Mất ngủ ở người già và cách khắc phục

| Sống khỏe

Đây là một rối loạn thường gặp ở người cao tuổi, do rất nhiều nguyên nhân gây ra. Để tìm lại giấc ngủ ngon, người bệnh và thầy thuốc cần tìm hiểu và điều trị các nguyên nhân trực tiếp gây mất ngủ. Điều quan trọng nhất là phải tạo được môi trường dễ chịu và phù hợp cho giấc ngủ.

Các yếu tố gây mất ngủ ở người cao tuổi bao gồm: giảm hoạt động thể lực, ít tiếp xúc với ánh sáng, giảm ngưỡng bị đánh thức (dễ bị thức giấc hơn), thay đổi nhịp sinh học, giảm khả năng hồi phục các chức năng khi cơ thể bị lão hóa, các bệnh lý (sa sút trí tuệ, tim mạch, viêm nhiễm đường hô hấp, đau xương khớp, trầm cảm...). Nhìn chung, các nguyên nhân chính gây mất ngủ ở người cao tuổi được chia thành 4 nhóm:

- Các bệnh gây rối loạn giấc ngủ tiên phát: Phổ biến nhất là chứng ngừng thở lúc ngủ (hay gặp ở những người béo phì) hoặc các hiện tượng chân tay tự cử động về đêm, gây thức giấc.

- Các bệnh lý gây rối loạn giấc ngủ thứ phát: Nổi bật nhất là chứng đau do các bệnh cơ xương khớp (thoái hóa khớp, loãng xương...). Đau tăng lên lúc nửa đêm về sáng, khiến bệnh nhân bị tỉnh giấc và sau đó rất khó ngủ tiếp. Một số bệnh lý khác cũng gây mất ngủ như thiếu máu cơ tim gây đau ngực, tiểu đêm (do u xơ tiền liệt tuyến, tiểu đường), khó thở (do suy tim, viêm phế quản, hen).

- Các bệnh lý tâm thần kinh: Bệnh trầm cảm là yếu tố lớn nhất liên quan đến rối loạn giấc ngủ ở người cao tuổi. Bệnh nhân thường khó bắt đầu giấc ngủ hoặc hay bị thức giấc sớm, có hiện tượng ngủ ngày. Một số người có những thời điểm bị kích động nên rất khó ngủ. Theo ước tính, khoảng 30% người cao tuổi trong cộng đồng và 50% người cao tuổi trong các viện dưỡng lão có triệu chứng trầm cảm. Các rối loạn tâm thần khác có khả năng gây mất ngủ là lo âu quá mức (sợ mất uy tín, mất sự tín nhiệm khi nghỉ hưu, lo lắng về tai nạn của anh em, bạn bè hoặc về tài chính...), sa sút trí tuệ.

- Dược phẩm: Đó là thuốc loại corticoid, nội tiết tố tuyến giáp, thuốc điều trị bệnh thần kinh hoặc trầm cảm, các thuốc chẹn beta giao cảm, thuốc hạ huyết áp Methyldopa... Một số dược phẩm được coi là thuốc ngủ như benzodiazepine (Seduxen) lại có tác dụng phụ là gây buồn ngủ, khiến người già ngủ nhiều hơn vào ban ngày và tỉnh táo vào ban đêm.

Cách điều trị mất ngủ tốt nhất là áp dụng các biện pháp không dùng thuốc (nhất là với trường hợp mất ngủ do rối loạn tâm lý kéo dài) nhằm xóa bỏ hoặc làm giảm các yếu tố gây mất ngủ. Cụ thể là:

- Hằng ngày nên tập thể dục đều đặn (nhưng không nên tập nhiều sau 6 giờ chiều), học cách thư giãn để có cảm giác thư thái cả về thể chất lẫn tinh thần. Không nên sử dụng đồ ăn thức uống hoặc các thuốc có chất kích thích. Không nên ngủ ngày nhiều. Nếu bạn buồn ngủ nhiều vào ban ngày, hãy tạo môi trường làm việc có đủ ánh sáng và sự kích thích để tránh cảm giác đó.

- Tạo một môi trường thư giãn và yên tĩnh khi đi ngủ, bao gồm các điều kiện tối ưu về ánh sáng, tiếng ồn, nhiệt độ... Phòng ngủ không nên dùng cho các công việc khác; khi đã vào phòng này thì không nên đọc sách hoặc xem tivi. Tránh tối đa hiện tượng môi trường phòng ngủ không thoải mái (vợ chồng cãi nhau, gọi điện thoại trao đổi công việc, thuyết phục khách hàng...).

- Tránh uống cà phê, rượu hoặc hút thuốc lá vào buổi chiều tối. Không nên ăn hoặc uống quá nhiều trong vòng 3 giờ trước khi đi ngủ. Ban đêm, không nên nhìn vào đồng hồ.

- Vào mỗi buổi tối, nên dành một khoảng thời gian để suy nghĩ, tìm cách giải quyết những vấn đề mình còn quan tâm, lo lắng. Tránh căng thẳng hoặc xúc cảm trước khi đi ngủ. Chỉ đi ngủ khi đã cảm thấy buồn ngủ và sẵn sàng cho việc này. Trước đó, nên tắm nước ấm để làm tăng nhiệt độ cơ thể, giúp giấc ngủ bắt đầu dễ dàng hơn.

- Cố gắng tạo thói quen về trình tự giờ giấc, các bước đi vào giấc ngủ. Không nên quá lo lắng nếu bị mất ngủ.

- Khi tỉnh dậy buổi sáng, không nên nằm nán lại trên giường quá lâu.

Người bị mất ngủ có thể phải dùng thuốc trong các trường hợp sau:

- Điều trị các bệnh là nguyên nhân gây mất ngủ: Ví dụ, những người bị mất ngủ do đau xương khớp được cho dùng thuốc chữa thoái hóa khớp hoặc thuốc giảm đau. Việc điều trị tốt sẽ giúp bệnh nhân có lại được giấc ngủ bình thường.

- Mất ngủ kéo dài không rõ nguyên nhân: Những người này được dùng thuốc gây ngủ. Nhóm thuốc benzodiazepine (Seduxen, Valium) có tác dụng phụ là gây buồn ngủ ban ngày, người cao tuổi dùng nó dễ bị ngã. Vì vậy, tốt nhất là dùng nhóm khác, chẳng hạn như zolpidem (Stilnox). Tốt nhất là kết hợp dùng thuốc và thực hiện các biện pháp không dùng thuốc đã nêu trên.

Theo ThS Nguyễn Quang Bảy - Báo Sức Khỏe & Đời Sống

giadinhtreem
Bình luận (0)
Ý kiến của bạn

Cùng chuyên mục

Trường Đại học Y Dược bắt tay hợp tác đào tạo, nghiên cứu y khoa với Viện Karolinska

Trường Đại học Y Dược bắt tay hợp tác đào tạo, nghiên cứu y khoa với Viện Karolinska

Y tế -

GĐXH - Chiều 16/11, Trường Đại học Y Dược, Đại học Quốc gia Hà Nội (VNU-UMP) chính thức ký kết Thỏa thuận hợp tác (MoU) với Khoa Y tế công cộng toàn cầu, Viện Karolinska (Thụy Điển) – đơn vị uy tín phụ trách xét chọn và trao Giải Nobel Sinh lý học và Y học hằng năm, mở ra cơ hội thúc đẩy đào tạo và nghiên cứu y tế công cộng.

Chân thường xuyên sưng phù vào cuối ngày: Đừng vội nghĩ do đứng lâu, có thể là dấu hiệu bệnh nguy hiểm?

Chân thường xuyên sưng phù vào cuối ngày: Đừng vội nghĩ do đứng lâu, có thể là dấu hiệu bệnh nguy hiểm?

Bệnh thường gặp -

GĐXH - Hai bàn chân thường xuyên sưng phù vào cuối ngày có thể liên quan đến việc ngồi lâu, đứng lâu, nhưng cũng có thể là dấu hiệu suy giãn tĩnh mạch hoặc các bệnh lý tiềm ẩn. Đặc biệt, nếu phù kéo dài, kèm đau chân, khó thở hoặc đau tức ngực, người bệnh không nên chủ quan.

Chạy đua cứu sống sản phụ Campuchia vừa bị nhau tiền đạo vừa thuyên tắc phổi

Chạy đua cứu sống sản phụ Campuchia vừa bị nhau tiền đạo vừa thuyên tắc phổi

Y tế -

GĐXH - Đang trong ca mổ lấy thai vì nhau tiền đạo trung tâm, sản phụ 39 tuổi người Campuchia bất ngờ tụt chỉ số oxy máu, nghi thuyên tắc phổi. Nhờ phát hiện sớm biến cố và phối hợp điều trị giữa các chuyên khoa, các bác sĩ đã kiểm soát được tình trạng thuyên tắc phổi, bảo tồn tử cung cho sản phụ.

Miền Bắc sắp đón không khí lạnh, cảnh giác viêm da bỏng rát do kiến ba khoang

Miền Bắc sắp đón không khí lạnh, cảnh giác viêm da bỏng rát do kiến ba khoang

Bệnh thường gặp -

GĐXH - Vào mùa mưa, kiến ba khoang thường xuất hiện ở những nơi có độ ẩm cao như: đồng ruộng, nơi nhiều cây cối. Khi kiến ba khoang bò lên da người, nhiều người có thói quen đập, vỗ côn trùng trên da. Điều này có thể dẫn đến độc tố Pederin có thể gây viêm da tiếp xúc, khiến vùng da tổn thương đỏ rát, nổi mụn nước, thậm chí loét nếu chăm sóc không đúng cách.

Bạn cần đăng nhập để thực hiện chức năng này!

Bạn không thể gửi bình luận liên tục. Xin hãy đợi
60 giây nữa.