Mang thai hộ vì mục đích nhân đạo: Hàng chục câu hỏi “hóc búa” chờ lời giải

Chăm sóc trẻ sơ sinh tại Bệnh viện Phụ sản Trung ương. Ảnh: Dương Ngọc

Hơn 30 nội dung về y tế, pháp lý, tâm lý

Hội thảo do Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Viết Tiến chủ trì với sự tham dự của nhiều chuyên gia sản khoa. Tại hội thảo, TS Nguyễn Huy Quang - Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế) đã trình bày những vấn đề cốt lõi của Nghị định vốn đang được các chuyên gia y tế và người dân quan tâm.

Theo đó, Nghị định 10 điều chỉnh một số yếu tố cơ bản đối với quá trình thực hiện kỹ thuật TTTON vốn là cơ sở để thực hiện kỹ thuật mang thai hộ. So với các quy định trước đây về TTTON, Nghị định 10 điều chỉnh việc cho và nhận tinh trùng, cho và nhận noãn, cho và nhận phôi. Một số vấn đề liên quan đến lưu giữ tinh trùng, noãn, phôi cũng được điều chỉnh tại Nghị định này.

Theo quy định, hồ sơ đề nghị được thực hiện kỹ thuật mang thai hộ vì mục đích nhân đạo phải bao gồm 10 đơn, văn bản xác nhận, văn bản thỏa thuận có liên quan. Ngoài sự hiện diện trực tiếp của cặp vợ chồng (bên nhờ mang thai hộ và vợ chồng bên mang thai hộ), hồ sơ còn cần sự hiện diện của chính quyền cấp xã/phường, cơ sở khám, chữa bệnh, chuyên gia y tế, tâm lý, pháp luật và chính đơn vị trực tiếp thực hiện kỹ thuật (Bệnh viện Phụ sản Trung ương, Bệnh viện Phụ sản Trung ương Huế, Bệnh viện Phụ sản Từ Dũ). Đơn vị trực tiếp thực hiện kỹ thuật này chịu trách nhiệm xét duyệt hồ sơ. Tuy nhiên, với những trường hợp giả mạo hồ sơ, trách nhiệm chính thuộc về đơn vị cung cấp văn bản xác nhận (chính quyền địa phương). Riêng vấn đề tư vấn đối với vợ chồng bên nhờ mang thai hộ và bên mang thai hộ được quy định chặt chẽ với hơn 30 nội dung về y tế, pháp lý và tâm lý.

Bác sĩ Hoàng Thị Diễm Tuyết - Phó Giám đốc Bệnh viện Từ Dũ đã đề cập đến nhiều vấn đề phát sinh trong thực tế kể từ khi Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 cho phép mang thai hộ vì mục đích nhân đạo có hiệu lực. Theo bác sĩ Tuyết, thủ tục xác định “người thân thích cùng hàng” bao gồm những văn bản nào? Phía Sở Tư pháp TPHCM cũng chưa có câu trả lời cụ thể.

Các đơn vị y tế chờ  thông tư hướng dẫn cụ thể

Một vấn đề khác phát sinh, với một phụ nữ trục trặc về tử cung lẫn buồng trứng (tức là phải xin noãn của người khác) thì có được thực hiện kỹ thuật này không? Bác sĩ Tuyết cũng nêu trường hợp một cặp vợ chồng có con chung nhưng đứa trẻ mắc bệnh down, vì vậy bố mẹ muốn thực hiện kỹ thuật mang thai hộ (do mẹ không còn khả năng mang thai) để có thêm con thì xử lý ra sao? Ngược lại, một phụ nữ đã có con ngoài hôn thú, muốn có thêm con nhưng không thể tự mang thai mà phải “đi nhờ”, vậy đơn vị y tế có được phép thực hiện?

Một tình huống khác “khá hóc búa” cũng được các chuyên gia đưa ra tại hội thảo, đó là quy định hiện hành cho phép cặp vợ chồng có bất thường về di truyền được xin phôi để thực hiện kỹ thuật TTTON và mang thai sinh con để tránh bệnh tật cho thế hệ sau. Tuy nhiên, nếu người vợ trong tình huống trên trục trặc về tử cung, buộc phải vừa xin phôi vừa thực hiện kỹ thuật mang thai hộ, nhưng Nghị định 10 lại không cho phép điều này vì quy định tinh trùng và trứng phải của bên nhờ mang thai hộ.

Trước không ít thắc mắc của đại diện các đơn vị y tế được phép thực hiện kỹ thuật mang thai hộ, Thứ trưởng  Bộ Y tế Nguyễn Viết Tiến cho hay: Các đơn vị y tế cần căn cứ theo Nghị định để thực hiện. Thứ trưởng cũng cho rằng, sắp tới Nghị định này còn phải điều chỉnh, bổ sung cho phù hợp thực tế cuộc sống.

Liên quan đến tình huống cặp vợ chồng có bất thường về di truyền, người vợ lại trục trặc ở tử cung, Thứ trưởng Bộ Y tế khẳng định: Đối với trường hợp này, cơ sở y tế buộc phải từ chối thực hiện kỹ thuật mang thai hộ theo đúng quy định, đồng thời khuyên cặp vợ chồng này nhận con nuôi nếu thực sự muốn có con (ít nhất là trong thời gian Nghị định 10 chưa có sửa đổi, điều chỉnh). Còn tình huống một phụ nữ trục trặc về cả tử cung lẫn buồng trứng thì chiếu theo quy định là hoàn toàn không thể thực hiện kỹ thuật mang thai hộ vì “phải xin trứng” là trái với Nghị định 10.

Tại hội thảo, Vụ Sức khỏe Bà mẹ&Trẻ em- đơn vị được Bộ Y tế giao nhiệm vụ tham mưu soạn thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện Nghị định 10 cũng đặt ra nhiều vấn đề để xin ý kiến các chuyên gia.

Thanh Giang / Báo Gia đình và Xã hội