Lót tay

Đó là kết quả nghiên cứu chung của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Trung tâm Nghiên cứu phát triển và hỗ trợ cộng đồng (thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) và Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc tại Việt Nam (UNDP). Báo cáo thẳng thắn đưa ra các chỉ số mà không nhiều người chờ đợi, ít người muốn chấp nhận.

Thật lo là có tới 50% người trả lời nghiên cứu nói rằng, họ phải “lót tay” khi vào công chức nhà nước. Giả sử hoàn toàn đúng vậy thì nghĩa là, rất nhiều người tham gia vào nền hành chính công địa phương bắt đầu bằng sự giả dối và mưu toan. Ấy là chưa kể “lót tay” là khái niệm hai chiều. Những công bộc, nếu đã mất tiền để được làm việc, phải xin xỏ để được “vào nhà nước” thì có đảm bảo phục vụ người dân một cách tận tụy, niềm nở, “trong sáng”?

Lại có hơn 20% số người được hỏi cho biết đã phải “chi thêm” khi xin cấp sổ đỏ, trong khi Chính phủ đang hối thúc các địa phương làm nhanh công tác này. Có 30% phụ huynh khẳng định đã “bồi dưỡng” cho giáo viên với hi vọng con cái mình được quan tâm hơn đôi chút.

Chỉ số PAPI năm 2014 còn cho thấy không có nhiều chuyển biến tích cực ở các nội dung như: Công khai minh bạch, trách nhiệm giải trình với người dân, kiểm soát tham nhũng trong khu vực công, thủ tục hành chính công, và cung ứng dịch vụ công…

Nhưng đáng buồn hơn cả là chỉ có 3% số người được hỏi cho biết đã tố cáo hành vi vòi vĩnh đưa hối lộ của cán bộ, công chức cấp địa phương. Con số khô khan này ẩn chứa một sự sợ hãi trước cái xấu, sự thỏa hiệp vì những mưu toan, vụ lợi giữa công dân và người phục vụ công dân.

Thực tế ấy có lẽ đã được nhìn thấy từ lâu, chứ không cần đợi kết quả PAPI mới biết. Nỗ lực của Chính phủ đẩy mạnh chất lượng hành chính công đang bị cản bước bởi những cán bộ địa phương sẵn sàng “lót tay” khi nhận việc và rồi sau nay lại nhận “lót tay” từ người khác. Họ luồn lách để có một vị trí và rồi sau này đòi lại “công bằng” cho bản thân mình…

Có lẽ để xóa bỏ hành vi “lót tay”, đẩy lùi sự sợ hãi trong hệ thống hành chính công địa phương, cần có những đột phá và cả sự cứng rắn.

Việt Nguyễn/Báo Gia đình & Xã hội