Mẹ nghiện thuốc lá, con dễ khoèo chân

Bé Vàng A Ý (xã Nậm Xé, huyện Văn Bàn, Lào Cai) năm nay 8 tuổi, bị bệnh khoèo chân từ lúc mới sinh. Việc chữa trị rất khó khăn vì bé điều trị quá muộn. ảnh: V.T

Dị tật bẩm sinh dễ gặp

Vàng A Ý là con đầu của gia đình anh Vàng A Pa và chị Lý Thị Hà (34 tuổi, dân tộc Mông Xanh, ở xã Nậm Xé, huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai). Ý năm nay 8 tuổi, gương mặt khá lanh lợi, nhưng từ khi sinh ra, cháu không tự đi được bởi hai chân bị teo lại, khẳng khiu chỉ bằng cổ tay, bàn chân trái bị khoèo, đầu gối chân phải bị cong. Cách di chuyển duy nhất là bé lết trên nền đất. Vì thế, đã 8 tuổi nhưng mỗi lần ra ngoài, cháu phải nhờ mẹ bế. Động viên mãi, Ý mới từ từ một tay chống, một tay vịn chặt vai mẹ đứng dậy nhưng cũng không quá một phút, hai chân không khép nổi, Ý lại ngồi phịch xuống.

Theo lời kể của người mẹ, Ý bị như thế này từ lúc sinh ra, thầy thuốc bảo do nguyên nhân bẩm sinh, vì điều trị quá muộn nên đến giờ không chữa được lành nữa. Được biết, vợ chồng chị là hai anh em họ (con dì con già). Đây là một trường hợp kết hôn cận huyết thống.

Theo BS Võ Quang Đình Nam (Đại học Y Dược TPHCM), bàn chân khoèo bẩm sinh là một phức hợp các biến dạng ở vùng cổ chân, bàn chân gồm: Biến dạng, vẹo nửa sau bàn chân, biến dạng khép của nửa trước bàn chân và biến dạng lõm gan bàn chân. Với tần suất xấp xỉ 1/1.000 trẻ sinh ra còn sống, bàn chân khoèo bẩm sinh vô căn là một trong những dị tật bẩm sinh phổ biến. Tại Việt Nam, dị tật này xuất hiện khá nhiều, đặc biệt ở trẻ em vùng cao.

BS Vương Trung Kiên – Phó Trưởng khoa Chấn thương Chỉnh hình (Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn, Hà Nội) cho hay, hiện chưa xác định được nguyên nhân rõ ràng của bệnh này. Có nhiều giả thuyết cho rằng, do bất thường về gene, mang tính di truyền; cũng có thể do tư thế bàn chân trong thời kỳ bào thai bất thường hoặc do đột biến nhiễm sắc thể. Ngoài ra, cũng có thể do bất thường về cấu trúc xương bàn chân, về thần kinh chi phối, biến dạng cơ bản là bàn chân vẹo, cong, không thể khép thẳng.

“Đón bé ở cửa phòng đẻ, theo đến khi bé 18 tuổi”

Theo BS Vương Trung Kiên, việc điều trị bàn chân khoèo theo từng giai đoạn, phụ thuộc vào tuổi. “Có một câu nói đối với bác sĩ chỉnh hình chúng tôi về việc điều trị bệnh bàn chân khoèo, đó là bác sĩ chỉnh hình phải đón bé ở cửa phòng đẻ và theo  đến khi bé 18 tuổi (khi các khớp xương của trẻ đã đóng)”, BS Kiên chia sẻ.

Hiện nay, phương pháp được dùng phổ biến là Ponseti - nắn chỉnh bằng tay và bó bột. Trên thực tế, nếu được phát hiện, điều trị kiên trì, đúng cách từ lúc trẻ mới sinh ra (trong 24 giờ đầu), thì tỷ lệ thành công lên tới 98% không phải can thiệp mổ hay phẫu thuật. Khi lớn lên, trẻ sẽ đi giày chỉnh hình, được chế tạo đặc biệt theo từng size chân mỗi bé.

Các bác sĩ cũng cho hay, nếu không điều trị sớm và đúng cách, bàn chân khoèo sẽ cản trở quá trình phát triển dáng đi bình thường của trẻ, dẫn đến cảnh tàn tật suốt đời.  Trong một công trình nghiên cứu về việc điều trị bàn chân khoèo bẩm sinh ở trẻ em theo phương pháp Poseti do BS Võ Quang Đình Nam tiến hành mới đây cho thấy, số trẻ trai mắc bệnh nhiều hơn hẳn trẻ gái. Ngoài ra, các yếu tố nguy cơ khác như sinh non, trọng lượng thai thấp, mẹ nghiện thuốc lá trong lúc mang thai, tuổi mẹ cao, số lần sinh quá nhiều… cũng có liên quan đến chứng bệnh này.

Theo BS Bùi Văn Giang – Phó Giám đốc, Trưởng khoa Chẩn đoán hình ảnh (Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn, Hà Nội), bệnh lý bàn chân khoèo có thể được phát hiện ngay từ lúc trẻ đang trong bào thai, càng gần ngày sinh thì siêu âm càng có thể phát hiện, chẩn đoán rõ ràng hơn. “Kỹ thuật hiện đại giúp phát hiện trẻ bị bàn chân khoèo từ 22 tuần thai trở lên với một số dấu hiệu nhận biết. Thai phụ cần được siêu âm kỹ tại những cơ sở uy tín để được phát hiện, tư vấn chữa trị cho trẻ ngay sau khi sinh ra”, BS Bùi Văn Giang khuyến cáo.

Thu Nguyên