Mai một tiếng Việt không phải lỗi chính của giới trẻ

Chủ nhật, 07:28 06/12/2009 | Xã hội

Giadinh.net - Trong bài viết trước, chúng tôi đã đăng tải bài viết “Ngôn ngữ của giới trẻ trong mắt các nhà nghiên cứu”. Tòa soạn đã nhận được khá nhiều ý kiến phản hồi xung quanh vấn đề này.

> Tiếng lóng của giới trẻ trong mắt các nhà nghiên cứu

Để làm sáng tỏ thêm, PV Báo GĐ&XH đã có cuộc trao đổi với GS. Ngôn ngữ học Đinh Văn Đức, Trung tâm nghiên cứu châu Á - Thái Bình Dương, ĐHQG Hà Nội về việc nên can thiệp thế nào vào ngôn ngữ của giới trẻ.

“Con sâu làm rầu nồi canh”

- Ông nghĩ gì về cách giới trẻ đang sử dụng tiếng Việt ngày nay?

GS. Ngôn ngữ học Đinh Văn Đức.

- Tôi nghĩ rằng đặc tính của tuổi trẻ là vui vẻ và năng động nên ngôn ngữ giao tiếp của họ cũng mang màu sắc vui vẻ năng động đó. Không phải chỉ có tiếng Việt, đối với các loại ngôn ngữ khác trên thế giới cũng thế, ngôn ngữ của người trẻ bao giờ cũng có dấu ấn riêng.

Ở nước ta từ khi đổi mới, ngôn ngữ thay đổi rất nhiều và trong các nhóm xã hội, lớp trẻ góp phần rất tích cực trong việc làm phát triển tiếng Việt. Điều đó tạo nên luồng dư luận: Luồng thứ nhất cho rằng, nhìn về mặt khoa học và xã hội thì sự phát triển đó là tự nhiên. Nó là cái tất yếu và sự thay đổi này càng tích cực càng năng động thì càng phản ánh xã hội đang có những bước phát triển.

Tuy nhiên, cũng có ý kiến khác cho rằng sự phát triển ngôn ngữ của giới trẻ hiện nay nhìn qua một số hiện tượng dễ khiến người ta cho rằng nó đang làm hỏng tiếng Việt. Riêng tôi cho rằng, nên xem xét hiện tượng này một cách có cơ sở khoa học và xã hội. Sự phát triển này là tất yếu. Chính nó sẽ đóng góp vào lối nói mới, qua thời gian, xã hội sẽ dần chọn lọc, tiếp thu và làm cho ngôn ngữ trở nên phong phú hơn, những gì không chuẩn mực về giao tiếp và văn hóa thì sẽ dần dần bị sàng lọc.

Nhìn vào số đông, tôi cho rằng ngôn ngữ của số đông hiện đang rất tốt. Giới trẻ Hà Nội hiện đang có một dấu ấn rất mới, làm cho tiếng Hà Nội ngày xưa phát triển lên chứ không dừng lại ở tiếng Hà Nội ngày xưa. Ngôn ngữ Hà Nội hôm nay mới hơn, năng động và sinh động hơn. Đó là nhờ có sự đóng góp rất nhiều của lớp trẻ. Cần phân biệt điều đó với những ngôn ngữ không chuẩn mực như là nói tục, nói chen tiếng nước ngoài hoặc nói theo ngôn ngữ đường phố... Tôi rất tin vào giới trẻ. Nếu nhìn vào số đông thì chính họ sẽ làm cho tiếng Việt từng bước hiện đại hóa.

Ảnh minh họa

- Liệu việc lo lắng rằng tiếng Việt rồi sẽ bị giới trẻ làm hỏng có thái quá không, thưa ông?

- Có lẽ là do “con sâu làm rầu nồi canh” thôi. Thế hệ lớn tuổi đôi khi hơi quá chặt chẽ. Riêng tôi cho rằng ngôn ngữ và xã hội có thể tự điều chỉnh mặc dù vai trò can thiệp của xã hội không thể xem thường. Trách nhiệm của gia đình, nhà trường, nhà nước và trách nhiệm của các nhà ngôn ngữ học nữa rất cần thiết để duy trì và phát triển một hệ thống tiếng tốt đẹp.

Tuy nhiên, bản thân thanh niên bây giờ rất có văn hóa, chiều sâu văn hóa sẽ giúp họ thay đổi và sàng lọc ngôn ngữ đang dùng. Còn việc có nhiều em nói năng thái quá thì cũng như xã hội có người tốt kẻ xấu thì cũng có những người nói những điều hay, có người nói điều thiếu chuẩn mực vậy, đó cũng là chuyện bình thường và chúng ta nên nhìn nó một cách bình tĩnh hơn.

Giới trẻ sử dụng những từ như “thầu giầu, cá chê, a kay...” không nhằm thông tin một cái gì cả mà chỉ nhằm tạo sự dí dỏm, đóng dấu ấn của tuổi trẻ mà thôi. Người lớn không nên bận tâm quá nhiều về việc đó. Đến một tuổi nào đó, mỗi đứa trẻ sẽ tự điều chỉnh, khi lớn hẳn, chúng sẽ thấy ngôn ngữ đó không còn thích hợp nữa và tự sàng lọc cho mình.

Cần có luật

- Với tư cách nhà nghiên cứu ngôn ngữ, ông đã từng thấy một loại ngôn ngữ nào trên thế giới bị giới trẻ “làm hỏng” như lo lắng về tiếng Việt của chúng ta hiện nay chưa?

- Với tư cách một nhà ngôn ngữ học và cũng là người được đi nhiều nơi trên thế giới, tôi chưa từng thấy một hiện tượng nào như thế cả. Hơn nữa, ngôn ngữ gắn với văn hóa nên một đất nước có chiều sâu về văn hóa thì văn hóa đó sẽ giúp cho ngôn ngữ đứng vững. Chỉ có điều ở nhiều nước luật pháp về ngôn ngữ và giáo dục của họ tốt hơn mà thôi. Vấn đề quan trọng vẫn là chính sách và quản lý.

Ở nước ta, chính sách về ngôn ngữ và quản lý ngôn ngữ không tốt. Cho đến nay chúng ta chưa có pháp lệnh nào về tiếng Việt. Tiếng Anh, tiếp Pháp, tiếng Đức đều có luật về ngôn ngữ rồi, ví dụ như luật về chính tả, luật về phiên âm tiếng nước ngoài, luật về sử dụng tiếng nước ngoài khi dùng trong ngôn ngữ bản địa; nhà trường thì dạy trẻ con những chuẩn mực trong giao tiếp từ lúc còn rất nhỏ và dạy thực hành. Còn chúng ta dạy lý thuyết rất nhiều nhưng thực hành ứng xử và kĩ năng thì lại ít. Học sinh chủ yếu là bắt chước nhau trong giao tiếp, mà bắt chước có điều tốt, có điều tai hại.

- Người lớn có thể can thiệp thế nào vào cách sử dụng ngôn ngữ của giới trẻ, thưa ông?

- Thanh niên bao giờ cũng nhận được nhiều sự quan tâm của xã hội nhất, trong đó có cả lời ăn tiếng nói. Tuy nhiên, việc can thiệp vào ngôn ngữ của họ chỉ có thể là giúp đỡ hay hướng dẫn chứ không thể mang tính áp đặt và cấm đoán vì điều đó rất có thể sẽ phản tác dụng. Có ba kênh giáo dục và định hướng đó là: Gia đình, nhà trường và xã hội. Đây là những nơi định hướng rất tốt và nếu biết kết hợp thì hiệu quả còn sẽ cao hơn.

Giáo dục gia đình có những chuẩn mực xã hội cổ điển và chuẩn mực xã hội phát triển. Chuẩn mực xã hội cổ điển đã hình thành từ xa xưa. Ví dụ như con không thể hỗn với bố mẹ, cháu không nên cãi lời ông bà... Nhưng bên cạnh cái cổ điển đó cũng có cái phát triển đó là bố mẹ cũng nên lắng nghe con cái, đừng ép con cái vào khuôn phép như thời của mình. Đó là tính hai chiều trong gia đình. Bố mẹ không nên để mặc cho con cái thích nói gì thì nói nhưng muốn can thiệp vào cũng phải can thiệp dưới hình thức góp ý, uốn nắn chứ không phải là ép buộc, cấm đoán.

Với nhà trường, tôi nghĩ việc đầu tiên là phải dạy con trẻ nói sao cho đúng, dạy chuẩn mực văn hóa giao tiếp ngôn ngữ. Hiện nay chúng ta mới chỉ nhấn mạnh mặt tiếng thôi nhưng mặt chuẩn mực văn hóa ngôn ngữ thì chưa được để tâm. Hiện việc giáo dục ngôn ngữ trong nhà trường hiện đang rất yếu vì chúng ta chỉ chú trọng kiến thức mà không dạy kĩ năng, dạy về ngôn ngữ chứ không dạy kỹ năng sử dụng ngôn ngữ. Học trò nói năng bình thường rất táo tợn ồn ào nhưng nói trước công chúng lại rất khó khăn vì không được đào tạo.

Vai trò của xã hội là cần phải tạo nên được một dư luận tốt vì người ta sống không ngoài xã hội. Dư luận đó sẽ góp phần tích cực thay đổi hành vi. Tùy từng lứa tuổi vai trò của ba kênh này có tác động khác nhau. Khi còn bé thì gia đình là kênh quan trọng nhất. Khi đi học thì nhà trường sẽ quyết định nhiều hơn và khi đã đi làm, kênh thông tin xã hội sẽ chi phối người trưởng thành hơn cả.

- Sự thiếu hụt về mặt luật pháp đối với ngôn ngữ mà ông đề cập là gì, thưa ông?

- Đó chính là chính sách đối với bản ngữ: Dạy tiếng mẹ đẻ trong nhà trường và tiếng Việt trên truyền thông. Tuy nhiên luật của chúng ta chưa có nên cũng không có chuẩn mực và chế tài. Ví dụ như báo chí và sách vở của chúng ta khi viết tiếng nước ngoài thì mỗi người phiên âm một kiểu, các phương tiện thông tin đại chúng dùng tiếng nước ngoài tràn lan không có chú thích. Riêng điều này thì trên thế giới không có nước nào cho phép cả. Tôi mong rằng sẽ sớm có một pháp lệnh về ngôn ngữ. Khi đó, việc giáo dục cũng sẽ không bất cập và mối lo lắng về cách giới trẻ dùng ngôn ngữ cũng sẽ giảm đi.

- Xin cảm ơn ông!

> Tiếng lóng của giới trẻ trong mắt các nhà nghiên cứu

Thủy Lưu (Thực hiện)

kimvan

Chia sẻ facebook

Bình luận (0)

Xem thêm bình luận

Ý kiến của bạn

Cùng chuyên mục

Cá voi liên tiếp xuất hiện gần bờ biển Mũi Né báo hiệu điều gì?

Đời sống - 1 giờ trước

Chỉ trong ít ngày, vùng biển Mũi Né, tỉnh Lâm Đồng liên tiếp ghi nhận cá voi xuất hiện gần bờ và đây là tín hiệu tích cực cho môi trường biển.

Án mạng ở Phú Quốc xuất phát từ việc 'có bạn trai mới nhưng… giấu'

Pháp luật - 1 giờ trước

Phát hiện bạn gái có bạn trai mới nhưng giấu mình nên Trương Quốc Đạt nảy sinh ghen tuông rồi gây ra án mạng tại Phú Quốc

Hà Nội: Khởi tố kẻ trộm xe SH 160i của bạn cùng phòng rồi đem bán 20 triệu

Pháp luật - 2 giờ trước

GĐXH - Phát hiện bạn cùng phòng để chìa khóa xe sơ hở, một đối tượng đã nảy sinh ý định trộm cắp tài sản, lấy xe mang đi bán với giá rẻ. Vụ việc nhanh chóng được Công an phường Yên Hòa điều tra, làm rõ và thu hồi tài sản.

Nghi phạm sát hại người phụ nữ ở Quảng Trị được phát hiện tại quán Internet

Xã hội - 3 giờ trước

GĐXH - Người phụ nữ được phát hiện tử vong sau khi có xích mích với nam thanh niên. Nghi phạm được phát hiện đang lẩn trốn trong một quán Internet.

Hà Nội: Xe tải bất ngờ sụt hố khi đang di chuyển trên đường Nguyễn Trãi

Đời sống - 5 giờ trước

GĐXH - Ngày 23/4, một sự cố giao thông hy hữu đã xảy ra trên trục đường Nguyễn Trãi (phường Thanh Xuân) khi mặt đường bất ngờ lún sụt, "nuốt chửng" bánh sau của một chiếc xe tải đang lưu thông.

Người dân Hà Nội sắp đón tin vui lớn

Đời sống - 5 giờ trước

GĐXH - Sở Xây dựng đề xuất miễn phí vé các tuyến xe buýt có trợ giá và 2 tuyến metro trong dịp nghỉ lễ 30/4 và Giỗ tổ Hùng Vương sắp tới.

Khởi tố, bắt giam đối tượng giết 2 người vì ghen tuông

Pháp luật - 6 giờ trước

GĐXH - Phát hiện bạn gái có bạn trai mới và đòi chia tay, Trương Quốc Đạt (SN 2007, trú tại tỉnh An Giang) mang dao giết 2 người. Công an tỉnh An Giang đã khởi tố, bắt giam Đạt xử lý theo quy định.

Đà Nẵng: Giải cứu du khách Mỹ nặng gần 300kg mắc kẹt trong nhà vệ sinh

Đời sống - 6 giờ trước

GĐXH - Sau gần 3 giờ nỗ lực triển khai các biện pháp nghiệp vụ, lực lượng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ Công an TP Đà Nẵng đã giải cứu thành công một nam du khách nước ngoài nặng gần 300kg mắc kẹt trong phòng vệ sinh.

Cựu thiếu tá CSGT bị khởi tố vì bỏ mặc nam sinh lớp 12 gặp nạn tử vong

Pháp luật - 7 giờ trước

GĐXH - Sau nhiều ngày gây xôn xao dư luận, sáng ngày 23/4, Công an tỉnh Đắk Lắk đã chính thức công bố quyết định khởi tố bị can đối với Nguyễn Quang Hoàng (cựu Thiếu tá CSGT) về tội "Không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng".