắt giảm biên chế, nhân sự cho phù hợp.

"Mấu chốt vấn đề là sao vừa giữ nguyên quy định như hiện hành mà vẫn có các giải pháp để ngăn ngừa tiêu cực. Với công nghệ thông tin phát triển như hiện nay, hệ thống dữ liệu liên thông từ cấp GPLX, đăng kiểm, xử phạt… các cơ quan chỉ cần phối hợp tốt sẽ mang lại hiệu quả cao. Điều mà dư luận quan tâm nhất là dự thảo sau khi đi vào thực tế sẽ góp phần cải cách hành chính cũng như nâng cao được chất lượng sát hạch GPLX để tạo được sự bình an hơn cho người tham gia giao thông", luật sư Thái bày tỏ.

Nhóm Phóng Viên

Lý do Bộ Công an muốn quản lý sát hạch, cấp giấy phép lái xe thay Bộ GTVT